Με ομόφωνη απόφασή της, η Ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ 1967-1974) εκφράζει την πλήρη και κατηγορηματική της αντίθεση στο πρόσφατο Προεδρικό Διάταγμα (ΦΕΚ Δ 280/20.04.2026) για τη «Νήσο Γυάρο και θαλάσσια ζώνη».
Ο Σύνδεσμος καταγγέλλει ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, υπό το πρόσχημα της ίδρυσης μιας Ειδικής Ζώνης Διατήρησης για τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, στερεί από το νησί κάθε νομική προστασία της ιστορικής του ταυτότητας και επιχειρεί να ολοκληρώσει τον ιστορικό θάνατο της Γυάρου, μετατρέποντάς την σε τουριστικό αξιοθέατο επικερδών επενδύσεων.
Σύμφωνα με τον ΣΦΕΑ, το Π.Δ. κινείται στις κατευθύνσεις του «σκοτεινού τουρισμού» και της «βιώσιμης ανάπτυξης», ενώ οι διατάξεις του —με την ανάθεση της διαχείρισης στον ΟΦΥΠΕΚΑ— ανοίγουν τον δρόμο για τη χωροθέτηση ενεργειακών εγκαταστάσεων (ΑΠΕ), χερσαίων ανεμογεννητριών και υπεράκτιων αιολικών πάρκων πολύ κοντά στην ακτογραμμή, επικαλούμενες προσχηματικά λόγους «δημοσίου συμφέροντος».
Υπερασπιζόμενος τη Γυάρο ως ζωντανή μαρτυρία των αγώνων 15.000 κομμουνιστών και αντιστασιακών, ο ΣΦΕΑ απαιτεί την άμεση απόσυρση του διατάγματος και διεκδικεί την ανακήρυξη του νησιού σε ενιαία ζώνη προστασίας και επισκέψιμο ιστορικό τόπο.
Παράλληλα, ζητά γενναία κρατική χρηματοδότηση για την αποκατάσταση των φυλακών, τη δημιουργία αποκλειστικά ήπιων υποδομών, την κατάργηση κάθε αδειοδότησης για αιολικά πάρκα και τον αυστηρό περιορισμό της χρήσης κατοικίας μόνο για το απαραίτητο προσωπικό φύλαξης, ξεκαθαρίζοντας ότι η ιστορική κληρονομιά του ελληνικού λαού δεν θα παραδοθεί στην εμπορευματοποίηση.
Αναλυτικά η ανακοίνωση του ΣΦΕΑ:
Στις 20/4/2026 δημοσιεύθηκε στην ΄ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ΄ το ΠΔ «Χαρακτηρισμός, οριοθέτηση και καθορισμός ζωνών και ειδικών κατηγοριών χρήσεων γης της Περιοχής Προστασίας της Βιοποικιλότητας "Νήσος Γυάρος και θαλάσσια ζώνη"».
Στον απολογισμό του το ΔΣ του ΣΦΕΑ αναφέρεται για το ζήτημα αυτό:
'Κορυφαία περίπτωση, το θανατονήσι της Γυάρου, για την οποία παραμένει ανεκπλήρωτη η υποχρέωση που ανέλαβε η ελληνική Πολιτεία το 2001 για τη διάσωση και αποκατάσταση των φυλακών. Το πρόσφατα δημοσιευμένο Π.Δ. για την “Θαλάσσια Προστατευόμενη Περιοχή της Γυάρου”, αφορά μόνο την νομική προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας του νησιού. Όσο για τις βραβευμένες προτάσεις του διαγωνισμού της ALUMIL κινούνται στο πεδίο του 'σκοτεινού τουρισμού' και της 'βιώσιμης ανάπτυξης'.
Αλλά το ΠΔ όχι μόνο δεν προσφέρει καμιά νομική προστασία στη «θαλάσσια βιοποικιλότητα του νησιού», αλλά, αντίθετα, προωθεί παραπέρα τις 'ιδέες' της ALUMIL, καθώς κινείται στο ίδιο «πεδίο του ’σκοτεινού τουρισμού’ και της ’βιώσιμης ανάπτυξης’.
