Μαρία Δούση Η γυναίκα της προσφυγιάς βρίσκεται συχνά στο πιο ευάλωτο σημείο της παγκόσμιας ανθρωπιστικής κρίσης. Ανάμεσα σε πολέμους, διώξεις και αναγκαστικές μετακινήσεις, βιώνει μια πολλαπλή μορφή καταδίωξης που σπάνια καταγράφεται ολόκληρη. Είναι ταυτόχρονα θύμα της σύγκρουσης, της φτώχειας, της εκμετάλλευσης και της βαθιάς πατριαρχικής κουλτούρας μέσα στην οποία συχνά μεγάλωσε.
Από πολύ νωρίς, πολλές από αυτές τις γυναίκες μαθαίνουν να περιορίζουν τον εαυτό τους. Η κοινωνική καταπίεση ξεκινά ήδη από την παιδική ηλικία – σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και πριν γεννηθούν. Όταν ο πόλεμος ξεσπά, η ζωή τους διαλύεται: βομβαρδισμοί, απώλειες συγγενών και η εμπειρία της φυγής χωρίς χρόνο για πένθος ή αποχαιρετισμό.
Η προσφυγιά δεν σημαίνει μόνο απώλεια σπιτιού. Συχνά σημαίνει απώλεια ταυτότητας, ρίζας και προοπτικής. Πολλές γυναίκες φτάνουν στα σύνορα χωρών χωρίς έγγραφα, χωρίς γλώσσα επικοινωνίας, χωρίς καμία βεβαιότητα για το αύριο.
Σε αρκετές περιπτώσεις αναγκάζονται ακόμη και να σωπάσουν. Γυναίκες από χώρες όπως το Αφγανιστάν γνωρίζουν ότι οι πόλεμοι που κατέστρεψαν τις ζωές τους συχνά παρουσιάζονται διεθνώς με διαφορετικούς όρους, αφήνοντας ελάχιστο χώρο για τη δική τους φωνή και εμπειρία.
Το ταξίδι της φυγής είναι εξαντλητικό και επικίνδυνο. Πολλές διασχίζουν βουνά μέσα στη νύχτα, περπατούν στο κρύο και στο χιόνι, κρατώντας τα παιδιά τους στην αγκαλιά. Το σώμα τους μετατρέπεται σε στήριγμα για τα βρέφη που κουβαλούν, ενώ η κούραση και ο φόβος γίνονται μόνιμοι σύντροφοι.
Στα σύνορα ή στις διαδρομές της παράτυπης μετανάστευσης, η μεταχείριση που αντιμετωπίζουν συχνά είναι βίαιη ή ταπεινωτική. Κυκλώματα διακινητών τις σπρώχνουν σε υπερφορτωμένες βάρκες, ενώ οι ίδιες προσπαθούν να κρατήσουν ήσυχα τα παιδιά τους, γνωρίζοντας ότι ένα κλάμα μπορεί να θέσει σε κίνδυνο ολόκληρη τη διαδρομή.
Η άφιξη στον προορισμό σπάνια σημαίνει τέλος της δοκιμασίας. Πολλές γυναίκες καταλήγουν σε πρόχειρους καταυλισμούς, μέσα σε λάσπη, υπερπληθυσμό και αβεβαιότητα. Άλλες δεν φτάνουν ποτέ: χάνονται στη θάλασσα, σε ένα ταξίδι που ξεκίνησε ως προσπάθεια επιβίωσης.
Παράλληλα, η στάση της διεθνούς κοινότητας συχνά κινείται ανάμεσα στη συγκίνηση και την απόσταση. Η εικόνα της προσφυγικής τραγωδίας προκαλεί στιγμιαία συμπόνια, όμως η καθημερινή πραγματικότητα αυτών των γυναικών παραμένει αόρατη.
Αν η σύγχρονη εποχή αποκτούσε τον δικό της τραγικό ποιητή, ίσως να κατέγραφε μια νέα εκδοχή αρχαίας τραγωδίας: μια ιστορία αφιερωμένη στις γυναίκες της προσφυγιάς. Γυναίκες που επιβιώνουν ανάμεσα στη βία του πολέμου και την αδιαφορία της ειρήνης, αφήνοντας ένα σκληρό αλλά απαραίτητο αποτύπωμα της εποχής μας.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
