Μπορεί ένα έργο ζωγραφικής να γίνει αφορμή για να μιλήσουμε για όσα αισθανόμαστε; Μπορεί μια ταινία, ένα ποίημα ή μια δημιουργική δραστηριότητα να ανοίξει έναν δρόμο επικοινωνίας γύρω από ζητήματα που συχνά παραμένουν ανείπωτα;
Στο ΕΠΑΛ Μυκόνου, η απάντηση δόθηκε μέσα από μια ξεχωριστή εκπαιδευτική πρωτοβουλία με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας. Οι μαθητές και οι μαθήτριες προσέγγισαν τη σημασία της ψυχικής ευεξίας μέσα από την τέχνη και τη βιωματική συμμετοχή, αναδεικνύοντας την ανάγκη για αποδοχή, κατανόηση, αυτογνωσία και αλληλοϋποστήριξη.
Ένα έργο τέχνης που μεταφέρει ένα μήνυμα
Στο επίκεντρο της δράσης βρέθηκε μια πρωτότυπη μαθητική δημιουργία πάνω σε ξύλινη επιφάνεια. Ένα γυναικείο πρόσωπο, έντονες γραμμές, φωτεινά χρώματα, λουλούδια και ένα ρολόι συνθέτουν ένα εικαστικό έργο που προσκαλεί τον θεατή να σταθεί και να αναζητήσει τα μηνύματά του.
Οι λέξεις και τα σύμβολα που πλαισιώνουν τη δημιουργία παραπέμπουν στην αποδοχή, στην κατανόηση, στην αυτογνωσία και στον σεβασμό της διαφορετικότητας. Πίσω από τα χρώματα και τις μορφές αναδεικνύεται μια ουσιαστική υπενθύμιση: κάθε άνθρωπος έχει τη δική του διαδρομή, τα δικά του συναισθήματα και τις δικές του ανάγκες, που αξίζουν χώρο και σεβασμό.
Η μαθητική δημιουργία αποτέλεσε όχι μόνο ένα καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, αλλά και ένα σημείο εκκίνησης για προβληματισμό γύρω από τη σημασία της ψυχικής υγείας και τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει το σχολείο στην καλλιέργεια μιας κουλτούρας αποδοχής.
Από τον κινηματογράφο και την ποίηση στη δημιουργική έκφραση
Η πρωτοβουλία πλαισιώθηκε από δραστηριότητες που αξιοποίησαν διαφορετικές μορφές τέχνης και επικοινωνίας.
Η μικρού μήκους ταινία «Alike» έδωσε αφορμή για σκέψεις γύρω από την καθημερινότητα, τη δημιουργικότητα και την ανάγκη να διατηρεί ο άνθρωπος τη δική του φωνή μέσα στις απαιτήσεις της ζωής.
Στη συνέχεια, η δράση με τίτλο «Ταξιδεύω στην προσωπική μου ηρεμία και ισορροπία» προσέγγισε την εσωτερική ισορροπία μέσα από την ποίηση, τη μουσική, τη ζωγραφική, τον χορό, το θέατρο, τη φωτογραφία και την έκφραση προσωπικών ονείρων. Οι δραστηριότητες ανέδειξαν ότι η δημιουργικότητα μπορεί να προσφέρει διαφορετικούς τρόπους επικοινωνίας με τον εαυτό μας και τους άλλους.
Παράλληλα, το βίντεο «I had a black dog, his name was depression» αποτέλεσε αφορμή ευαισθητοποίησης γύρω από την κατάθλιψη και τις δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίζει ένας άνθρωπος, αλλά και γύρω από την ανάγκη να αντιμετωπίζονται οι ψυχικές δυσκολίες χωρίς προκαταλήψεις και στιγματισμό.
Η επαφή με το λογοτεχνικό έργο «Μικρές Αντιστάσεις» της Λένας Καλλέργη, καθώς και οι δραστηριότητες δημιουργικής γραφής, έδωσαν επιπλέον χώρο στη σκέψη, στη φαντασία και στην προσωπική έκφραση.
Ένα σχολείο που ακούει, κατανοεί και αποδέχεται
Η αξία της δράσης βρίσκεται στην προσπάθεια να δημιουργηθούν ευκαιρίες για ουσιαστικό διάλογο γύρω από τα συναισθήματα και την ψυχική υγεία. Η αποδοχή της διαφορετικότητας, η αναγνώριση των προσωπικών αναγκών και η δυνατότητα έκφρασης αποτελούν σημαντικά στοιχεία ενός σχολικού περιβάλλοντος που στηρίζει τους μαθητές και τις μαθήτριές του.
Η ψυχική υγεία δεν αφορά μόνο τις δύσκολες στιγμές. Συνδέεται και με την καθημερινή φροντίδα του εαυτού, την ποιότητα των σχέσεων, την αίσθηση του «ανήκειν» και τη δυνατότητα να ζητά κανείς βοήθεια όταν τη χρειάζεται.
Μέσα από την τέχνη και τις βιωματικές δραστηριότητες, το ΕΠΑΛ Μυκόνου ανέδειξε τη δυνατότητα του σχολείου να λειτουργεί ως χώρος επικοινωνίας, δημιουργίας και ενσυναίσθησης. Ένας χώρος όπου οι μαθητές δεν καλούνται μόνο να αποκτήσουν γνώσεις, αλλά και να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους, να κατανοήσουν τους άλλους και να αναπτύξουν σχέσεις σεβασμού και αλληλεγγύης.
Γιατί, τελικά, η ευαισθητοποίηση γύρω από την ψυχική υγεία ξεκινά από κάτι απλό αλλά ουσιαστικό: να δίνουμε χώρο σε κάθε συναίσθημα, να ακούμε χωρίς να κρίνουμε και να θυμόμαστε ότι κανείς δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες του μόνος.
Στο ΕΠΑΛ Μυκόνου, η τέχνη έγινε η αφετηρία ενός μηνύματος με αποδέκτη ολόκληρη τη σχολική κοινότητα: η ψυχική υγεία αφορά όλους μας και η αποδοχή μπορεί να αρχίσει από το σχολείο.
