Οι οικονομικές δυσκολίες δεν επηρεάζουν μόνο την καθημερινότητα και την ψυχική υγεία. Σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη, η μακροχρόνια οικονομική ανασφάλεια μπορεί να αφήσει έντονο αποτύπωμα και στον εγκέφαλο, επιταχύνοντας τη γνωστική φθορά που σχετίζεται με την ηλικία και αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
Τα ευρήματα προέρχονται από ερευνητές του University College London (UCL) και δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Innovation in Aging.
Τι έδειξε η έρευνα
Οι επιστήμονες ανέλυσαν στοιχεία από 2.759 άτομα στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα οποία συμμετείχαν στη μακροχρόνια Εθνική Μελέτη MRC για την Υγεία και την Ανάπτυξη, παρακολουθούμενα από τη γέννησή τους. Η ανάλυση έδειξε ότι όσοι βίωναν επίμονα οικονομικά προβλήματα ή είχαν χαμηλό εισόδημα για μεγάλο μέρος της ενήλικης ζωής τους παρουσίαζαν χαμηλότερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και γνωστικών λειτουργιών ήδη από την ηλικία των 53 ετών.
Παράλληλα, απεικονιστικές εξετάσεις του εγκεφάλου αποκάλυψαν ότι τα ίδια άτομα εμφάνιζαν μεγαλύτερη εγκεφαλική ατροφία μεταξύ 69 και 71 ετών, ένδειξη επιταχυνόμενης γήρανσης του εγκεφάλου. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η συνεχής οικονομική πίεση ενεργοποιεί μηχανισμούς που μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Το χρόνιο στρες προκαλεί αυξημένη φλεγμονή στον οργανισμό, ενώ η διαρκής ανησυχία για τα οικονομικά αυξάνει το γνωστικό φορτίο, περιορίζοντας τους διαθέσιμους «πόρους» του εγκεφάλου για άλλες νοητικές λειτουργίες. Όπως εξηγεί ο δρ Ζακ Γουέλς, ένας από τους βασικούς συγγραφείς της μελέτης, η έρευνα βασίστηκε σε δεδομένα δεκαετιών, γεγονός που επέτρεψε στους επιστήμονες να εξετάσουν τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της οικονομικής δυσπραγίας και όχι μόνο τις συνέπειες μιας προσωρινής περιόδου δυσκολιών.
Ποιοι φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο
Η συσχέτιση ανάμεσα στα οικονομικά προβλήματα και τη χειρότερη υγεία του εγκεφάλου αποδείχθηκε ισχυρότερη:
- στους άνδρες,
- σε άτομα που μεγάλωσαν σε ασταθές οικογενειακό περιβάλλον,
- και σε όσους φέρουν τη γονιδιακή παραλλαγή APOE-ε4, η οποία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης νόσου Αλτσχάιμερ.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι στους άνδρες η επίδραση ίσως ενισχύεται από υψηλότερα επίπεδα στρες αλλά και από ανθυγιεινές συνήθειες, όπως το κάπνισμα και η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ. Οι συγγραφείς της μελέτης τονίζουν ότι η μείωση της χρόνιας οικονομικής ανασφάλειας δεν αποτελεί μόνο κοινωνικό ή οικονομικό ζήτημα, αλλά μπορεί να λειτουργήσει και ως μέτρο πρόληψης για τη γνωστική έκπτωση και την άνοια.
Όπως επισημαίνει η καθηγήτρια Πραβίθα Παταλέι από το UCL, πολιτικές που στηρίζουν τα άτομα με οικονομικές δυσκολίες ενδέχεται να συμβάλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της εγκεφαλικής υγείας και στη μείωση των περιστατικών άνοιας τα επόμενα χρόνια.
