Μαρία Δούση Στα περίπου 50 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Αθήνας, το ηφαίστειο των Μεθάνων εμφανίζεται επί δεκάδες χιλιάδες χρόνια ανενεργό, χωρίς εκρήξεις, λάβα ή τέφρα. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα ανατρέπουν την εικόνα της «αδράνειας», δείχνοντας ότι το ηφαιστειακό σύστημα παραμένει ενεργό σε βάθος.
Η αποκάλυψη μέσα από τους κρυστάλλους ζιρκονίου
Χρησιμοποιώντας κρυστάλλους ζιρκονίου ως φυσικές «χρονοκάψουλες», οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 31 διαφορετικές εκρήξεις και περισσότερες από 1.250 ηλικίες κρυστάλλωσης. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Science Advances, έδειξε πως η μαγματική δεξαμενή εξελίσσεται για πάνω από 700.000 χρόνια.
Ο λόγος που το ηφαίστειο δεν έχει εκραγεί πρόσφατα κρύβεται στη σύνθεση του μάγματος, το οποίο είναι εξαιρετικά πλούσιο σε νερό, γεγονός που εμποδίζει την εύκολη άνοδό του προς την επιφάνεια.
«Αναπνέουν υπόγεια χωρίς να σπάσουν την επιφάνεια»
Ο επικεφαλής της έρευνας, Olivier Bachmann, καθηγητής Ηφαιστειολογίας στο ETH Zurich, εξήγησε τη διαδικασία της «ενυδάτωσης» του μανδύα από την υποβύθιση τεκτονικών πλακών. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά «αυτό που μάθαμε είναι ότι τα ηφαίστεια μπορούν να “αναπνέουν” υπόγεια για χιλιετίες, χωρίς να σπάσουν την επιφάνεια. Ο μανδύας κάτω από τα Μέθανα επηρεάζεται έντονα από υλικά που μεταφέρονται από μια τεκτονική πλάκα που υποβυθίζεται – συμπεριλαμβανομένων ιζημάτων του ωκεάνιου πυθμένα και σημαντικών ποσοτήτων νερού».
Αυτή η συσσώρευση νερού προκαλεί κρυστάλλωση που πυκνώνει το μάγμα, περιορίζοντας την κινητικότητά του. Ωστόσο, ο Bachmann προειδοποιεί πως αυτή η ηρεμία μπορεί να είναι απατηλή. Όπως σημειώνει, «για τις αρχές που είναι αρμόδιες για τους κινδύνους ηφαιστείων, για παράδειγμα στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Ινδονησία, τις Φιλιππίνες, τη Νότια και Βόρεια Αμερική, την Ιαπωνία κ.λπ., αυτό σημαίνει επανεκτίμηση του επιπέδου απειλής των ηφαιστείων που ήταν ήσυχα για δεκάδες χιλιάδες χρόνια, αλλά παρουσιάζουν περιοδικά σημάδια μαγματικής αναταραχής».
Τα σενάρια που θα μπορούσαν να «ξυπνήσουν» τα Μέθανα
Παρά την παρατεταμένη σιωπή, οι επιστήμονες επισημαίνουν πως το σύστημα συσσωρεύει μάγμα, κάτι που θα μπορούσε να το καταστήσει πιο επικίνδυνο στο μέλλον. Οι συνθήκες που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια έκρηξη περιλαμβάνουν:
- Τη μείωση της ποσότητας νερού που φτάνει στην υποβυθιζόμενη πλάκα.
- Την είσοδο νέου, καυτού μάγματος από μεγαλύτερα βάθη που θα έσπαγε το τωρινό «φράγμα».
- Τεκτονικές κινήσεις που θα άλλαζαν την πίεση, δημιουργώντας ρωγμές.
- Την πλήρωση της μαγματικής δεξαμενής μέχρι τα όριά της.
Για την έγκαιρη ανίχνευση τέτοιων διεργασιών, οι ειδικοί προτείνουν τη χρήση σύγχρονων εργαλείων, όπως οι σεισμικές μετρήσεις, η παρακολούθηση της παραμόρφωσης του εδάφους και οι εκπομπές αερίων.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Μήνυση Διευθυντή σε 4 εκπαιδευτικούς: Το σχολείο μπροστά σε ένα επικίνδυνο μονοπάτι!
Επίδομα 300 ευρώ: Διευρύνονται οι δικαιούχοι – Πότε πληρώνεται και ποιοι το λαμβάνουν
