Στη Βουλή φτάνει το ζήτημα της αναζήτησης ως αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών που είχαν λάβει μέλη Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού της ΑΣΠΑΙΤΕ ως επίδομα διδασκαλίας και έρευνας. Με ερώτησή του προς τους υπουργούς Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Παιδείας, ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής Στέφανος Παραστατίδης ζητά νομοθετική παρέμβαση ώστε οι εργαζόμενοι να μην υποχρεωθούν να επιστρέψουν ποσά που, όπως επισημαίνει, καταβλήθηκαν με απόφαση και ερμηνεία της ίδιας της Διοίκησης.
ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ
Ένα σοβαρό οικονομικό και θεσμικό ζήτημα που αφορά τα μέλη ΕΔΙΠ της ΑΣΠΑΙΤΕ αναδεικνύεται με κοινοβουλευτική ερώτηση που κατατέθηκε στις 31 Ιουλίου 2026.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το ειδικό επίδομα διδασκαλίας και έρευνας, το οποίο καταβλήθηκε στα μέλη Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού της Σχολής και στη συνέχεια, μετά από διαφορετική ερμηνεία του θεσμικού πλαισίου, αποφασίστηκε να αναζητηθεί ως αχρεωστήτως καταβληθέν.
Σύμφωνα με την κοινοβουλευτική ερώτηση, τα ποσά που καλούνται να επιστρέψουν εργαζόμενοι μπορεί σε αρκετές περιπτώσεις να ανέρχονται σε αρκετές χιλιάδες ευρώ.
Πώς δημιουργήθηκε το πρόβλημα
Η υπόθεση συνδέεται με την εφαρμογή του ν. 4957/2022, γνωστού ως νόμου για τους «Νέους Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα».
Όπως αναφέρεται στην ερώτηση, με τον συγκεκριμένο νόμο η ΑΣΠΑΙΤΕ εντάχθηκε ρητά στη διάρθρωση της Ανώτατης Εκπαίδευσης ως Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, ενώ οι σχετικές διατάξεις για το Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό αναφέρονταν γενικά στα μέλη ΕΔΙΠ των ΑΕΙ χωρίς, κατά την επιχειρηματολογία της ερώτησης, να εξαιρούν ρητά την ΑΣΠΑΙΤΕ.
Με αυτή την ερμηνεία, οι αρμόδιες υπηρεσίες της Σχολής προχώρησαν στην καταβολή του επιδόματος στα μέλη ΕΔΙΠ.
Στη συνέχεια, όμως, η ΑΣΠΑΙΤΕ απευθύνθηκε στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, ζητώντας διευκρινίσεις για την ορθότητα της εφαρμογής.
Μετά την απάντηση του ΓΛΚ, η Διοικούσα Επιτροπή της ΑΣΠΑΙΤΕ αποφάσισε να προχωρήσει στην αναζήτηση των χρημάτων που είχαν ήδη καταβληθεί, χαρακτηρίζοντάς τα αχρεωστήτως καταβληθέντα.
«Οι εργαζόμενοι δεν ευθύνονται για την καταβολή»
Εδώ βρίσκεται και ο πυρήνας της κοινοβουλευτικής παρέμβασης.
Ο Στέφανος Παραστατίδης υπογραμμίζει ότι δεν πρόκειται για περίπτωση στην οποία οι εργαζόμενοι έλαβαν χρήματα παράνομα ή με δική τους ενέργεια.
Αντίθετα, σύμφωνα με την ερώτηση, η ίδια η Διοίκηση της ΑΣΠΑΙΤΕ ερμήνευσε τον νόμο και προχώρησε στην καταβολή των σχετικών ποσών.
Τα μέλη ΕΔΙΠ, επομένως, δεν είχαν καμία συμμετοχή στη δημιουργία του προβλήματος και θεωρούσαν ότι η μισθοδοσία τους ήταν σύννομη.
Ακριβώς γι' αυτό τίθεται το ερώτημα κατά πόσο είναι δίκαιο να μεταφερθεί στους εργαζομένους το οικονομικό βάρος μιας μεταγενέστερης διαφορετικής διοικητικής ερμηνείας.
Το ζήτημα του ν. 5045/2023
Μια ακόμη παράμετρος που θέτει η ερώτηση αφορά τη μεταγενέστερη νομοθετική παρέμβαση του 2023.
