Τρεις διαφορετικές θεσμικές επιλογές για τη σχέση ανάμεσα στο Εθνικό Απολυτήριο και την πρόσβαση στα πανεπιστήμια περιλαμβάνει η υπό διαβούλευση πρόταση (Ενδιάμεση Έκθεση Πορισμάτων του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία), με αντικείμενο το νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο, ανοίγοντας ουσιαστικά τη συζήτηση για το εάν η πιστοποίηση της ολοκλήρωσης του Λυκείου και η επιλογή των υποψηφίων για τα ΑΕΙ θα αποτελούν δύο εντελώς χωριστές διαδικασίες ή θα συνδέονται μέσα από ένα κοινό εξεταστικό σύστημα.
Η κρίσιμη διευκρίνιση, σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία Μιχάλη Σφακιανάκη, είναι ότι οι τρεις επιλογές δεν περιγράφουν ακόμη τον τεχνικό τρόπο διεξαγωγής των εξετάσεων, αλλά το θεσμικό μοντέλο πάνω στο οποίο θα οικοδομηθεί το νέο σύστημα.
Με απλά λόγια, το ερώτημα είναι άλλο: θα αποκτά ο μαθητής το Εθνικό Απολυτήριο μέσα από το σχολείο και στη συνέχεια θα δίνει ξεχωριστές εξετάσεις για το πανεπιστήμιο, θα υπάρχουν δύο διαφορετικές εθνικές εξεταστικές διαδικασίες ή μία κοινή εξέταση που θα χρησιμοποιείται και για τους δύο σκοπούς;
Τα τρία μοντέλα με μια ματιά
| Επιλογή | Εθνικό Απολυτήριο | Πρόσβαση στα ΑΕΙ |
|---|---|---|
| 1. Ενδοσχολική αξιολόγηση | Διαμορφώνεται μέσα από το σχολείο | Χωριστές εθνικές εξετάσεις |
| 2. Διπλό σύστημα εθνικών εξετάσεων | Εθνικές εξετάσεις για το Απολυτήριο | Άλλες εξετάσεις για την εισαγωγή στα ΑΕΙ |
| 3. Ενιαίο σύστημα διπλής λειτουργίας | Μία κοινή εθνική εξέταση | Η ίδια διαδικασία χρησιμοποιείται και για την κατάταξη στα ΑΕΙ |
1. Το σχολείο δίνει το Απολυτήριο, άλλες εξετάσεις ανοίγουν την πόρτα των ΑΕΙ
Η πρώτη επιλογή δίνει τον ισχυρότερο ρόλο στη σχολική μονάδα, καθώς ο βαθμός του Εθνικού Απολυτηρίου θα διαμορφώνεται μέσα από ενδοσχολικές διαδικασίες αξιολόγησης στις περιοχές μάθησης που θα καθοριστούν, ενώ η πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα εξακολουθεί να βασίζεται σε ξεχωριστές, κεντρικά οργανωμένες εθνικές εξετάσεις.
Στην πράξη, δηλαδή, άλλο πράγμα θα είναι η πιστοποίηση ότι ένας μαθητής ολοκλήρωσε επιτυχώς το Λύκειο και άλλο η συγκριτική διαδικασία μέσω της οποίας θα διεκδικεί μία θέση στο πανεπιστήμιο.
Το βασικό ζήτημα σε αυτό το μοντέλο είναι η συγκρισιμότητα των σχολικών βαθμών, καθώς η ενίσχυση του ρόλου των σχολείων προϋποθέτει ισχυρές εγγυήσεις ότι το Εθνικό Απολυτήριο θα έχει αντίστοιχη αξιοπιστία ανεξάρτητα από το σχολείο στο οποίο φοιτά ο μαθητής.
2. Δύο διαφορετικές εθνικές εξετάσεις
Η δεύτερη επιλογή προβλέπει ένα σαφέστερα εξεταστικό μοντέλο, καθώς οι μαθητές θα συμμετέχουν σε εθνικές εξετάσεις για να αποκτήσουν το Εθνικό Απολυτήριο και στη συνέχεια σε χωριστή διαδικασία, με μαθήματα προσανατολισμού ή εξειδίκευσης, για την εισαγωγή στα ΑΕΙ.
