Μία από τις μεγαλύτερες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης δρομολογεί το υπουργείο Εσωτερικών, αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται υπηρεσιακά οι δημόσιοι υπάλληλοι και επιλέγονται τα στελέχη που αναλαμβάνουν θέσεις ευθύνης.
Το νέο νομοσχέδιο, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση έως τις 20 Ιουλίου, εισάγει για πρώτη φορά γραπτές εξετάσεις μέσω ΑΣΕΠ για την επιλογή προϊσταμένων, ενώ συνδέει τη βαθμολογική εξέλιξη των υπαλλήλων με την αξιολόγηση και όχι αποκλειστικά με τα χρόνια υπηρεσίας.
Προϊστάμενοι μόνο μετά από εξετάσεις
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την επιλογή των προϊσταμένων σε όλο το Δημόσιο.
Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει πλέον να συμμετέχουν σε ηλεκτρονικές γραπτές εξετάσεις που θα οργανώνει το ΑΣΕΠ. Οι εξετάσεις θα περιλαμβάνουν γνωστικά αντικείμενα σχετικά με τη δημόσια διοίκηση, αλλά και τεστ δεξιοτήτων και εργασιακής αποτελεσματικότητας, με στόχο να αξιολογούνται οι πραγματικές ικανότητες των υποψηφίων για την άσκηση καθηκόντων ευθύνης.
Με βάση τη βαθμολογία των εξετάσεων, τα ακαδημαϊκά προσόντα, την προϋπηρεσία και την εμπειρία σε θέσεις ευθύνης θα δημιουργείται Μητρώο Υποψηφίων Προϊσταμένων, από το οποίο θα προκύπτουν οι υποψήφιοι για κάθε θέση.
Το ΑΣΕΠ αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο
Σε αντίθεση με ό,τι ισχύει σήμερα, όπου η προκήρυξη των θέσεων εξαρτάται από τον εκάστοτε φορέα ή υπουργείο, το νέο σύστημα προβλέπει ότι οι προκηρύξεις θα πραγματοποιούνται κεντρικά από το υπουργείο Εσωτερικών με τη λήξη της θητείας κάθε προϊσταμένου.
Το ΑΣΕΠ θα διοργανώνει διαγωνισμό κάθε τέσσερα χρόνια για την ένταξη των ενδιαφερομένων στο Μητρώο Υποψηφίων Προϊσταμένων.
Όταν προκηρύσσεται μια θέση, οι υποψήφιοι που βρίσκονται ήδη στο μητρώο θα υποβάλλουν ηλεκτρονικά αίτηση και η κατάταξη θα προκύπτει αυτόματα μέσω του πληροφοριακού συστήματος διαχείρισης προσωπικού (HRMS), στο οποίο θα είναι καταχωρισμένα τα τυπικά προσόντα και η υπηρεσιακή διαδρομή κάθε υπαλλήλου.
Για τις 410 θέσεις Γενικών Διευθυντών προβλέπεται επιπλέον ειδική γραπτή και προφορική δοκιμασία, ώστε να επιλέγονται τα στελέχη που διαθέτουν τις απαιτούμενες διοικητικές και ηγετικές δεξιότητες.
Αξιολόγηση αντί για απλή... χρονοωρίμανση
Σημαντικές αλλαγές έρχονται και στο βαθμολόγιο των δημοσίων υπαλλήλων.
Μέχρι σήμερα, η βαθμολογική εξέλιξη βασιζόταν σχεδόν αποκλειστικά στον χρόνο υπηρεσίας. Ως αποτέλεσμα, περίπου το 80% των δημοσίων υπαλλήλων έχει ήδη φτάσει στον ανώτερο βαθμό, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι έχει αναλάβει αυξημένες αρμοδιότητες ή θέση ευθύνης.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να αλλάξει αυτή τη φιλοσοφία. Η αξιολόγηση της απόδοσης γίνεται πλέον βασική προϋπόθεση για την υπηρεσιακή εξέλιξη.
Η προαγωγή δεν θα εξαρτάται μόνο από τη συμπλήρωση των απαιτούμενων ετών υπηρεσίας, αλλά και από την υπηρεσιακή επάρκεια, όπως αυτή θα προκύπτει από τις ετήσιες εκθέσεις αξιολόγησης και το Ενιαίο Πλαίσιο Δεξιοτήτων.
