Με ιδιαίτερη συγκίνηση, υπερηφάνεια και κυρίως με αίσθημα υψηλής ευθύνης, ολοκληρώθηκε το 2ο Διεθνές Διεπιστημονικό Συνέδριο Διδακτόρων Δημοσίου Τομέα, με κεντρική θεματική «Βιώσιμη Ανάπτυξη, Καινοτομία και Δημόσια Διακυβέρνηση», το οποίο διοργάνωσε ο Πανελλήνιος Σύλλογος Διδακτόρων Δημοσίου (ΠΑΣΥΔ) από 25 έως 27 Σεπτεμβρίου 2026, με την Εναρκτήρια Τελετή να πραγματοποιείται την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η ολοκλήρωση του Συνεδρίου αφήνει ως σημαντικότερη παρακαταθήκη την εμπιστοσύνη που έδειξε για ακόμη μία φορά η επιστημονική κοινότητα σε έναν θεσμό που φιλοδοξεί να δίνει ουσιαστικό βήμα στη γνώση, στην έρευνα, στον γόνιμο επιστημονικό διάλογο και στη συνεργασία ανθρώπων και φορέων από διαφορετικά επιστημονικά πεδία.
Η μεγάλη ανταπόκριση των εισηγητών και εισηγητριών, η πολυμορφία και το επιστημονικό εύρος των εργασιών, η συμμετοχή πανεπιστημιακών, ερευνητών, στελεχών του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, υποψήφιων διδακτόρων, μεταπτυχιακών και προπτυχιακών φοιτητών, καθώς και η παρουσία ανθρώπων από διαφορετικές επιστημονικές αφετηρίες, επιβεβαίωσαν στην πράξη τον βασικό προσανατολισμό του Συνεδρίου: τη δημιουργία ενός ανοικτού και ισότιμου χώρου επιστημονικής συνάντησης, στον οποίο η εμπειρία συναντά τη νέα ερευνητική σκέψη και η επιστημονική γνώση συνδέεται με τις πραγματικές ανάγκες της δημόσιας διοίκησης και της κοινωνίας.
Ιδιαίτερη τιμή και ευθύνη για τον ΠΑΣΥΔ αποτέλεσε η υψηλή θεσμική στήριξη της διοργάνωσης. Το Συνέδριο πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα της Α.Ε. του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα και υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, με την υποστήριξη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Η εμπιστοσύνη των παραπάνω θεσμών αποτελεί για τον Σύλλογο ιδιαίτερη αναγνώριση, αλλά ταυτόχρονα ενισχύει τη δέσμευση για τη διατήρηση του υψηλού επιστημονικού επιπέδου και τη συνέχεια της προσπάθειας.
Καθοριστική ήταν παράλληλα η συμβολή των ακαδημαϊκών και επιστημονικών φορέων που συμμετείχαν στη συνδιοργάνωση: του ΠΜΣ «Λογιστική στο Σύγχρονο Περιβάλλον Διοίκησης» του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Πατρών, του ΔΠΜΣ «Διδακτική των Επιστημών και Σύγχρονες Τεχνολογίες», του ΠΜΣ «Βιώσιμη Χρηματοοικονομική και Λογιστική – MSc in Sustainable Finance and Accounting» του Τμήματος Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, του Εργαστηρίου Δημόσιας Υγείας και Ανοσοποίησης Ενηλίκων και του Εργαστηρίου Διαταραχών Αναπνευστικού Συστήματος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, του Εργαστηρίου Τεχνολογίας Γραφικών Τεχνών & Μέσων Οπτικής Επικοινωνίας – GRAPHMEDLAB του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, του Εργαστηρίου Γεωμορφολογίας, Εδαφολογίας και Παρόχθιων Περιοχών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Ελλάδος και του Εργαστηρίου Τουριστικής Αριστείας – Up Tourism Lab του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Η συνύπαρξη τόσων διαφορετικών ακαδημαϊκών και ερευνητικών φορέων σε μία κοινή επιστημονική πρωτοβουλία αποτυπώνει τον διεπιστημονικό χαρακτήρα που ο ΠΑΣΥΔ επιδιώκει να ενισχύει σταθερά.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες απευθύνονται στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στη Σχολή Επιστημών της Αγωγής και στο Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΑΠΗ) για τη θερμή φιλοξενία της Εναρκτήριας Τελετής στο Μικρό Αμφιθέατρο του ιστορικού κτιρίου του Νέου Χημείου του ΕΚΠΑ. Ιδιαίτερη αναφορά και θερμές ευχαριστίες οφείλονται στον Κοσμήτορα της Σχολής, Τσάφο Βασίλειο, στην Πρόεδρο του ΤΕΑΠΗ, Ευδοξία Ντεροπούλου και στην Αντιπρόεδρο, Μαρία Σφυρόερα για την παρουσία και τη στήριξή τους σε μία διοργάνωση που επιδίωξε εξαρχής να συνδέσει το δημόσιο πανεπιστήμιο με την έρευνα και το υψηλά καταρτισμένο επιστημονικό δυναμικό του δημόσιου τομέα.
