Alfavita Newsroom Μαρία Δαμάσχη
Κηφισιά, 3/4/2013
«....να παράξω...»: «λογιοτατισμός» ή νεοελληνική ημιμάθεια
Δεν είναι ή πρώτη φορά και, βεβαίως φοβάμαι, ούτε η τελευταία που ξαφνιάζει δυσάρεστα η γλωσσική ημιμάθεια ανθρώπων με μια βαρύνουσα, κατά τάλλα, παρουσία στο χώρο ειδικά των Μ.Μ.Ε. Η τελευταία ακουστική κακόηχη και βαρβαρίζουσα εμπειρία, με λούστρο ωστόσο λογιοτατισμού είναι αυτή, μιας περίεργης υποτακτικής....μέλλοντα του τύπου: ....να υπάξω, ....να παράξω....κ.λ.π.
Το αρχαιοελληνικό ρήμα άγω= οδηγώ, χρησιμοποιείται και σήμερα στη νεοελληνική, εν συνθέσει με προθέσεις. Στον ενεστώτα και στον παρατατικό, χρόνους που δηλώνουν διάρκεια της λειτουργίας του υποκειμένου στη παροντική και παρελθοντική χρονική βαθμίδα αντίστοιχα, χρησιμοποιείται η οριστική ή η υποτακτική (ανάλογα με τη σημασία) από το ενεστωτικό θέμα –αγ- . Έτσι συνήθεις είναι οι τυποι (να) εξάγω, (να) παράγω,( να) ενάγω, εξήγα, παρήγα κ.α.
Όταν όμως πρέπει να εκφραστεί η έννοια της υποτακτικής ως συνοπτικής λειτουργίας του υποκειμένου, που αφορά το παρελθόν ή το μέλλον, τότε χρησιμοποιείται το θέμα του αόριστου και όχι το θέμα του μέλλοντα, δεδομένου ότι ο μέλλοντας δεν διαθέτει υποτακτική, και δεδομένου ότι την αναπληρώνει η υποτακτική του αόριστου από το αντίστοιχο αοριστικό θέμα. Έτσι, η υποτακτική του άγω και των συνθέτων του, για να δηλώσει συνοπτική λειτουργία στο παρ ή στο μέλλον, θα προκύψει, κατ΄αναλογιαν, από το θέμα του αόριστου που όμως δεν είναι ηξα αλλά ήγαγον, άρα από το θέμα -αγαγ-. Συνεπώς η σωστή διατύπωση δεν είναι : «θέλω να ...παράξω, να υπάξω....» , αλλά «θέλω να παραγάγω, να εξαγάγω, να υπαγάγω» κ.λ.π.
Δυστυχώς, τα παραπάνω «λογιοτατίστικα» ακούσματα επαναλαμβάνονται κατά κόρον , λες και «άστραψε φως...» με το που πρωτοακούστηκε η τυπολογική «επινόηση» που φοβάμαι ότι προοιωνίζεται τη χρήση ανάλογων τύπων όπως : να... εξάξω, να ....απάξω και λοιπών σύνθετων του ταλαίπωρου αρχαιοελληνικού ρήματος .
Υποσημείωση: Πρέπει να διαχωριστεί η περίπτωση του μεσαιωνικού συνάζω(<αρχ.συνάγω), που σχηματίζεται από τον (μεσαιων.) αόριστο (ε)σύναξα, κατά το σχήμα έφραξα – φράζω, τίναξα - τινάζω
(Γ. Μπαμπινιώτη «λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας»)
Μαρία Δαμάσχη, καθηγήτρια φιλόλογος
Αναξαγόρειο ΓΕ.Λ. Νέας Ερυθραίας
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
