Οι αρχαίοι Έλληνες δεν φοβούνταν μόνο τους πολέμους και την οργή των θεών. Ανάμεσα στους μεγαλύτερους εφιάλτες τους βρισκόταν και ο Ταράξιππος, μια μυστηριώδης και τρομακτική μορφή που, σύμφωνα με την παράδοση, έκανε τα άλογα να αφηνιάζουν κατά τη διάρκεια των αρματοδρομιών, προκαλώντας θανατηφόρα δυστυχήματα.
Η ίδια η λέξη σημαίνει κυριολεκτικά «αυτός που τρομάζει τα άλογα» και συνδέθηκε με αόρατες δυνάμεις που, όπως πίστευαν οι αρχαίοι, παραμόνευαν στους ιπποδρόμους.
Ο δαίμονας που έφερνε την καταστροφή
Σύμφωνα με τον περιηγητή Παυσανία, ο Ταράξιππος δεν ήταν απαραίτητα ένα μόνο πνεύμα. Αντίθετα, ο όρος χρησιμοποιούνταν για να περιγράψει δαιμονικές οντότητες που στοιχειώνουν τους ιπποδρόμους και προκαλούν πανικό στα άλογα.Οι συνέπειες ήταν συχνά τραγικές: άρματα διαλύονταν στις στροφές, ηνίοχοι τραυματίζονταν ή έχαναν τη ζωή τους και οι αγώνες μετατρέπονταν σε σκηνές χάους.
Ο πιο γνωστός Ταράξιππος βρισκόταν, σύμφωνα με την παράδοση, στην Ολυμπία. Οι αρχαίοι πίστευαν ότι εμφανιζόταν στις πιο επικίνδυνες στροφές του ιπποδρόμου και τρόμαζε τα άλογα τη στιγμή που περνούσαν από εκεί. Για τον λόγο αυτό είχαν ανεγερθεί βωμοί στο σημείο, ενώ πριν από κάθε αγώνα οι ηνίοχοι πραγματοποιούσαν θυσίες και προσευχές, ελπίζοντας να εξευμενίσουν τον δαίμονα και να ολοκληρώσουν με ασφάλεια τη διαδρομή.
Ποιος ήταν πραγματικά ο Ταράξιππος;
Η ταυτότητά του παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ελληνικής μυθολογίας. Διαφορετικές παραδόσεις τον συνδέουν με πρόσωπα που έχασαν τη ζωή τους σε αρματοδρομίες ή με ήρωες που άφησαν πίσω τους μια κατάρα.Άλλοι πίστευαν πως ήταν ένας γίγαντας θαμμένος στον ιππόδρομο της Ολυμπίας, ενώ άλλοι τον ταύτιζαν με τον Δαμέωνα, σύντροφο του Ηρακλή, ή ακόμη και με τον περίφημο αρματοδρόμο Ωλένιο.
Μία από τις πιο γνωστές εκδοχές σχετίζεται με τον θρυλικό αγώνα του Πέλοπα απέναντι στον βασιλιά Οινόμαο για το χέρι της Ιπποδάμειας. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Πέλοπας εξασφάλισε τη νίκη με τη βοήθεια του ηνίοχου Μυρτίλου, ο οποίος σαμπόταρε το άρμα του βασιλιά. Ο Οινόμαος σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια της αρματοδρομίας, ενώ λίγο αργότερα ο ίδιος ο Μυρτίλος δολοφονήθηκε από τον Πέλοπα, αφού πρώτα τον καταράστηκε. Κατά μία παράδοση, ο Ταράξιππος δεν ήταν άλλος από το ανήσυχο πνεύμα του Οινόμαου. Κατά μια άλλη, ήταν ο ίδιος ο Μυρτίλος, του οποίου η κατάρα ακολούθησε για γενιές τον Οίκο των Ατρειδών.
Οι μύθοι που επιβιώνουν μέχρι σήμερα
Ο Ταράξιππος δεν περιοριζόταν μόνο στην Ολυμπία. Αντίστοιχες ιστορίες συναντώνται στην Κόρινθο και σε άλλους αρχαίους ιπποδρόμους, όπου οι κάτοικοι απέδιδαν ανεξήγητα δυστυχήματα σε υπερφυσικές δυνάμεις.
Παρότι σήμερα θεωρείται ένας συναρπαστικός μύθος της ελληνικής παράδοσης, για τους ανθρώπους της αρχαιότητας ο Ταράξιππος ήταν μια πραγματική απειλή. Ένας αόρατος φόβος που, σύμφωνα με την πίστη τους, μπορούσε να μετατρέψει μέσα σε μια στιγμή έναν ένδοξο αγώνα σε τραγωδία.