Με το υπόψη ΠΔ η κυβέρνηση της ΝΔ επιχειρεί να ολοκληρώσει τον ιστορικό θάνατο της Γυάρου, μετατρέποντάς την από «σημαντικό χώρο ιστορικής μνήμης που έχει αναπόσπαστα συνδεθεί με την ιστορία της νεώτερης Ελλάδας» σε τουριστικό αξιοθέατο, πολλά υποσχόμενο για νέες επικερδείς επενδύσεις του κεφαλαίου.
Πρόκειται για Ειδική Ζώνη Διατήρησης (ΕΖΔ) στοιχείο, όμως, που όχι μόνο δεν αποτρέπει την εμπορευματοποίησή της, αλλά την ενισχύει στο πλαίσιο του φυσιολατρικού, εν ολίγοις και πολιτιστικού τουρισμού, χωρίς να αποκλείει τη χωροθέτηση και άλλων εγκαταστάσεων, ενεργειακών (ΑΠΕ) και μη.
Οι διατάξεις του ΠΔ δεν αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης γι' αυτό:
1. Στο άρθρο 1, «Σκοπός», μεταξύ των τριών «επιδιώξεων» του ΠΔ, από τις οποίες απουσιάζει κάθε αναφορά στον ιστορικό, μνημειακό χαρακτήρα του νησιού, περιλαμβάνεται - και εδώ βρίσκεται η ουσία - η «γ) ρύθμιση των χρήσεων γης και των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων μέσω του καθορισμού ζωνών προστασίας, καθώς και η θέσπιση ειδικότερων μέτρων ανά ζώνη προστασίας». Ειδικότερες ρυθμίσεις παραπέμπονται με την παρ. 6 του άρθρου 5 στο μελλοντικό «Σχέδιο Διαχείρισης (...) της Προστατευόμενης Περιοχής νήσου Γυάρου». Όσο για τον «Φορέα Διαχείρισης» της «Προστατευόμενης Περιοχής», το «αφεντικό» τον έχει από τώρα προβλέψει στο άρθρο 6. Δεν είναι άλλος από το περιβόητο ΝΠΙΔ «Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής - ΟΦΥΠΕΚΑ»,εγνωσμένης αξίας στη διευκόλυνση των επενδυτικών σχεδίων του κεφαλαίου.
2. Όμως στο άρθρο 5, «Γενικές ρυθμίσεις προστασίας», οι πραγματικές στοχεύσεις της κυβέρνησης αποσαφηνίζονται:
«1. Σε όλες τις Ζώνες της Προστατευόμενης Περιοχής νήσου Γυάρου επιτρέπονται, εκτός από την εκτέλεση έργων και την άσκηση δραστηριοτήτων που περιλαμβάνονται στις ειδικές κατηγορίες χρήσεων κάθε ζώνης κατά το άρθρο 4, και τα εξής:
«α )Έργα η πραγματοποίηση των οποίων επιβάλλεται για επιτακτικούς λόγους σημαντικού δημοσίου συμφέροντος σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 10 του ν. 4014/2011».
Σημειώνεται ότι στην υπόψη παρ. 4, ορίζεται ρητά ότι περιλαμβάνονται και έργα για λόγους «κοινωνικής ή οικονομικής φύσεως». Δηλαδή περιλαμβάνονται τα πάντα υπό τη σκέπη κατευθύνσεων και οδηγιών της Ε.Ε., στις οποίες ως πρώτιστο «δημόσιο συμφέρον» αναγορεύονται τα κέρδη του κεφαλαίου. Περιλαμβάνονται και τα ήδη αδειοδοτημένα χερσαία συγκροτήματα των ανεμογεννητριών, καθώς και τα υπεράκτια αιολικά πάρκα (ΥΑΠ). Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) του «Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων» (Νοέμβρης 2023) προβλέπει 3 ΥΑΠ να ζώνουν τη Γυάρο, τα 2 από τα οποία σε απόσταση μόλις 1.852 μ. από την ακτογραμμή του νησιού.
Με βάση τα παραπάνω:
Για τη Γυάρο, «ζωντανή μαρτυρία των αγώνων του ελληνικού λαού για ελευθερία και δημοκρατία», όπως - με τα δικά της λόγια και για τους δικούς της λόγους - αναγνώρισε η τότε κυβέρνηση το 2001.
