Η γενετική ιστορία του ανθρώπου αποδεικνύεται πολύ πιο περίπλοκη από μια απλή διασταύρωση του Homo sapiens με τους Νεάντερταλ και τους Ντενίσοβαν. Νέα επιστημονική έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ φέρνει στο φως αποδείξεις για «γενεαλογίες φαντάσματα» (ghost lineages) - δηλαδή ίχνη DNA από άγνωστους αρχαϊκούς πληθυσμούς που παραμένουν ενσωματωμένα στο γονιδίωμα των σύγχρονων ανθρώπων.
Η ανακάλυψη του εργαλείου TRACE και η παγκόσμια εξάπλωση
Οι ερευνητές Αρτζούν Μπιντάντα και Γιουλίν Ζανγκ ανέπτυξαν το καινοτόμο υπολογιστικό πλαίσιο TRACE (TRacking Archaic Contributions via ARG Estimation), το οποίο επέτρεψε τον εντοπισμό υπεραρχαϊκών τμημάτων DNA που δεν αντιστοιχούν σε κανένα γνωστό είδος.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Science, ανατρέπουν προγενέστερες υποθέσεις. Η αρχαία αυτή γενετική συνεισφορά δεν περιορίζεται σε πληθυσμούς της Αφρικής, αλλά επηρεάζει το σύνολο του σύγχρονου ανθρώπινου πληθυσμού. Πιο συγκεκριμένα, η εισροή των γονιδίων αυτών πραγματοποιήθηκε πριν από τη μεγάλη έξοδο του Homo sapiens από την αφρικανική ήπειρο, μεταφερόμενη στη συνέχεια σε ολόκληρο τον πλανήτη. Ενώ η γενεαλογική γραμμή των σύγχρονων ανθρώπων χρονολογείται 550.000 έως 750.000 χρόνια πριν, το είδος «φάντασμα» εκτιμάται ότι έζησε πριν από περίπου 1 εκατομμύριο χρόνια.
Τα πιθανότερα σενάρια της «πορείας» του DNA
Η ανάλυση αποκαλύπτει ότι δεν υπήρξε μία μεμονωμένη επαφή, αλλά πολλαπλά γεγονότα γενετικής παρείσφρησης (introgression). Ένα από αυτά τα σήματα δείχνει διαχωρισμό της γενεαλογίας την περίοδο που ο άνθρωπος διαφοροποιήθηκε από τους Νεάντερταλ, με το γενετικό υλικό να εισέρχεται στον ανθρώπινο πληθυσμό πριν από περίπου 300.000 χρόνια.
Οι επιστήμονες διαμορφώνουν δύο βασικά σενάρια για τη διαδρομή αυτού του DNA:
- Άμεση διασταύρωση: Οι άγνωστοι ανθρωπίνοι ήρθαν σε άμεση επαφή και επιμειξία με τους πρώιμους Homo sapiens ή τους προγόνους τους.
- Έμμεση μεταφορά: Οι αρχαϊκοί πληθυσμοί διασταυρώθηκαν αρχικά με Νεάντερταλ ή Ντενίσοβαν, οι οποίοι στη συνέχεια λειτούργησαν ως «ενδιάμεσοι», μεταφέροντας τις αλληλουχίες στον σύγχρονο άνθρωπο.
Παρότι τα γενετικά αποτυπώματα είναι σαφή, η ακριβής ταυτότητα των ειδών παραμένει μυστήριο. Ως πιθανοί υποψήφιοι εξετάζονται ο Homo erectus και ο Homo heidelbergensis, χωρίς όμως να υπάρχει ακόμη βέβαιη ταυτοποίηση, ενώ δεν αποκλείεται να πρόκειται για είδη που λείπουν παντελώς από το αρχείο των απολιθωμάτων.
Συνολικά, το αρχαϊκό DNA καλύπτει περίπου το 2% του γονιδιώματος του Homo sapiens. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ο ακριβής ρόλος αυτών των «γονιδίων-φαντασμάτων» στην ανοσία και τον μεταβολισμό του σύγχρονου ανθρώπου παραμένει υπό διερεύνηση, ενώ η ανάλυση ακόμη παλαιότερων γονιδιωμάτων από την Αφρική και την Ασία αναμένεται να «ρίξει φως» στο χρονοδιάγραμμα και τις εξελικτικές συνέπειες.
