Η διαφορά ανάμεσα στο "μου λες" και στο "με λες"
Στην καθημερινή ομιλία, ένας Αθηναίος θα πει συνήθως:
"Τι μου λες;"
ενώ ένας Θεσσαλονικιός μπορεί να χρησιμοποιήσει τη φράση:
"Τι με λες;"
Η διαφορά αυτή δεν αφορά μόνο την επιλογή μιας λέξης, αλλά συνδέεται με τη χρήση διαφορετικής πτώσης στη γλώσσα.
Στην κοινή νεοελληνική, που έχει επικρατήσει κυρίως με βάση τα νότια ιδιώματα, χρησιμοποιείται η αιτιατική μορφή. Στα βόρεια ιδιώματα, όμως, διατηρείται ένας διαφορετικός τρόπος έκφρασης που σχετίζεται με παλαιότερες μορφές της ελληνικής.
Η σχέση με τη δοτική των αρχαίων ελληνικών
Η εξήγηση βρίσκεται στη δοτική πτώση, η οποία υπήρχε στα αρχαία ελληνικά αλλά έχει εξαφανιστεί από τη σύγχρονη ελληνική γλώσσα.
Η δοτική χρησιμοποιούνταν για να δηλώσει κυρίως το πρόσωπο στο οποίο απευθύνεται ή προς το οποίο κατευθύνεται μια ενέργεια. Στα νέα ελληνικά η λειτουργία της καλύφθηκε κυρίως από τη γενική και την αιτιατική.
Παρόλο που η δοτική δεν χρησιμοποιείται πλέον ως ξεχωριστή πτώση, έχουν παραμείνει ορισμένες εκφράσεις που θυμίζουν την παλαιότερη χρήση της, όπως:
"δόξα τω Θεώ"
"τοις μετρητοίς"
Σε αρκετά βόρεια γλωσσικά ιδιώματα, ορισμένα στοιχεία αυτής της παλαιότερης δομής διατηρήθηκαν περισσότερο, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται τύποι όπως το "με λες".
Δεν πρόκειται για γλωσσικό λάθος
Η φράση "με λες" συχνά αντιμετωπίζεται με χιούμορ ή θεωρείται λανθασμένη από όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με το συγκεκριμένο ιδίωμα. Ωστόσο, οι γλωσσολόγοι επισημαίνουν ότι οι τοπικές ποικιλίες μιας γλώσσας δεν είναι κατώτερες ή λανθασμένες· απλώς ακολουθούν διαφορετικούς κανόνες εξέλιξης.
Η χρήση αυτή αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο της θεσσαλονικιώτικης ομιλίας και έχει γίνει μάλιστα μέρος της τοπικής ταυτότητας. Πολλοί Θεσσαλονικείς συνεχίζουν να τη χρησιμοποιούν ακόμη πιο έντονα όταν βρίσκονται σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, ως έναν τρόπο να διατηρούν το γλωσσικό τους χαρακτηριστικό.
Μια διαφορά που δείχνει τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας
Οι εκφράσεις "μου λες" και "με λες" αποτελούν δύο διαφορετικές γλωσσικές επιλογές που προέρχονται από διαφορετικές διαδρομές μέσα στην ιστορία της ελληνικής.
Επομένως, η μία δεν είναι απαραίτητα πιο σωστή από την άλλη. Και οι δύο αποτελούν ζωντανά κομμάτια της ελληνικής γλωσσικής παράδοσης, αποδεικνύοντας πως η γλώσσα αλλάζει, προσαρμόζεται και διατηρεί στοιχεία από το παρελθόν της μέσα στους αιώνες.
