Έντονες αντιδράσεις προκαλεί στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης το άρθρο 94 του υπό διαβούλευση νομοσχεδίου του Υπουργείου Παιδείας, με τον Ενιαίο Σύλλογο Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού ΑΠΘ να κάνει λόγο για «φωτογραφική ρύθμιση» και «θεσμικό εκτροχιασμό».
Η διάταξη αφορά τις περιπτώσεις στις οποίες η εκλογή πρύτανη έχει ακυρωθεί με αμετάκλητη δικαστική απόφαση. Προβλέπει ότι ο πρύτανης που θα αναδειχθεί μετά τη νέα διαδικασία αποκτά πλήρη τετραετή θητεία, ενώ μέχρι τη λήξη της παρατείνεται αυτοδικαίως και η θητεία των υπηρετούντων εσωτερικών και εξωτερικών μελών του Συμβουλίου Διοίκησης. Η μεταβατική πρόβλεψη καλύπτει και ήδη υπηρετούντα όργανα διοίκησης που εμπίπτουν στις συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Από το 2027 στο 2029
Στην περίπτωση του ΑΠΘ, η σημερινή θητεία του Συμβουλίου Διοίκησης και του πρύτανη λήγει κανονικά στις 31 Αυγούστου 2027. Αν η διάταξη ψηφιστεί ως έχει, η λήξη της θητείας μεταφέρεται στις 31 Αυγούστου 2029.
Αυτό ακριβώς αποτελεί τον πυρήνα της αντίδρασης του ΕΣΔΕΠ.
Ο Σύλλογος υποστηρίζει ότι η ρύθμιση, παρότι διατυπώνεται γενικά, στην πράξη αφορά την υφιστάμενη διοίκηση του ΑΠΘ και οδηγεί σε συνολική διάρκεια θητείας έξι ετών.
«Η θητεία των πανεπιστημιακών οργάνων δεν αποτελεί προσωπικό προνόμιο ούτε μπορεί να παρατείνεται νομοθετικά για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων προσώπων», σημειώνει χαρακτηριστικά ο ΕΣΔΕΠ, ζητώντας την απόσυρση της διάταξης.
Το επίμαχο σημείο: χωρίς νέα εκλογή των μελών
Η ουσία της αντιπαράθεσης δεν βρίσκεται μόνο στη διετή παράταση.
Το άρθρο 94 προβλέπει ότι η παράταση των υπηρετούντων μελών του Συμβουλίου Διοίκησης γίνεται αυτοδικαίως, χωρίς νέα εκλογική διαδικασία.
Για τον ΕΣΔΕΠ αυτό συνιστά υποχώρηση ακόμη και από τις περιορισμένες εκλογικές δικλίδες που προβλέπει ο ν. 4957/2022 για τα εσωτερικά μέλη των Συμβουλίων Διοίκησης.
Ανάλογες ενστάσεις έχουν διατυπώσει και τέσσερα μέλη του ίδιου του Συμβουλίου Διοίκησης του ΑΠΘ, τα οποία υποστηρίζουν ότι η διάταξη συνιστά πολιτική παρέμβαση στο αυτοδιοίκητο του Πανεπιστημίου.
Η προηγούμενη δικαστική ακύρωση
Η υπόθεση έχει ιδιαίτερο θεσμικό βάρος επειδή συνδέεται με την προηγούμενη ακύρωση της εκλογής πρύτανη του ΑΠΘ από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Μετά τη δικαστική ακύρωση πραγματοποιήθηκε νέα διαδικασία και ο Κυριάκος Αναστασιάδης εξελέγη πρύτανης με θητεία έως τις 31 Αυγούστου 2027.
Το νέο άρθρο έρχεται τώρα να καθιερώσει ότι, σε ανάλογες περιπτώσεις, ο πρύτανης που αναδεικνύεται μετά τη δικαστική απόφαση δεν συμπληρώνει απλώς το υπόλοιπο της αρχικής θητείας, αλλά ξεκινά νέα πλήρη τετραετία, συμπαρασύροντας χρονικά και το Συμβούλιο Διοίκησης.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό
Τυπικά, το άρθρο 94 δεν κατονομάζει το ΑΠΘ. Αυτό όμως δεν αρκεί για να κλείσει τη συζήτηση.
Το κρίσιμο ερώτημα που θέτουν οι πανεπιστημιακοί είναι αν μπορεί μια νομοθετική αλλαγή να μεταβάλλει εκ των υστέρων τη διάρκεια θητείας ήδη εκλεγμένων οργάνων, χωρίς νέα προσφυγή στο εκλογικό σώμα που τα ανέδειξε.
Ακριβώς εκεί εντοπίζεται και η βαριά πολιτική κατηγορία περί «φωτογραφικής ρύθμισης»: όχι απλώς στο ποιον μπορεί να ευνοεί η διάταξη, αλλά στο γεγονός ότι ένας κανόνας αλλάζει ενώ η συγκεκριμένη διοίκηση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Και για ένα Πανεπιστήμιο, όπου η έννοια του αυτοδιοίκητου και της περιοδικής εκλογής των οργάνων διοίκησης αποτελεί βασικό θεσμικό πυλώνα, το ζήτημα ξεπερνά κατά πολύ τα δύο επιπλέον χρόνια μιας πρυτανικής θητείας.
Αφορά τελικά το πολύ απλούστερο ερώτημα: αν οι θητείες εκλέγονται ή αν μπορούν να παρατείνονται νομοθετικά αφού οι εκλογές έχουν ήδη τελειώσει.