Για χρόνια, οι επιστήμονες μελετούν τη σχέση ανάμεσα στον περιορισμό των θερμίδων και τη μακροζωία. Τώρα, μια νέα ανασκόπηση περισσότερων από 350 επιστημονικών εργασιών εξετάζει ένα διαφορετικό ερώτημα: μήπως και ο περιορισμός ορισμένων αμινοξέων μπορεί να βοηθά τον οργανισμό να γερνά πιο υγιεινά;
Η ανασκόπηση, που δημοσιεύθηκε στο Cell Press Blue, συγκέντρωσε στοιχεία από μελέτες σε ανθρώπους, ζώα, μικροοργανισμούς και κύτταρα. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η χαμηλότερη πρόσληψη πρωτεΐνης ή συγκεκριμένων αμινοξέων μπορεί να συνδέεται με καλύτερη μεταβολική υγεία, καλύτερη ρύθμιση της ινσουλίνης και μικρότερο σωματικό λίπος. Παράλληλα, φαίνεται να αυξάνονται τα επίπεδα της ορμόνης FGF21, η οποία συμμετέχει στη ρύθμιση του μεταβολισμού.
Τι συμβαίνει στα κύτταρα
Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν φαίνεται να μετρά μόνο πόση πρωτεΐνη τρώμε, αλλά και ποια αμινοξέα περιέχει.
Όταν συγκεκριμένα αμινοξέα είναι λιγότερο διαθέσιμα, ορισμένοι κυτταρικοί μηχανισμοί αλλάζουν τη λειτουργία τους. Τα κύτταρα φαίνεται να περιορίζουν την ανάπτυξη και να στρέφονται περισσότερο προς τη συντήρηση και την επιδιόρθωση. Παράλληλα, ενισχύεται η αυτοφαγία, η διαδικασία με την οποία απομακρύνονται κατεστραμμένα συστατικά των κυττάρων.
Στις μελέτες παρατηρήθηκε επίσης καλύτερη λειτουργία των μιτοχονδρίων και λιγότερα λεγόμενα «κύτταρα-ζόμπι», δηλαδή γηρασμένα κύτταρα που παραμένουν στους ιστούς και μπορούν να συμβάλλουν στη χρόνια φλεγμονή.
Στα πειράματα σε ζώα, μάλιστα, ο περιορισμός της πρωτεΐνης συνδέθηκε σε ορισμένες περιπτώσεις με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και μικρότερη ευπάθεια που σχετίζεται με τη γήρανση.
Δεν σημαίνει ότι πρέπει να κόψουμε την πρωτεΐνη
Η ανασκόπηση ξεχωρίζει κυρίως την ισολευκίνη, τη βαλίνη και τη μεθειονίνη, καθώς ο περιορισμός τους φαίνεται να συνδέεται με ορισμένα οφέλη για τη μεταβολική υγεία και τη μακροζωία. Για άλλα αμινοξέα, όπως η γλυκίνη, η σερίνη και η προλίνη, τα στοιχεία δείχνουν ότι η αυξημένη πρόσληψη μπορεί να έχει διαφορετική επίδραση.
Αυτό σημαίνει ότι το μήνυμα της έρευνας δεν είναι «τρώμε λιγότερη πρωτεΐνη». Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η πρωτεΐνη παραμένει απαραίτητη για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας, τη δύναμη και την αποκατάσταση, ιδιαίτερα όσο μεγαλώνουμε.
Το ζητούμενο φαίνεται να είναι περισσότερο η σωστή ισορροπία και η ποιότητα της πρωτεΐνης, παρά ένας οριζόντιος περιορισμός της.
Η ηλικία παίζει σημαντικό ρόλο. Ενώ ο περιορισμός ορισμένων αμινοξέων μπορεί να παρουσιάζει μεταβολικά οφέλη, μετά τα 65 χρόνια η ανεπαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης μπορεί να γίνει πρόβλημα, καθώς αυξάνεται ο κίνδυνος απώλειας μυϊκής μάζας και δύναμης.
Γι’ αυτό οι ειδικοί τονίζουν ότι η υγιής γήρανση δεν αφορά μόνο το πώς λειτουργούν τα κύτταρα, αλλά και το αν ένας άνθρωπος παραμένει δυνατός, κινητικός και αυτόνομος.
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι ότι μεγάλο μέρος των δεδομένων προέρχεται από μελέτες σε ζώα. Χρειάζονται, επομένως, περισσότερες μακροχρόνιες έρευνες σε ανθρώπους για να διαπιστωθεί αν τα συγκεκριμένα ευρήματα μεταφράζονται σε πραγματικά οφέλη για τη μακροζωία.
Το συμπέρασμα; Δεν υπάρχει μία ιδανική ποσότητα πρωτεΐνης για όλους. Οι ανάγκες αλλάζουν ανάλογα με την ηλικία, τη δραστηριότητα και την κατάσταση της υγείας, ενώ φαίνεται πως σημασία έχει όχι μόνο πόση πρωτεΐνη καταναλώνουμε, αλλά και ποια.
