Στην τελική φάση εισέρχεται η διαδικασία ανακήρυξης των νικητών για τα κορυφαία περιβαλλοντικά βραβεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, European Green Capital και Green Leaf για το 2028. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόκειται να ανακοινώσει τα αποτελέσματα στις 8 Οκτωβρίου στο Γκιμαράες της Πορτογαλίας (Ευρωπαϊκή Πράσινη Πρωτεύουσα για το 2026), έπειτα από την αξιολόγηση μιας αρχικής λίστας 27 υποψηφιοτήτων από ανεξάρτητη επιτροπή ειδικών.
Η έγκαιρη επιλογή των πόλεων, περισσότερο από έναν χρόνο πριν από την έναρξη του έτους τίτλου, παρέχει στους τοπικούς φορείς τον απαραίτητο χρόνο προετοιμασίας για την υλοποίηση των περιβαλλοντικών τους προγραμμάτων.
Οι διεκδικητές των τίτλων Green Capital και Green Leaf
Η κούρσα των βραβείων χωρίζεται σε δύο κατηγορίες ανάλογα με τον πληθυσμό των πόλεων:
- European Green Capital (για πόλεις άνω των 100.000 κατοίκων): Τον τίτλο διεκδικούν πέντε πόλεις: το Άαλμποργκ (Δανία), το Μπιέλσκο-Μπιάλα (Πολωνία), το Κόσιτσε (Σλοβακία), το Πόρτο (Πορτογαλία) και η Σαραγόσα (Ισπανία). Η νικήτρια πόλη θα λάβει χρηματοδότηση 600.000 ευρώ για την ενίσχυση των περιβαλλοντικών της δράσεων.
- European Green Leaf (για πόλεις από 20.000 έως 100.000 κατοίκους): Στην τελική τριάδα προκρίθηκαν το Μπενιντόρμ και η Τσικλάνα ντε λα Φροντέρα από την Ισπανία, καθώς και η Εσταρέχα από την Πορτογαλία. Οι νικητές της κατηγορίας αυτής επιδοτούνται με έως και 200.000 ευρώ.
Τα κριτήρια αξιολόγησης και τα παραδείγματα των φιναλίστ
Η αξιολόγηση των υποψηφιοτήτων πραγματοποιείται βάσει επτά βασικών περιβαλλοντικών πυλώνων, μεταξύ των οποίων η ποιότητα του αέρα και των υδάτων, η διαχείριση απορριμμάτων και θορύβου, η προστασία της βιοποικιλότητας, η ταχύτητα μείωσης των εκπομπών άνθρακα και η ανθεκτικότητα απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Ορισμένες από τις διακριθείσες πόλεις ξεχωρίζουν για τις εξής παρεμβάσεις:
- Σαραγόσα (Ισπανία): Δημιούργησε ένα εκτεταμένο ενοποιημένο δίκτυο πάρκων, υγροτόπων και αστικού πρασίνου που ενισχύει τη βιοποικιλότητα και προστατεύει από πλημμύρες.
- Πόρτο (Πορτογαλία): Εστίασε στη διαχείριση των υδάτων με την αποκατάσταση του ποταμού Ρίο Τίντο, τη δημιουργία πάρκων συγκράτησης βρόχινου νερού και την επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων λυμάτων για άρδευση και καθαρισμό.
- Μπενιντόρμ (Ισπανία): Τετραπλασίασε τον αριθμό των δέντρων της και αύξησε τους χώρους πρασίνου από 350.000 τ.μ. σε πάνω από 1,5 εκατομμύριο τ.μ. από το 2012, εξασφαλίζοντας ότι το 92% των κατοίκων ζει σε απόσταση έως 300 μέτρων από πάρκο.
Η ευρύτερη στροφή των ευρωπαϊκών πόλεων στην αστική βιωσιμότητα
Οι διακρίσεις αυτές εντάσσονται σε μια γενικευμένη τάση επανασχεδιασμού του αστικού ιστού στην Ευρώπη για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η Βαρκελώνη με την πεζοδρόμηση κεντρικών αρτηριών, το Μιλάνο με τους πράσινους πύργους Bosco Verticale που φιλοξενούν 21.000 φυτά, καθώς και η Μπρέντα της Ολλανδίας, όπου το 60% της έκτασης αποτελείται πλέον από χώρους πρασίνου, καθιστώντας την την πρώτη National Park City της ΕΕ για το 2025.
Υπενθυμίζεται ότι ο τίτλος της Πράσινης Πρωτεύουσας για το 2027 έχει ήδη απονεμηθεί στο Χάιλμπρον της Γερμανίας για τις επιδόσεις του στην καθαρότητα του αέρα, των υδάτων και τη μείωση των απορριμμάτων.