Με τον ν. 5045/2023, όπως σημειώνεται, θεσπίστηκε ειδική και αυτοτελής ρύθμιση για τα μέλη ΕΔΙΠ της ΑΣΠΑΙΤΕ, με διαφορετικό ύψος επιδόματος από την 1η Ιανουαρίου 2024.
Και εδώ προκύπτει ένα κρίσιμο ερμηνευτικό ερώτημα.
Εάν ο νόμος του 2022 είχε εξαρχής αποκλείσει τα μέλη ΕΔΙΠ της ΑΣΠΑΙΤΕ από το επίδομα, τότε η διάταξη του 2023 θα μπορούσε να θεωρηθεί αποσαφήνιση του προηγούμενου πλαισίου.
Εάν όμως δεν υπήρχε τέτοιος σαφής αποκλεισμός, τότε η μεταγενέστερη διάταξη θα μπορούσε να θεωρηθεί νέα νομοθετική επιλογή, που άλλαξε το προηγούμενο καθεστώς.
Το ζήτημα αυτό καλούνται πλέον να αποσαφηνίσουν επισήμως τα δύο συναρμόδια υπουργεία.
Επίκληση της «προστατευόμενης εμπιστοσύνης»
Στις αιτήσεις θεραπείας και στα υπομνήματα που έχουν υποβληθεί, σύμφωνα με την κοινοβουλευτική ερώτηση, τα μέλη ΕΔΙΠ επικαλούνται και την αρχή της εύλογης και προστατευόμενης εμπιστοσύνης του διοικουμένου.
Οι εργαζόμενοι, δηλαδή, έλαβαν τις αποδοχές τους θεωρώντας δικαιολογημένα ότι αυτές είχαν υπολογιστεί νόμιμα από την υπηρεσία τους.
Δεν αποφάσισαν οι ίδιοι το ύψος του μισθού τους, δεν υπέβαλαν ανακριβή στοιχεία και, με βάση όσα αναφέρονται στην ερώτηση, δεν συνέβαλαν με κανέναν τρόπο στην καταβολή του επίμαχου επιδόματος.
Η απαίτηση επιστροφής χρημάτων μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα δημιουργεί, όπως υποστηρίζεται, ζήτημα ασφάλειας δικαίου και χρηστής διοίκησης, πέρα από την προφανή οικονομική επιβάρυνση των εργαζομένων.
Ζητείται νομοθετική λύση
Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ θέτει ευθέως το ερώτημα γιατί η Πολιτεία δεν επέλεξε να θεραπεύσει το ζήτημα νομοθετικά, αντί να αναζητήσει τα ποσά από τους υπαλλήλους.
Ρωτά μάλιστα τους αρμόδιους υπουργούς εάν προτίθενται να αναλάβουν άμεσα νομοθετική πρωτοβουλία, ώστε να μην επιστραφούν ως αχρεωστήτως καταβληθέντα τα ποσά του επιδόματος που καταβλήθηκαν με βάση την αρχική ερμηνεία της Διοίκησης της ΑΣΠΑΙΤΕ.
Παράλληλα ζητείται η επίσημη θέση των υπουργείων για τον χαρακτήρα της ρύθμισης του ν. 5045/2023: εάν δηλαδή ήταν διευκρινιστική ή εάν τροποποίησε ουσιαστικά το προηγούμενο καθεστώς.
Στο τραπέζι και το ύψος του επιδόματος
Η κοινοβουλευτική ερώτηση πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα.
Ζητά να εξεταστεί όχι μόνο η απαλλαγή των μελών ΕΔΙΠ από την υποχρέωση επιστροφής χρημάτων, αλλά και η επαναφορά του επιδόματος διδασκαλίας και έρευνας σε επίπεδο αντίστοιχο με εκείνο των λοιπών μελών ΕΔΙΠ των πανεπιστημίων.
Το επιχείρημα είναι ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ισοτιμία του διδακτικού και ερευνητικού έργου που παρέχουν τα μέλη ΕΔΙΠ της ΑΣΠΑΙΤΕ.
Το ζήτημα βρίσκεται πλέον ενώπιον των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Παιδείας, από τα οποία ζητείται να ξεκαθαρίσουν τόσο τη νομική ερμηνεία όσο και –κυρίως– εάν προτίθενται να δώσουν νομοθετική λύση ώστε εργαζόμενοι που έλαβαν το επίδομα με απόφαση της ίδιας της Διοίκησης να μη βρεθούν τώρα αντιμέτωποι με την επιστροφή χιλιάδων ευρώ.
