Νοημοσύνη και νους αποτελούν έννοιες αλληλένδετες. Τι συμβαίνει όμως όταν αυτά θυσιάζονται στο βωμό της έτοιμης και γρήγορης πληροφορίας; Η τεχνητή νοημοσύνη (Artificial Intelligence) έχει πλέον εισχωρήσει στις ζωές όλων μας, επηρεάζοντας αλλά και περιορίζοντας τον τρόπο σκέψης του ατόμου. Ο τρόπος σκέψης σαφώς περιλαμβάνει τόσο τη συναισθηματική νοημοσύνη (Emotional Quotient) όσο και τη λογική σκέψη. (Intelligence Quotient) Το λεγόμενο “eq” δηλώνει την ικανότητα του ατόμου να αντιλαμβάνεται τα συναισθήματα των άλλων, έχοντας υψηλή ενσυναίσθηση. Το “iq” αποτελεί έναν δείκτη, μια ένδειξη γνωστικών ικανοτήτων.
Το AI έχει αναλάβει ενεργό ρόλο επαγγελματικά, κοινωνικά, οικονομικά αλλά και συναισθηματικά-επικοινωνιακά. Αυτό οδηγεί στην αποδυνάμωση των ανθρωπίνων σχέσεων και την ουσιαστική επικοινωνία. Γιατί ο άνθρωπος αντιμετωπίζει σε πολλές καταστάσεις που βιώνει, το AI ως έναν “προσωπικό ψυχοθεραπευτή”, ενώ παύει να απευθύνεται σε πραγματικούς φίλους ή οικογένεια; Σταδιακά αυτή η κατάσταση έχει ως συνέπεια την αποσύνδεση ανάμεσά τους. Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη πράγματι να προσφέρει μια αντικειμενική συμβουλή, όμως εξακολουθεί να είναι ένας αλγόριθμος, να απαντά μέσω κωδικών και να μην έχει ενσυναίσθηση. Η κοινωνιολόγος Sherry Turkle προσεγγίζει το θέμα ανθρωποκεντρικά, αναφέροντας πως το AI είναι ένα μέσο που μπορεί να προσομοιώνει την ενσυναίσθηση αλλά όχι ουσιαστικά να την κατέχει. Η υψηλή ενσυναίσθηση είναι στοιχείο της συναισθηματικής νοημοσύνης, η οποία κινδυνεύει να χάσει τη δυναμική της λόγω της αύξησης της εξάρτησης από το AI. Υποστηρίζει επιπλέον πως ότι το AI δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη νοημοσύνη και τονίζει πως πρέπει να προστατευτούν όλα αυτά τα στοιχεία που καθιστούν τις σχέσεις ανθρώπινες, με όλη την έννοια της λέξης.
Η εξάρτηση από την τεχνητή νοημοσύνη έχει αφήσει το στίγμα της και στο iq.Είμαστε συνηθισμένοι στην έτοιμη και γρήγορη πληροφορία εξάλλου. Η μνήμη και η δημιουργικότητα κινδυνεύουν με αυτόν τον τρόπο να υποβαθμιστούν. Φυσικά, δεν υπονοείται πως πρέπει να καταφεύγουμε μόνο σε βιβλιοθήκες ή εγκυκλοπαίδειες, δαπανώντας πολύ χρόνο για κάτι που θα μπορούσαμε να βρούμε σε λίγα δευτερόλεπτα. Η διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι η προσπάθεια απουσιάζει γενικότερα, τόσο στην εύρεση πληροφορίας όσο και στη δημιουργία ιδεών. Εκεί τελειώνουν όλα.
Είναι δυνατόν εν έτει 2026 να κατακρίνεται η ανάπτυξη τεχνολογίας; Είναι δυνατόν να θέλουμε να μείνουμε στάσιμοι; Δε γίνεται όμως να συνεχίσουμε να εξελισσόμαστε αν πατήσουμε off στον εγκέφαλο μας, βάζοντας σε δεύτερη μοίρα την ανθρώπινη νοημοσύνη εις βάρος της τεχνητής. Μάλλον θα χρειαστεί η ανθρώπινη και η τεχνητή νοημοσύνη να είναι συνοδοιπόροι της ίδιας κατεύθυνσης: της ανθρώπινης εξέλιξης, με την τεχνητή νοημοσύνη να την ενδυναμώνει και όχι να την υποκαθιστά.