Πρόκειται ουσιαστικά για δύο εξεταστικές «πύλες»: η πρώτη θα πιστοποιεί ότι ο μαθητής έχει ολοκληρώσει με επιτυχία τη λυκειακή εκπαίδευση και η δεύτερη θα έχει καθαρά ανταγωνιστικό χαρακτήρα, κατατάσσοντας τους υποψηφίους για τις πανεπιστημιακές σχολές.
Στο πλαίσιο αυτής της επιλογής εξετάζεται και μία ειδικότερη εκδοχή, σύμφωνα με την οποία για το Απολυτήριο θα μπορούσε να υπάρχει ενιαία εξέταση γενικών γνώσεων με ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, η οποία ενδεχομένως να έχει και επικουρική συμβολή στην πρόσβαση στα πανεπιστήμια.
Το μεγάλο μειονέκτημα που αναγνωρίζεται σε ένα τέτοιο μοντέλο είναι ο πιθανός αυξημένος εξεταστικός φόρτος, καθώς ο μαθητής θα πρέπει να περάσει από δύο διαφορετικές εθνικές διαδικασίες.
3. Μία εξέταση για δύο διαφορετικούς σκοπούς
Η τρίτη επιλογή επιχειρεί να συνδυάσει τις δύο λειτουργίες σε ένα ενιαίο σύστημα.
Προβλέπεται μία κοινή διαδικασία εθνικών εξετάσεων, τα αποτελέσματα της οποίας θα χρησιμοποιούνται τόσο για την απόκτηση του Εθνικού Απολυτηρίου όσο και για την κατάταξη των υποψηφίων στα ΑΕΙ.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι θα απαιτείται η ίδια επίδοση για τους δύο σκοπούς.
Η πρόταση προβλέπει διαφορετικά όρια επάρκειας και διαφορετικό τρόπο υπολογισμού, ώστε το αποτέλεσμα της ίδιας εξέτασης να μπορεί από τη μία πλευρά να πιστοποιεί ότι ένας μαθητής ολοκλήρωσε επιτυχώς το Λύκειο και, από την άλλη, να χρησιμοποιείται για τη συγκριτική κατάταξη χιλιάδων υποψηφίων για τις διαθέσιμες πανεπιστημιακές θέσεις.
Πιστοποίηση και ανταγωνισμός δεν είναι το ίδιο πράγμα
Αυτό είναι και το κοινό σημείο των τριών επιλογών.
Η πρόταση επιμένει ότι πρέπει να υπάρχει σαφής διάκριση ανάμεσα στην πιστοποίηση και στη συγκριτική επιλογή.
Το Εθνικό Απολυτήριο καλείται να απαντήσει στο ερώτημα εάν ένας μαθητής ολοκλήρωσε επιτυχώς τη λυκειακή του εκπαίδευση και διαθέτει ένα συγκεκριμένο επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων.
Η πρόσβαση στα ΑΕΙ, αντίθετα, καλείται να απαντήσει σε ένα διαφορετικό ερώτημα: πώς θα κατανεμηθούν περιορισμένες θέσεις μεταξύ υποψηφίων που ανταγωνίζονται μεταξύ τους.
Το μεγάλο δίλημμα, επομένως, δεν είναι απλώς αν θα διατηρηθούν ή θα αλλάξουν οι Πανελλαδικές.
Είναι πόσο κοντά ή πόσο μακριά θα βρίσκονται στο νέο Λύκειο το σχολικό Απολυτήριο και η διαδικασία εισαγωγής στο πανεπιστήμιο.
Και πάνω σε αυτή την επιλογή θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο το νέο εξεταστικό σύστημα, αλλά και ο ίδιος ο ρόλος του Λυκείου: εάν θα αποκτήσει ισχυρότερη αυτοτελή εκπαιδευτική λειτουργία ή εάν η τελευταία τάξη του θα εξακολουθήσει να περιστρέφεται κυρίως γύρω από την πρόσβαση στα ΑΕΙ.
