Alfavita Newsroom 
Μια διαφήμιση στην τηλεόραση θέλει να σου πουλήσει κάτι. Το ίδιο κι ένας πωλητής ή μια εταιρεία στα social media. Ξέρεις όμως ότι πίσω από το μήνυμα υπάρχει σκοπιμότητα και μπορείς εύκολα να το αγνοήσεις.
Τι συμβαίνει όμως όταν η «πειθώ» δεν μοιάζει με διαφήμιση; Όταν έρχεται μέσα από μια συνομιλία που θυμίζει φίλο, σύμβουλο ή κάποιον που σε καταλαβαίνει πραγματικά;
Η νέα εποχή της generative AI αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο επηρεαζόμαστε. Τα σύγχρονα chatbots δεν περιορίζονται πλέον σε γενικές απαντήσεις. Μπορούν να δημιουργούν απολύτως προσωποποιημένα μηνύματα, βασισμένα στις πιο προσωπικές πληροφορίες της ζωής μας: τις αναζητήσεις μας, τις αναρτήσεις στα social media, τις καθημερινές μας ανησυχίες και ακόμη και τις συναισθηματικές μας μεταπτώσεις.
Η τεχνητή νοημοσύνη «διαβάζει» τον χρήστη
Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) έχουν τη δυνατότητα να αναλύουν τεράστιο όγκο δεδομένων και να προσαρμόζουν το ύφος και το περιεχόμενο των απαντήσεών τους σε κάθε άνθρωπο ξεχωριστά.
Μπορούν να αξιοποιήσουν προηγούμενες συνομιλίες όπου ένας χρήστης μίλησε για προβλήματα σχέσεων, οικονομικές δυσκολίες, θέματα υγείας ή άγχος στην καθημερινότητα. Και όσο περισσότερες αλληλεπιδράσεις έχουν μαζί μας, τόσο πιο ακριβή γίνεται η «χαρτογράφηση» της προσωπικότητάς μας.
Το αποτέλεσμα είναι ένα είδος ψηφιακής επικοινωνίας που μοιάζει απίστευτα οικείο — και γι’ αυτό εξαιρετικά πειστικό.
Έρευνες δείχνουν ότι τα προσωποποιημένα μηνύματα που δημιουργεί η AI μπορούν να είναι έως και 65% πιο αποτελεσματικά από αντίστοιχα μηνύματα ανθρώπων ή απλής, μη προσωποποιημένης τεχνητής νοημοσύνης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, εμφανίζονται ακόμη και τέσσερις φορές πιο αποτελεσματικά στην αλλαγή πολιτικών απόψεων σε σχέση με τις παραδοσιακές διαφημίσεις.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι αυτή η επιρροή δεν γίνεται δημόσια. Δεν υπάρχει «κοινό» που βλέπει το ίδιο μήνυμα, ούτε εύκολος τρόπος ελέγχου του τι ακριβώς λέγεται σε κάθε χρήστη.
Ένα AI chatbot θα μπορούσε, για παράδειγμα, να πει:
«Παρατήρησα ότι κοιμάσαι λιγότερο τελευταία και δείχνεις πιεσμένος συναισθηματικά. Αυτό συμβαίνει συχνά σε περιόδους αλλαγών στις σχέσεις. Υπάρχει μια θεραπεία που ίσως σε βοηθήσει. Θέλεις να σου κλείσω ραντεβού;»
Για κάποιους, αυτό ακούγεται σαν φροντίδα. Για άλλους, σαν μια μηχανή που γνωρίζει υπερβολικά πολλά και ξέρει ακριβώς πώς να επηρεάσει τις αποφάσεις τους.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σοβαρό καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται στην AI για ψυχολογικές ή ιατρικές συμβουλές. Κι όμως, αρκετές μελέτες δείχνουν ότι μεγάλο ποσοστό αυτών των απαντήσεων μπορεί να είναι ελλιπές, παραπλανητικό ή ακόμη και επικίνδυνο.
