Με την έναρξη των πρώτων φθινοπωρινών βροχών, το έθιμο της συλλογής άγριων σαλιγκαριών (χοχλιών) στην ύπαιθρο της Κρήτης και τη μετέπειτα διάθεσή τους στις λαϊκές αγορές επανέρχεται στο προσκήνιο. Ωστόσο, η δραστηριότητα αυτή υπόκειται σε αυστηρούς νομικούς περιορισμούς, καθώς η ανεξέλεγκτη συλλογή απειλεί την αναπαραγωγή του πληθυσμού τους και την περιβαλλοντική ισορροπία.
Το απαγορευτικό διάστημα και η περίοδος αναπαραγωγής
Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, η συλλογή, διακίνηση και εμπορία άγριων εδωδίμων σαλιγκαριών (ειδών HELIX και EOBANIA) απαγορεύεται αυστηρά από την 1η Ιουλίου έως και την 31η Ιανουαρίου.
Το επιτρεπόμενο παράθυρο συλλογής περιορίζεται αποκλειστικά στο διάστημα από 1η Φεβρουαρίου έως 30 Ιούνιου. Όπως εξηγεί ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Αγροτικής Ανάπτυξης Ηρακλείου, Κώστας Φωτάκης, η περίοδος μετά την 1η Ιουλίου είναι εξαιρετικά κρίσιμη:
- Κατά τους θερινούς μήνες τα σαλιγκάρια βρίσκονται σε κατάσταση νάρκης.
- Με τις πρώτες βροχές του φθινοπώρου ξεκινά η διαδικασία της αναπαραγωγής τους, γεγονός που καθιστά την προστασία τους απαραίτητη για τη διατήρηση του είδους.
Διοικητικές κυρώσεις και κατανομή αρμοδιοτήτων
Η παραβίαση των σχετικών διατάξεων επισύρει διοικητικές κυρώσεις, με τα πρόστιμα να κλιμακώνονται ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης και να αγγίζουν έως και τις 5.000 ευρώ. Παράλληλα, ο νόμος παρέχει τη δυνατότητα απευθείας παρέμβασης του αρμόδιου Υπουργού σε περιπτώσεις όπου παρατηρείται εκτεταμένη αποψίλωση πληθυσμών σε συγκεκριμένες περιοχές.
Όσον αφορά τον τομέα των ελέγχων, ο κ. Φωτάκης διευκρινίζει ότι υφίσταται διαχωρισμός αρμοδιοτήτων:
- Η επιτήρηση της συλλογής στην ύπαιθρο εμπίπτει στην αρμοδιότητα των Δασικών Υπηρεσιών.
- Ο έλεγχος της πώλησης στις λαϊκές αγορές και τα σημεία λιανικής ανήκει σε άλλους ελεγκτικούς μηχανισμούς του εμπορίου και της δημόσιας υγείας.
Το νομοθετικό πλαίσιο και η εκτροφή σαλιγκαριών
Η προστασία των άγριων σαλιγκαριών θεμελιώνεται στο Προεδρικό Διάταγμα 67/1981 (Φ.Ε.Κ. 43Α/1981), το οποίο καθορίζει τα μέτρα προστασίας της αδιάθετης χλωρίδας και άγριας πανίδας.
Αντίθετα, για όσους επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν επαγγελματικά στον τομέα αυτό, η ίδρυση και λειτουργία συστηματικών εκτροφείων σαλιγκαριών διέπεται από διαφορετικό καθεστώς. Απαιτείται ειδική αδειοδότηση βάσει του νόμου 3698/2008 που ρυθμίζει τις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, διασφαλίζοντας ότι η παραγωγή γίνεται εντός συγκεκριμένων υγειονομικών και περιβαλλοντικών προτύπων.
