Νέες παρεμβάσεις στο καθεστώς προστασίας των εργαζομένων (και στην Ελλάδα) από τις απολύσεις προτείνει ο ΟΟΣΑ μέσα από την ετήσια έκθεσή του «Προοπτικές Απασχόλησης 2026».
Υπό το πρόσχημα «ενίσχυσης της κινητικότητας» στην αγορά εργασίας, ο διεθνής οργανισμός βάζει ανοιχτά στο «μικροσκόπιο» το υφιστάμενο καθεστώς προστασίας από τις απολύσεις, αξιώνοντας δραστικό περιορισμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων.
Η Έκθεση χαρακτηρίζει «υπερβολικά σφιχτό» το ελληνικό νομοθετικό πλαίσιο –το οποίο κατατάσσεται πάνω από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο στον σχετικό δείκτη προστασίας (Employment Protection Legislation - EPL)– και προαναγγέλλει σαρωτικές αλλαγές που θα λύσουν οριστικά τα «χέρια» των εργοδοτών.
Στο «απόσπευμα» αποζημιώσεις και προειδοποιήσεις απόλυσης
Η βασική φιλοσοφία του ΟΟΣΑ είναι ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να έχουν την απόλυτη ελευθερία να απολύουν όποτε θέλουν και με όσο το δυνατόν μικρότερο κόστος. Σύμφωνα με την ανάλυση, οι προβλεπόμενοι χρόνοι προειδοποίησης και το ύψος των αποζημιώσεων απόλυσης –ιδίως όσο αυξάνεται η προϋπηρεσία των εργαζομένων– θεωρούνται «αγκάθι» για την ανταγωνιστικότητα.
Ενδεικτικό της απόστασης που χωρίζει τις τεχנוκρατικές αντιλήψεις του ΟΟΣΑ από την ελληνική πραγματικότητα είναι η σύγκριση με τα διεθνή δεδομένα. Ενώ στις χώρες του οργανισμού η μέση προειδοποίηση για τετραετή υπηρεσία είναι μόλις 1,3 μήνες και η αποζημίωση περιορίζεται σε έναν μηνιαίο μισθό, στην Ελλάδα τα αντίστοιχα μεγέθη προκαλούν… «πονοκέφαλο» στους θιασώτες της απορρύθμισης.
Τι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα
Στη χώρα μας, η προειδοποίηση κυμαίνεται από 1 έως 4 μήνες ανάλογα με τα έτη υπηρεσίας, ενώ η αποζημίωση (που μειώνεται στο ήμισυ όταν προηγείται έγγραφη προειδοποίηση) φτάνει έως τους 6 μήνες για πάνω από 10 χρόνια προϋπηρεσίας (ή έως τους 12 μήνες χωρίς προειδοποίηση). Αριθμοί που, στα μάτια του ΟΟΣΑ, φαντάζουν «υψηλοί» και έτοιμοι προς περικοπή.
Παράλληλα, όταν προηγείται έγγραφη προειδοποίηση, η αποζημίωση περιορίζεται στο μισό σε σχέση με εκείνη που καταβάλλεται όταν η απόλυση γίνεται χωρίς προειδοποίηση.
Ειδικότερα:
- Έως 2 έτη προϋπηρεσίας προειδοποίηση 1 μήνα και αποζημίωση 1 μισθού αντί 2 χωρίς προειδοποίηση.
- Από 2 έως 5 έτη προειδοποίηση 2 μηνών και αποζημίωση 1,5 μισθού αντί 3.
- Από 5 έως 10 έτη προειδοποίηση 3 μηνών και αποζημίωση από 1,5 έως 2,5 μισθούς αντί 3 έως 5.
- Άνω των 10 ετών προειδοποίηση 4 μηνών και αποζημίωση από 3 έως 6 μισθούς αντί 6 έως 12 μισθών όταν δεν προηγείται προειδοποίηση.
Με βάση τις κατευθύνσεις της έκθεσης, οι συγκεκριμένες προβλέψεις θεωρούνται σχετικά αυστηρές και αποτελούν πεδίο πιθανών μεταρρυθμίσεων τα επόμενα χρόνια.
Στο μικροσκόπιο και οι ομαδικές απολύσεις
Η έκθεση στρέφει το ενδιαφέρον της και στο καθεστώς των ομαδικών απολύσεων. Σήμερα, στις 31 από τις 36 χώρες του ΟΟΣΑ, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, απαιτούνται πρόσθετες διαδικασίες πριν από την ολοκλήρωση μιας ομαδικής απόλυσης, όπως διαβούλευση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων και ενημέρωση ή συμμετοχή των αρμόδιων δημόσιων αρχών.
Κατά τον ΟΟΣΑ, οι διαδικασίες αυτές επιμηκύνουν σημαντικά τον χρόνο ολοκλήρωσης των απολύσεων, καθώς η μέση καθυστέρηση αυξάνεται από περίπου 9 ημέρες σε σχεδόν 30 ημέρες.
Ο ΟΟΣΑ υποστηρίζει ότι η προστασία της απασχόλησης πρέπει να εξισορροπεί την ασφάλεια των εργαζομένων με την ευελιξία των επιχειρήσεων.
Ωστόσο, η κατεύθυνση των προτάσεων οδηγεί σε ένα μοντέλο όπου μειώνονται σταδιακά τα θεσμικά εμπόδια που αυξάνουν το κόστος των απολύσεων για τους εργοδότες. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται τόσο οι αποζημιώσεις όσο και οι χρόνοι προειδοποίησης, αλλά και οι πρόσθετες εγγυήσεις που ισχύουν σήμερα στις ομαδικές απολύσεις.
Αν και οι προτάσεις δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα, οι εκθέσεις του ΟΟΣΑ χρησιμοποιούνται διαχρονικά ως σημείο αναφοράς στις συζητήσεις για μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, γεγονός που τις καθιστά ιδιαίτερα σημαντικές για τις μελλοντικές εξελίξεις στον ιδιωτικό τομέα.
Δείτε εδώ ολόκληρη την Έκθεση του ΟΟΣΑ «Προοπτικές Απασχόλησης 2026»
