Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της σύνδεσης της καινοτομίας, της ψηφιακής εκπαίδευσης και της διεθνούς εξωστρέφειας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής αποτελεί το Απομακρυσμένο Εργαστήριο Φωτοβολταϊκών του Εργαστηρίου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας του ΠΑΔΑ, http://alioslab.uniwa.gr το οποίο λειτουργεί στην Πανεπιστημιούπολη Άλσους Αιγάλεω και είναι προσβάσιμο μέσω διαδικτύου από οπουδήποτε στον κόσμο.
Η συγκεκριμένη εκπαιδευτική υποδομή δίνει τη δυνατότητα σε φοιτητές και εκπαιδευτικούς να πραγματοποιούν πραγματικά εργαστηριακά πειράματα από απόσταση, χρησιμοποιώντας πραγματικό φωτοβολταϊκό εξοπλισμό και λαμβάνοντας μετρήσεις υπό πραγματικές καιρικές συνθήκες. Το σύστημα περιλαμβάνει φωτοβολταϊκά πλαίσια, μονάδα ελέγχου, κάμερα και αισθητήρες για τη μέτρηση, μεταξύ άλλων, της ηλιακής ακτινοβολίας, της θερμοκρασίας περιβάλλοντος, της ηλεκτρικής τάσης και του ηλεκτρικού ρεύματος των φωτοβολταϊκών.
Η ιδιαίτερη αξία του Εργαστηρίου έγκειται στο ότι μεταφέρει την εργαστηριακή εμπειρία πέρα από τα φυσικά όρια μιας πανεπιστημιακής αίθουσας. Ο φοιτητής δεν περιορίζεται στη θεωρητική μελέτη ή σε μια προσομοίωση, αλλά έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί πειράματα με πραγματικό εξοπλισμό, να λαμβάνει πραγματικές μετρήσεις και να παρακολουθεί ζωντανά, μέσω web camera, τη λειτουργία των φωτοβολταϊκών πλαισίων.
Με τον τρόπο αυτό, η θεωρητική γνώση συνδέεται άμεσα με την εφαρμογή, ενισχύοντας την κατανόηση των αρχών λειτουργίας των φωτοβολταϊκών συστημάτων και την ανάπτυξη εργαστηριακών και αναλυτικών δεξιοτήτων. Η σχετική ερευνητική τεκμηρίωση του Εργαστηρίου επισημαίνει, επίσης, ότι η απομακρυσμένη εργαστηριακή εκπαίδευση προσφέρει σημαντική ευελιξία σε φοιτητές εξ αποστάσεως ή με περιορισμένη δυνατότητα φυσικής παρουσίας.
Παράλληλα, το Απομακρυσμένο Εργαστήριο διαθέτει Ανοικτό Εκπαιδευτικό Υλικό, το οποίο καλύπτει τη θεωρία της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας και αποτελείται από 16 κεφάλαια σε πέντε γλώσσες, διευρύνοντας ακόμη περισσότερο τις εκπαιδευτικές δυνατότητες που προσφέρει.
Η διεθνής διάσταση του Εργαστηρίου είναι ιδιαίτερα σημαντική για το ΠΑΔΑ. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Εργαστηρίου, μέχρι τον Αύγουστο του 2026 η υποδομή είχε χρησιμοποιηθεί από πανεπιστήμια 77 χωρών, με τον συνολικό αριθμό των χρηστών να ανέρχεται σε 11.870. Φοιτητές από διαφορετικές χώρες έχουν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν πειράματα αξιοποιώντας μετρήσεις από τα φωτοβολταϊκά συστήματα του ΠΑΔΑ και τον «ελληνικό ήλιο».
Η διεθνής αυτή χρήση προσδίδει στο Εργαστήριο ιδιαίτερη προστιθέμενη αξία: μια υποδομή που δημιουργήθηκε και λειτουργεί στο ΠΑΔΑ αποτελεί, ταυτόχρονα, διεθνώς προσβάσιμη εκπαιδευτική υποδομή, φέρνοντας το Πανεπιστήμιο σε άμεση επαφή με φοιτητές, εκπαιδευτικούς και ακαδημαϊκά ιδρύματα από ολόκληρο τον κόσμο.
Σύνδεση με την παγκόσμια εκπαιδευτική πλατφόρμα Learnify του KTH και την EXPLORE Energy Digital Academy
Ιδιαίτερης σημασίας είναι η αξιοποίηση του Απομακρυσμένου Εργαστηρίου από το KTH (Royal Institute of Technology) της Στοκχόλμης, μέσω της εκπαιδευτικής πλατφόρμας Learnify. Σύμφωνα με το υλικό του Εργαστηρίου, η υποδομή του ΠΑΔΑ αξιολογήθηκε θετικά από εξωτερικούς αξιολογητές του KTH και, λόγω των καινοτόμων χαρακτηριστικών της, εντάχθηκε στην εκπαιδευτική πλατφόρμα Learnify για μεταπτυχιακούς φοιτητές του ενεργειακού τομέα. Στην ίδια πλατφόρμα έχει ενταχθεί και η EXPLORE Energy Digital Academy (EEDA), ένα διεθνές δίκτυο συνεργατικής ανάπτυξης εκπαιδευτικού περιεχομένου στον τομέα της ενέργειας.
Η EEDA αποτελεί ένα παγκόσμιο συνεργατικό περιβάλλον, στο οποίο εκπαιδευτικοί από διαφορετικά ιδρύματα συνδημιουργούν και προσαρμόζουν εκπαιδευτικό υλικό στον τομέα της ενέργειας. Η πλατφόρμα Learnify λειτουργεί ως αποθετήριο και περιβάλλον αξιοποίησης αυτού του εκπαιδευτικού υλικού.