Για τη Γυάρο, ένα ακόμη μετερίζι αγώνα 15.000 κομμουνιστών και συναγωνιστών τους στα «πέτρινα χρόνια της», με «φόρο ζωής» μια εκατοντάδα ηρώων του ελληνικού λαού, η Τακτική Γενική του ΣΦΕΑ 1067-1974 απαιτεί την απόσυρση του ΠΔ και διεκδικεί:
- Να ξανακηρυχθεί συνολικά η Γυάρος, χωρίς αστερίσκους, επισκέψιμος ιστορικός τόπος στους μνημειακούς και άλλους χώρους του, με ανεξίτηλη την ιστορική του κληρονομιά.
Να αποτελέσει η Γυάρος - μαζί και οι νησίδες της και οι θαλάσσιες ζώνες της - μια ενιαία ζώνη προστασίας και να επιτραπούν μόνο παρεμβάσεις που να αφορούν αποκλειστικά και μόνο την ανάδειξη του ιστορικού και τη διατήρησητου περιβαλλοντικού της χαρακτήρα.
- Να δοθεί άμεσα γενναία κρατική χρηματοδότηση για να προχωρήσουν η αποκατάσταση των ιστορικών κτιρίων και η δημιουργία ήπιων υποδομών, ώστε να καταστεί το νησί επισκέψιμο στο πλαίσιο του ιστορικού του χαρακτήρα.
- Να αναβαθμιστούν οι μικρής κλίμακας λιμενικές υποδομές μόνο για την πρόσβαση ημερήσιων επισκεπτών στις ιστορικές περιοχές (φυλακές κ.λπ.) στο νησί και εργαζόμενων με αντικείμενο, όπως καταγράφεται πιο πάνω, αποκλειόμενης κάθε άλλης λιμενικής χρήσης.
- Να απαγορευτεί η τοποθέτηση ανεμογεννητριών στη χερσαία περιοχή της Γυάρου και των γύρω νησίδων, αρχίζοντας με την άμεση ανάκληση των αδειών παραγωγού που έχουν εκδοθεί και να παύσει κάθε περαιτέρω αδειοδοτική διαδικασία. Να απομακρυνθούν όσοι ανεμολογικοί ιστοί έχουν τυχόν τοποθετηθεί για τη 'συλλογή μετεωρολογικών δεδομένων', με προφανή σκοπό την εγκατάσταση ανεμογεννητριών στο νησί.
- Να απαγορευτεί η ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων σε όλες τις επάλληλες προστατευόμενες θαλάσσιες ζώνες που περικλείουν τη Γυάρο, καθώς και η κατασκευή, στη χερσαία περιοχή του νησιού και των νησίδων του, τυχόν συνοδών έργων. Το ίδιο και για κάθε άλλη εγκατάσταση, απορρίπτοντας την προσχηματική επίκληση 'λόγων δημόσιου συμφέροντος'.
- Να υλοποιηθούν ήπιες υποδομές, που θα αφορούν αποκλειστικά την ανάδειξη και συντήρηση του ιστορικού χαρακτήρα του νησιού και τη διατήρηση της υψηλής οικολογικής του αξίας, με παρεμβάσεις απόλυτα απαραίτητες και μικρής κλίμακας.
- Τέλος, η «Ειδική Χρήση (1) Κατοικίας» να περιοριστεί σε κατάλληλη, μικρή, ενιαία έκταση και αποκλειστικά προς εξυπηρέτηση της στέγασης προσωπικού φύλαξης και συντήρησης των μνημείων, καθώς και για τη διατήρηση, σύμφωνα με τα παραπάνω, της οικολογικής αξίας της όλης προστατευόμενης περιοχής.
Η Γυάρος είναι και δική μας ιστορική κληρονομιά. Δεν θα τους την χαρίσουμε! 'Δεν θα δώσουμε τα άγια στους σκύλους!' - κατά την Ευαγγελική ρήση.
Αθήνα 7-6-2026
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ της Γ.Σ.
Παναγιώτης Χατζηπέρος