Τη διοργάνωση τίμησαν με την παρουσία τους εκπρόσωποι της Πολιτείας, της ακαδημαϊκής κοινότητας και θεσμικών και επιστημονικών φορέων. Η Πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου παρέστη και παρακολούθησε τις εργασίες του Συνεδρίου, ενώ κατά την έναρξη παρευρέθηκε η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού,Ολυμπία Βικάτου. Παρούσα ήταν επίσης η Ειδική Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού, Μαρία Λύρα, ενώ ιδιαίτερη τιμή αποτέλεσε η παρουσία του εκπροσώπου του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος, π. Αμφιλόχιου, καθώς και του Προέδρου της Ένωσης Αποφοίτων της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης (ΕΝΑΠ/Ένωση Αποφοίτων ΕΣΔΔΑ), Ευάγγελου Νικολόπουλου. Η παρουσία εκπροσώπων από διαφορετικούς θεσμικούς χώρους ανέδειξε τη δυνατότητα του Συνεδρίου να λειτουργεί ως τόπος συνάντησης της επιστημονικής έρευνας, του δημόσιου πανεπιστημίου, της δημόσιας διοίκησης και της κοινωνίας.
Ιδιαίτερη στιγμή της Εναρκτήριας Τελετής αποτέλεσε η παρουσίαση από τον Πρόεδρο του ΠΑΣΥΔ, Δρ. Ιωάννη Χ. Λαμπρόπουλο, του συλλογικού τόμου «Ισότητα, Συμπερίληψη και Βιώσιμη Κοινωνική Ανάπτυξη – Σύγχρονες και Δημόσιες Πολιτικές» (δωρεάν διαθέσιμη σε ψηφιακή μορφή εδώ). Στην έκδοση, συνολικής έκτασης 622 σελίδων, απευθύνουν χαιρετισμό η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα-Μαρία Μιχαηλίδου, η Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη, Καλλιόπη Λυκοβαρδή, ο Πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Προσβασιμότητας, Στυλιανός Κυμπουρόπουλος και ο Πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία, Ιωάννης Βαρδακαστάνης, αποτελεί ένα ακόμη απτό αποτέλεσμα της επιστημονικής δραστηριότητας που αναπτύσσεται γύρω από τον Σύλλογο και τονίζει τις σύγχρονες προσεγγίσεις και προβληματισμούς γύρω από την ισότητα, τη συμπερίληψη, τη βιώσιμη κοινωνική ανάπτυξη και τις δημόσιες πολιτικές.
