Η υπερβολική ταχύτητα εξακολουθεί να αποτελεί τη βασικότερη αιτία πρόκλησης θανατηφόρων τροχαίων ατυχημάτων, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς οι στατιστικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνδέουν άμεσα το 30% των οδικών απωλειών με την παραβίαση των ορίων.
Στην Ελλάδα, παρά τα βήματα προόδου, η αρνητική αυτή πρωτιά διατηρείται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ωθώντας τη νομοθετική εξουσία στην ψήφιση του Νόμου 5209/2025. Το νέο αυτό πλαίσιο, το οποίο τέθηκε σε πλήρη ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026, εισάγει μια κλιμακωτή φιλοσοφία ποινών με σαφή αποτρεπτικό χαρακτήρα για τους υποτρόπους.
Τα νέα όρια κυκλοφορίας: Φρένο στις κατοικημένες περιοχές
Η σημαντικότερη ανατροπή εντοπίζεται στον αστικό ιστό, καθώς το γενικό όριο ταχύτητας εντός πόλης μειώνεται στα 30 χλμ./ώρα, αντικαθιστώντας το παλαιότερο οριζόντιο όριο των 50 χλμ./ώρα.
Ωστόσο, προβλέπονται εξαιρέσεις για τους κεντρικούς οδικούς άξονες των πόλεων (όπως μονόδρομοι με τουλάχιστον δύο λωρίδες ή οδοί διπλής κατεύθυνσης με διαχωριστική νησίδα), όπου επιτρέπεται η κίνηση έως τα 50 χλμ./ώρα, εκτός αν υπάρχει ειδική σήμανση. Στο υπόλοιπο οδικό δίκτυο, τα ανώτατα επιτρεπόμενα όρια για τα επιβατικά οχήματα διαμορφώνονται ως εξής:
- Αυτοκινητόδρομοι: 130 χλμ./ώρα
- Οδοί ταχείας κυκλοφορίας: 110 χλμ./ώρα
- Επαρχιακό και λοιπό δίκτυο: 90 χλμ./ώρα
Η κλίμακα των προστίμων και οι βαριές καμπάνες για τους υποτρόπους
Οι χρηματικές κυρώσεις και οι διοικητικές κυρώσεις αυστηροποιούνται ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράβασης. Πιο συγκεκριμένα:
- Για υπέρβαση έως 20 χλμ./ώρα, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο 150 ευρώ.
- Για υπέρβαση έως 30 χλμ./ώρα, το πρόστιμο παραμένει στα 150 ευρώ, αλλά συνοδεύεται από αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 20 ημέρες.
- Για υπέρβαση έως 50 χλμ./ώρα, το κόστος ανεβαίνει στα 350 ευρώ και το δίπλωμα αφαιρείται για 30 ημέρες.
- Η ίδια ποινή (350 ευρώ και 30 ημέρες αφαίρεση) αφορά και όσους ξεπερνούν τα 150 χλμ./ώρα σε αυτοκινητόδρομο, τα 130 χλμ./ώρα σε οδό ταχείας κυκλοφορίας ή τα 120 χλμ./ώρα στο υπόλοιπο δίκτυο.
Στο στόχαστρο του νόμου μπαίνουν οι ακραίες συμπεριφορές, όπως η οδήγηση με ταχύτητα άνω των 200 χλμ./ώρα και οι παράνομοι αγώνες (κόντρες). Εκεί το αρχικό πρόστιμο ορίζεται στις 2.000 ευρώ με μονοετή στέρηση διπλώματος. Αν ο παραβάτης εντοπιστεί να υποτροπιάζει για πρώτη φορά, η καμπάνα αγγίζει τις 4.000 ευρώ και τη διετή αφαίρεση, ενώ στη δεύτερη υποτροπή οι κυρώσεις εκτοξεύονται στις 8.000 ευρώ και τα τέσσερα χρόνια στέρησης της άδειας οδήγησης.
Ψηφιακό «μπλόκο» μέσω TAXISnet και έλεγχοι στα νησιά
Η εφαρμογή του νέου ΚΟΚ υποστηρίζεται από ένα εκτεταμένο δίκτυο ψηφιακών καμερών, το οποίο αναπτύσσεται στα μεγάλα αστικά κέντρα και την Αττική, με στόχο να αριθμεί περισσότερες από 2.500 συσκευές σε όλη την επικράτεια μέχρι τα τέλη του 2026.
Η διαδικασία βεβαίωσης γίνεται πλέον πλήρως ψηφιακά. Η παράβαση αποστέλλεται αυτόματα μέσω του gov.gr απευθείας στον λογαριασμό TAXISnet του ιδιοκτήτη, εκμηδενίζοντας τη δυνατότητα παρέμβασης για τη διαγραφή της. Εάν το ποσό δεν πληρωθεί εμπρόθεσμα, μετατρέπεται άμεσα σε ληξιπρόθεσμη οφειλή προς την εφορία. Παράλληλα, ο ελεγκτικός μηχανισμός επεκτείνεται στοχευμένα στην περιφέρεια και τους νησιωτικούς προορισμούς, εστιάζοντας κατά τους θερινούς μήνες στην ταχύτητα, την κατανάλωση αλκοόλ και τον εντοπισμό ανασφάλιστων οχημάτων.
Το ευρωπαϊκό παράδειγμα και το νομικό κόλλημα των κατασχέσεων
Η αυστηροποίηση των ελληνικών ποινών παραμένει ηπιότερη συγκριτικά με τα ισχύοντα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στην Αυστρία, η υπερβολική ταχύτητα (άνω των 60 χλμ./ώρα στην πόλη ή 70 χλμ./ώρα εκτός) επιφέρει την άμεση κατάσχεση του οχήματος για δύο εβδομάδες, ενώ για τους καθ' έξιν παραβάτες ή για υπερβολικά ακραίες ταχύτητες (π.χ. άνω των 220 χλμ./ώρα στον αυτοκινητόδρομο) το αυτοκίνητο κατάσχεται οριστικά και εκποιείται σε πλειστηριασμό. Αντίστοιχες διατάξεις οριστικής αφαίρεσης της ιδιοκτησίας εφαρμόζει εδώ και μια δεκαετία και η Ελβετία. Στη Φινλανδία, πάλι, ακολουθείται το μοντέλο των αναλογικών προστίμων βάσει εισοδήματος, γεγονός που οδήγησε το 2002 κορυφαίο στέλεχος της Nokia να πληρώσει 116.000 ευρώ για υπέρβαση του ορίου των 50 χλμ./ώρα κατά μόλις 25 χλμ./ώρα.
Η ελληνική κυβέρνηση απέφυγε να εντάξει το μέτρο της κατάσχεσης στον νέο νόμο. Η επιλογή αυτή αποδίδεται σε συνταγματικά κωλύματα, καθώς η αφαίρεση ιδιωτικής περιουσίας ως διοικητικό μέτρο –και όχι κατόπιν δικαστικής απόφασης– εγείρει σοβαρές νομικές αντιρρήσεις, ενώ η σχετική πολιτική βούληση δεν κρίθηκε ώριμη. Παρ' όλα αυτά, το ενδεχόμενο δεν έχει εγκαταλειφθεί οριστικά. Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, το σενάριο της κατάσχεσης οχημάτων εξετάζεται σοβαρά για το μέλλον, αποκλειστικά για τις οριακές περιπτώσεις των 200 χλμ./ώρα και των παράνομων αγώνων, όπου τα χρηματικά πρόστιμα ενδέχεται να αποδειχθούν ανεπαρκή για την αποτροπή των παραβατών.