Τι αλλάζει στις προαγωγές και στις θέσεις ευθύνης στο Δημόσιο
| Σήμερα | Τι προβλέπει το νέο σύστημα |
|---|---|
| Η προαγωγή βασίζεται κυρίως στα χρόνια υπηρεσίας (χρονοωρίμανση). | Η προαγωγή θα εξαρτάται από τον χρόνο υπηρεσίας και την αξιολόγηση της απόδοσης. |
| Οι περισσότεροι υπάλληλοι αποκτούν τον ανώτερο βαθμό μόνο με την πάροδο των ετών. | Η βαθμολογική εξέλιξη θα συνδέεται με δεξιότητες, αξιολόγηση και υπηρεσιακή επάρκεια. |
| Οι προϊστάμενοι επιλέγονται μέσω διαδικασιών που ξεκινούν από κάθε φορέα. | Οι διαδικασίες θα προκηρύσσονται κεντρικά από το υπουργείο Εσωτερικών. |
| Δεν υπάρχουν γραπτές εξετάσεις για την επιλογή προϊσταμένων. | Καθιερώνονται ηλεκτρονικές γραπτές εξετάσεις μέσω ΑΣΕΠ. |
| Τα τυπικά προσόντα και η εμπειρία αποτελούν βασικά κριτήρια. | Θα συνυπολογίζονται εξετάσεις, προσόντα, εμπειρία και αξιολόγηση. |
| Τέσσερις βαθμοί στο βαθμολόγιο των δημοσίων υπαλλήλων. | Καθιερώνονται επτά βαθμοί υπηρεσιακής εξέλιξης. |
| Οι θέσεις ευθύνης συχνά παραμένουν για χρόνια με αναπληρωτές προϊσταμένους. | Δημιουργείται Μητρώο Υποψηφίων Προϊσταμένων και τακτικές προκηρύξεις κάθε τετραετία. |
| Δεν υπάρχουν ιδιαίτερα κίνητρα για υψηλή απόδοση. | Μεταπτυχιακά, διδακτορικά και συνεχόμενες υψηλές αξιολογήσεις επιταχύνουν την εξέλιξη. |
Νέο βαθμολόγιο με επτά βαθμούς
Το σχέδιο νόμου προβλέπει επίσης την αντικατάσταση του σημερινού συστήματος τεσσάρων βαθμών με νέο βαθμολόγιο επτά επιπέδων.
Η νέα δομή περιλαμβάνει:
- Ζ΄ βαθμός: Νεοεισερχόμενοι υπάλληλοι.
- ΣΤ΄ βαθμός: Υπάλληλοι μικρής εμπειρίας.
- Ε΄ βαθμός: Υπάλληλοι μεσαίας εμπειρίας.
- Δ΄ βαθμός: Υπάλληλοι αυξημένης εμπειρίας.
- Γ΄ βαθμός: Εξειδικευμένα στελέχη.
- Β΄ βαθμός: Προϊστάμενοι Διευθύνσεων.
- Α΄ βαθμός: Προϊστάμενοι Γενικών Διευθύνσεων.
Με αυτόν τον τρόπο, οι βαθμοί παύουν να αποτυπώνουν μόνο τα χρόνια υπηρεσίας και συνδέονται περισσότερο με το επίπεδο γνώσεων, εμπειρίας και διοικητικής ευθύνης.
Κίνητρα για όσους διακρίνονται
Το νέο σύστημα εισάγει και επιπλέον κίνητρα για τους υπαλλήλους που διακρίνονται.
Τα μεταπτυχιακά, τα διδακτορικά, οι πιστοποιήσεις, αλλά και οι συνεχόμενες υψηλές αξιολογήσεις θα μπορούν να επιταχύνουν τη βαθμολογική εξέλιξη.
Παράλληλα, οι υπάλληλοι που αξιολογούνται για τρία συνεχόμενα χρόνια ως υψηλής απόδοσης θα αποκτούν συγκριτικό πλεονέκτημα στην υπηρεσιακή τους εξέλιξη.
Σχεδόν 30.000 θέσεις ευθύνης
Οι αλλαγές αφορούν συνολικά 29.978 θέσεις ευθύνης σε ολόκληρο το Δημόσιο.
Αναλυτικά προβλέπονται:
- 410 θέσεις Γενικών Διευθυντών,
- 5.100 θέσεις Διευθυντών,
- 132 θέσεις Υποδιευθυντών,
- 24.336 θέσεις Προϊσταμένων Τμημάτων.
Στόχος του υπουργείου Εσωτερικών είναι να αντιμετωπιστεί το χρόνιο πρόβλημα των καθυστερήσεων στις κρίσεις στελεχών, καθώς σήμερα πολλές οργανικές μονάδες λειτουργούν επί χρόνια με αναπληρωτές προϊσταμένους, χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι προβλεπόμενες διαδικασίες επιλογής.
Με το νέο μοντέλο επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα ενιαίο, αντικειμενικό και αξιοκρατικό σύστημα, στο οποίο η αξιολόγηση, οι δεξιότητες, τα προσόντα και οι επιδόσεις θα έχουν πλέον καθοριστικό ρόλο τόσο στις προαγωγές όσο και στην ανάδειξη της διοικητικής ηγεσίας του Δημοσίου.