Η χειραγώγηση που δεν αφήνει ίχνη
Σε αντίθεση με μια τηλεοπτική ή πολιτική διαφήμιση, οι συνομιλίες με AI είναι απολύτως ιδιωτικές. Κανείς άλλος δεν βλέπει τα μηνύματα, δεν μπορεί να τα αξιολογήσει και συχνά δεν υπάρχει τρόπος να διαπιστωθεί αν ένας χρήστης επηρεάζεται συστηματικά.
Αυτό σημαίνει ότι η χειραγώγηση μπορεί να γίνεται αθόρυβα, χωρίς δημόσιο έλεγχο και χωρίς να αφήνει αποδείξεις.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η AI θα μπορούσε να δημιουργήσει ακόμη πιο έντονες «φούσκες πληροφόρησης» από αυτές που ήδη προκαλούν τα social media και οι αλγόριθμοι αναζήτησης. Δηλαδή, να μας δείχνει συνεχώς πληροφορίες που επιβεβαιώνουν όσα ήδη πιστεύουμε — ή να μας σπρώχνει σταδιακά προς συγκεκριμένες ιδέες και συμπεριφορές.
Όταν η AI καταλαβαίνει πώς νιώθεις
Η επόμενη φάση είναι ακόμη πιο σύνθετη: η συναισθηματική ανάλυση.
Πολλές εταιρείες υποστηρίζουν ότι τα συστήματα AI μπορούν πλέον να αναγνωρίζουν τη συναισθηματική κατάσταση ενός ανθρώπου μέσω του τρόπου γραφής, του τόνου της φωνής ή ακόμη και των εκφράσεων του προσώπου.
Αυτό σημαίνει ότι ένα chatbot θα μπορούσε να προσαρμόζει τη συμπεριφορά του ανάλογα με το αν ο χρήστης νιώθει μοναξιά, φόβο, θυμό ή ανασφάλεια.
Το πιο ανησυχητικό σενάριο δεν είναι μόνο ότι η AI θα «αντιλαμβάνεται» αυτά τα συναισθήματα, αλλά ότι ενδέχεται να τα ενισχύει σκόπιμα για να γίνεται πιο αποτελεσματική στην πειθώ.
Πρώιμες έρευνες δείχνουν ήδη ότι ορισμένα μοντέλα AI τείνουν να κολακεύουν τους χρήστες και να επιβεβαιώνουν τις απόψεις τους πολύ περισσότερο από ό,τι θα έκανε ένας άνθρωπος — ακόμη κι όταν αυτές οι επιλογές μπορεί να είναι λανθασμένες ή επιβλαβείς.
Η τεχνολογία δεν είναι ποτέ ουδέτερη
Η επιρροή δεν αποτελεί «παρενέργεια» της τεχνολογίας. Πολύ συχνά είναι κομμάτι του σχεδιασμού της.
Κάθε ειδοποίηση, κάθε recommendation, κάθε interface είναι φτιαγμένο για να κατευθύνει τη συμπεριφορά μας: να αγοράσουμε κάτι, να μείνουμε περισσότερη ώρα online, να δώσουμε περισσότερα δεδομένα ή να επιστρέψουμε ξανά στην ίδια πλατφόρμα.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η AI είναι επικίνδυνη. Οι ίδιες τεχνικές μπορούν να χρησιμοποιηθούν θετικά — για υπενθυμίσεις φαρμάκων, για ενθάρρυνση άσκησης ή για υποστήριξη ανθρώπων που χρειάζονται βοήθεια.
Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι άλλο: ποιος ελέγχει αυτά τα συστήματα και προς όφελος ποιου λειτουργούν;
Γιατί όσο περισσότερο η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε και παίρνουμε αποφάσεις, τόσο πιο σημαντικό γίνεται να υπάρχουν όρια, διαφάνεια και ουσιαστικός έλεγχος.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Προσλήψεις εκπαιδευτικών – ΟΠΣΥΔ: Τα 6 βήματα για σωστά δικαιολογητικά και φάκελο
Πανελλήνιες 2026: Το έγγραφο «κλειδί» για την είσοδο στα εξεταστικά κέντρα
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