Πρόσφατα, ο υπεύθυνος της πλατφόρμας και της EEDA, καθηγητής του KTH, απέστειλε επαινετική επιστολή στον Αντιπρύτανη Έρευνας, Καινοτομίας και Δια Βίου Μάθησης του ΠΑΔΑ, Καθηγητή, Πέτρο Καλαντώνη, σχετικά με το «Απομακρυσμένο Εργαστήριο Φωτοβολταϊκών» του ΠΑΔΑ.
Μέσω της πλατφόρμας, ο φοιτητής μπορεί να επιλέξει εργαστηριακές ασκήσεις και να τις συνδυάσει με θεωρία, ερωτήσεις και βίντεο, ενώ, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, μπορεί να ολοκληρώσει εκπαιδευτικές ενότητες και να λάβει πιστοποιητικό ή αντίστοιχες πιστωτικές μονάδες.
Εκπαίδευση χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς
Μία από τις σημαντικότερες διαστάσεις της συγκεκριμένης υποδομής είναι η δυνατότητα διεύρυνσης της πρόσβασης στην εργαστηριακή εκπαίδευση.
Φοιτητές των οποίων τα ιδρύματα δεν διαθέτουν αντίστοιχη εργαστηριακή υποδομή, αλλά και φοιτητές που βρίσκονται σε χώρες όπου οι κλιματολογικές συνθήκες δεν επιτρέπουν αντίστοιχες πειραματικές δραστηριότητες, μπορούν να πραγματοποιούν τα πειράματά τους εξ αποστάσεως και στον χρόνο που τους εξυπηρετεί.
Παράλληλα, η απομακρυσμένη πρόσβαση μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά για φοιτητές με αναπηρία ή περιορισμένη κινητικότητα, οι οποίοι μπορούν να συμμετέχουν σε εργαστηριακές δραστηριότητες χωρίς την ανάγκη φυσικής παρουσίας στον χώρο του Εργαστηρίου. Η δυνατότητα αυτή έχει αναδειχθεί ως σημαντικό πλεονέκτημα της συγκεκριμένης εκπαιδευτικής προσέγγισης.
Έτσι, η τεχνολογία δεν λειτουργεί απλώς ως εργαλείο διευκόλυνσης της εκπαίδευσης, αλλά ως μέσο διεύρυνσης της συμμετοχής και ενίσχυσης της προσβασιμότητας, ιδιαίτερα για φοιτητές που αντιμετωπίζουν γεωγραφικούς, οικονομικούς, κινητικούς ή άλλους πρακτικούς περιορισμούς.
Η σύνδεση του Εργαστηρίου με την πλατφόρμα Learnify επιτρέπει στους φοιτητές να έρθουν σε επαφή όχι μόνο με τη φωτοβολταϊκή τεχνολογία, αλλά και με ένα ευρύτερο φάσμα θεματικών της ενεργειακής εκπαίδευσης, όπως η κυκλική οικονομία, η ενεργειακή οικονομία, η επιχειρηματικότητα σε ενεργειακές επενδύσεις, η ρευστομηχανική, οι στροβιλομηχανές, οι ηλεκτρικές μηχανές, οι ανεμογεννήτριες, η βιομάζα, τα μικροϋδροηλεκτρικά, οι τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας, η ενεργειακή διαχείριση, η αειφορία και τα έξυπνα ενεργειακά συστήματα.
Παράλληλα, η ενασχόληση των φοιτητών με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ενισχύει την κατανόηση της περιβαλλοντικής διάστασης της ενεργειακής μετάβασης και συμβάλλει στην καλλιέργεια ενεργειακής και περιβαλλοντικής συνείδησης.
Για το ΠΑΔΑ, το Απομακρυσμένο Εργαστήριο Φωτοβολταϊκών αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η πανεπιστημιακή υποδομή, η έρευνα, η καινοτομία και η εκπαίδευση μπορούν να αποκτούν διεθνή εμβέλεια.
Η παρουσία του Εργαστηρίου σε ένα διεθνές ψηφιακό εκπαιδευτικό οικοσύστημα ενισχύει την εξωστρέφεια του Πανεπιστημίου, δημιουργεί δίαυλους ακαδημαϊκής συνεργασίας και καθιστά την τεχνογνωσία που αναπτύσσεται στο ΠΑΔΑ διαθέσιμη σε μια ευρύτερη διεθνή εκπαιδευτική κοινότητα.
Ταυτόχρονα, η αξιοποίηση μιας υποδομής του ΠΑΔΑ από διεθνείς φοιτητές και η ένταξή της σε μια πλατφόρμα που συνδέεται με το KTH και την EEDA αναδεικνύουν τη δυνατότητα του Πανεπιστημίου να παράγει εκπαιδευτικές λύσεις με διεθνή εφαρμογή και να συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση σύγχρονων μοντέλων ψηφιακής και προσβάσιμης πανεπιστημιακής εκπαίδευσης.
Υπενθυμίζεται ότι η EEDA έχει ως βασική φιλοσοφία την παγκόσμια συνεργασία για την ανάπτυξη ποιοτικού εκπαιδευτικού υλικού στον τομέα της ενέργειας, με στόχο την ευρύτερη πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας εκπαίδευση για μια βιώσιμη ενεργειακή κοινωνία.
Υπεύθυνος του Απομακρυσμένου Εργαστηρίου Φωτοβολταϊκών είναι ο Ομότιμος Καθηγητής Πέτρος Αξαόπουλος του Τμήματος Μηχανολόγων Μηχανικών του ΠΑΔΑ (email: pax@uniwa.gr).