Ιδιαίτερη βαρύτητα στην Εναρκτήρια Τελετή προσέδωσαν οι προσκεκλημένες ομιλίες διακεκριμένων εκπροσώπων της πανεπιστημιακής, ερευνητικής και διοικητικής κοινότητας. Στο πρώτο μέρος συμμετείχαν ο Καθηγητής Οικονομικών και Μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του ΑΠΘ, Γρηγόρης Ζαρωτιάδης, ο Γενικός Διευθυντής Δημοσιονομικών Ελέγχων του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Δρ. Γεώργιος Γεωργίου, ο Σύμβουλος του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Συντονιστής Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ΥΠΕΝ, Ζήσης Ιωαννίδης, ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών, Αντώνιος Γεωργόπουλος και ο Κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών της Αγωγής του ΕΚΠΑ, Καθηγητής Βασίλειος Τσάφος. Στο δεύτερο μέρος συμμετείχαν ο Ομότιμος Καθηγητής του ΔΠΘ, Βασίλης Παπαδόπουλος, ο Καθηγητής στο University of Southampton, George Konstantinidis, η ερευνήτρια από το Centre for IT & IP Law του KU Leuven, Alexandra Papageorgiou, η ερευνήτρια από το University of Twente, Eleni Spanou και ο Ομότιμος Καθηγητής του ΑΠΘ και Πρόεδρος της Ελληνικής Δασολογικής Εταιρείας, Θεοχάρης Δ. Ζάγκας. Μέσα από τις παρεμβάσεις τους αναπτύχθηκαν διαφορετικές, αλλά αλληλένδετες όψεις της βιώσιμης ανάπτυξης, της δημόσιας διοίκησης, του ESG, της καινοτομίας, της Τεχνητής Νοημοσύνης, της διακυβέρνησης των δεδομένων, της εκπαίδευσης και του μέλλοντος του δημόσιου πανεπιστημίου. Οι προσκεκλημένες ομιλίες συνεχίστηκαν και κατά τις εργασίες του Συνεδρίου το Σάββατο και την Κυριακή, με τον Τεχνικό Σύμβουλο του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κώστα Πατλιτζιάνα, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα «Ο Μετασχηματισμός των Δημόσιων Υποδομών: Ενεργειακή Απόδοση, Κλιματική Ανθεκτικότητα και Ψηφιακή Καινοτομία», και την Καθηγήτρια του ΑΠΘ και Διευθύντρια του Εργαστηρίου Δασικής Πληροφορικής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, Ζαχαρούλα Ανδρεοπούλου, η οποία παρουσίασε το θέμα «Ο Ρόλος του Ελληνικού Δημόσιου Πανεπιστημίου για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη».
Η επιτυχής πραγματοποίηση μιας τόσο απαιτητικής διοργάνωσης είναι αποτέλεσμα συλλογικής εργασίας και για τον λόγο αυτό ο ΠΑΣΥΔ εκφράζει τις θερμές του ευχαριστίες στα μέλη της Επιστημονικής και Οργανωτικής Επιτροπής, στους κριτές των επιστημονικών εργασιών, οι οποίοι ανέλαβαν με συνέπεια και επιστημονική ευθύνη το απαιτητικό έργο της αξιολόγησης, καθώς και στους Προέδρους των επιμέρους συνεδριών, που συνέβαλαν καθοριστικά στην ομαλή διεξαγωγή των εργασιών και στη διατήρηση ενός υψηλού επιπέδου επιστημονικού διαλόγου. Αντίστοιχα, η πιο ουσιαστική ευχαριστία απευθύνεται σε κάθε εισηγήτρια και κάθε εισηγητή που επέλεξε να εμπιστευθεί στον Σύλλογο το επιστημονικό του έργο. Η ίδια η διοργάνωση είχε εξαρχής επισημάνει ότι κάθε εργασία αποτελεί ξεχωριστή συμβολή στον κοινό επιστημονικό διάλογο και αφετηρία για νέες ιδέες και συνεργασίες.
Θερμές ευχαριστίες απευθύνονται επίσης στα μέλη του ΠΑΣΥΔ, στις φίλες και στους φίλους του Συλλόγου, καθώς και στους εθελοντές και τις εθελόντριες, οι οποίοι με την ενεργό συμμετοχή, τη διάθεση προσφοράς και την έμπρακτη συνδρομή τους συνέβαλαν ουσιαστικά στην πραγματοποίηση του Συνεδρίου. Η δύναμη μιας επιστημονικής κοινότητας δεν αποτυπώνεται μόνο στα ονόματα ενός προγράμματος, αλλά στους ανθρώπους που βρίσκονται παρόντες όταν χρειάζεται, που αναλαμβάνουν ευθύνη, που προσφέρουν χρόνο και εργασία και που μετατρέπουν έναν επιστημονικό σχεδιασμό σε πραγματική συλλογική δράση. Η σημασία αυτής της εθελοντικής και ενεργού προσφοράς έχει αναγνωριστεί ρητά και από την ίδια τη διοργάνωση.
Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στον τεχνικό υπεύθυνο του Συνεδρίου κ. Γιάννη Αλτανόπουλο, για την αδιάλειπτη τεχνική υποστήριξη και κυρίως για τη διαρκή παρουσία του καθ’ όλη τη διάρκεια της διοργάνωσης. Σε ένα Συνέδριο με εκτεταμένο διαδικτυακό σκέλος, παράλληλες επιστημονικές συνεδρίες και συνεχείς τεχνικές απαιτήσεις, η αξιοπιστία της τεχνικής υποστήριξης αποτέλεσε απαραίτητη προϋπόθεση για την ομαλή διεξαγωγή του προγράμματος και η συμβολή του υπήρξε ουσιαστική από την έναρξη έως και την ολοκλήρωση των εργασιών. Ο ΠΑΣΥΔ εκφράζει, επίσης, τις θερμές του ευχαριστίες στους χορηγούς της διοργάνωσης, Εκδόσεις ΠΡΟΠΟΜΠΟΣ και ISISpc & naxius, για την υποστήριξη και τη συμβολή τους στην επιτυχή πραγματοποίηση του Συνεδρίου.
Πάνω από όλα, όμως, το 2ο Διεθνές Διεπιστημονικό Συνέδριο αφήνει πίσω του ένα κεφάλαιο που δεν αποτυπώνεται μόνο σε αριθμούς, προγράμματα και φωτογραφίες: την εμπιστοσύνη. Την εμπιστοσύνη των ανθρώπων που κατέθεσαν το επιστημονικό τους έργο, των κριτών που ανέλαβαν την αξιολόγησή του, των Προέδρων που συντόνισαν τις συνεδρίες, των πανεπιστημιακών και ερευνητικών φορέων που συνεργάστηκαν με τον ΠΑΣΥΔ, των θεσμών που περιέβαλαν τη διοργάνωση με την αιγίδα και την υποστήριξή τους και όλων εκείνων που επέλεξαν να είναι παρόντες. Αυτή η εμπιστοσύνη αποτελεί ταυτόχρονα αναγνώριση και υποχρέωση, γιατί όσο μεγαλώνει ένας επιστημονικός θεσμός τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ευθύνη να παραμένει ανοικτός, αξιόπιστος, επιστημονικά σοβαρός και πραγματικά χρήσιμος στην κοινότητα που τον στηρίζει.
Το 2ο Διεθνές Διεπιστημονικό Συνέδριο Διδακτόρων Δημοσίου Τομέα ολοκληρώθηκε, αλλά η επιστημονική διαδρομή που δημιουργεί συνεχίζεται. Οι εργασίες που παρουσιάστηκαν, οι συζητήσεις που αναπτύχθηκαν, οι νέες γνωριμίες και οι συνέργειες που γεννήθηκαν αποτελούν την ουσιαστική παρακαταθήκη για την επόμενη ημέρα.
Για τον Πανελλήνιο Σύλλογο Διδακτόρων Δημοσίου, η μεγάλη ανταπόκριση αποτελεί εντολή συνέπειας και συνέχειας, με ακόμη μεγαλύτερη ευθύνη απέναντι στους επιστήμονες που τον εμπιστεύονται και απέναντι στην ανάγκη να αναδεικνύεται το υψηλού επιπέδου επιστημονικό κεφάλαιο που διαθέτει ο ελληνικός δημόσιος τομέας. Όπως άλλωστε είχε τεθεί ήδη στον προσανατολισμό της διοργάνωσης, η επιστημονική εξειδίκευση των ανθρώπων του Δημοσίου μπορεί και πρέπει να αξιοποιείται προς όφελος της διοίκησης, της κοινωνίας και της χώρας.
Ο ΠΑΣΥΔ συνεχίζει με μεγαλύτερη εμπειρία, ισχυρότερες συνεργασίες, ακόμη μεγαλύτερη επιστημονική κοινότητα και, πάνω απ’ όλα, με βαθιά επίγνωση της ευθύνης που δημιουργεί η εμπιστοσύνη.
