Με εκτενή απάντηση σε κοινοβουλευτική αναφορά που είχε καταθέσει η βουλευτής Έλενα Ακρίτα, διαβιβάζοντας την ομαδική αναφορά εκπαιδευτικών προς τον Συνήγορο του Πολίτη, η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη υπερασπίζεται το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για τις αποσπάσεις εκπαιδευτικών στις μονάδες ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης του εξωτερικού.
Η υπουργός υποστηρίζει ότι το υπουργείο Παιδείας ενεργεί «σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής διοίκησης, της ισότητας και της αμεροληψίας», εφαρμόζοντας τις διατάξεις του νόμου 4415/2016, όπως τροποποιήθηκε με τον νόμο 5291/2026, με βασικό στόχο τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των σχολικών μονάδων του εξωτερικού.
Στην απάντησή της παραθέτει αναλυτικά το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, επισημαίνοντας ότι η διάρκεια της απόσπασης ανέρχεται σε τρία έτη, με δυνατότητα διετούς παράτασης με επιμίσθιο και ενός επιπλέον έτους χωρίς επιμίσθιο, ενώ μετά τη συμπλήρωση έξι συνολικών ετών δεν επιτρέπεται νέα απόσπαση, παρά μόνο στις ειδικές εξαιρέσεις που προβλέπει ο νόμος για επείγουσες υπηρεσιακές ανάγκες ή διακρατικές συμφωνίες.
Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι με τον νόμο 5291/2026 οι αποσπασμένοι εκπαιδευτικοί λαμβάνουν πλέον ειδικό επιμίσθιο και κατά το πέμπτο έτος της απόσπασής τους, ενώ διευκρινίζει ότι στις εκπαιδευτικές μονάδες του εξωτερικού δεν υπάρχουν οργανικές θέσεις, γεγονός που, σύμφωνα με το υπουργείο, καθιστά τις αποσπάσεις προσωρινού χαρακτήρα και συνδεδεμένες αποκλειστικά με τις εκάστοτε υπηρεσιακές ανάγκες.
Η απάντηση αναφέρεται επίσης στις μεταβατικές διατάξεις του νόμου 4415/2016, που επέτρεψαν σε συγκεκριμένες κατηγορίες εκπαιδευτικών να παραμείνουν στο εξωτερικό χωρίς επιμίσθιο λόγω οικογενειακών προϋποθέσεων, διευκρινίζοντας ότι οι ρυθμίσεις αυτές εφαρμόστηκαν μόνο σε όσους πληρούσαν σωρευτικά τις προϋποθέσεις που όριζε ο νόμος.
Με την τοποθέτησή της, η Σοφία Ζαχαράκη δεν προαναγγέλλει καμία αλλαγή στο ισχύον καθεστώς, απορρίπτοντας εμμέσως τις αιτιάσεις των αναφερόμενων εκπαιδευτικών περί αντισυνταγματικότητας, άνισης μεταχείρισης και παραβίασης της αρχής της αναλογικότητας, υποστηρίζοντας ότι το ΥΠΑΙΘΑ εφαρμόζει ενιαία το νομοθετικό πλαίσιο για όλους τους εκπαιδευτικούς που πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Η αναφορά όπως κατατέθηκε στη Βουλή
Για την κ. Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού
Θέμα: «Αναφοράς εκπαιδευτικών προς τον Συνήγορο του Πολίτη σχετικά με ζητήματα συνταγματικότητας, ισότητας και χρηστής διοίκησης στο άρθρο 84 του Ν. 5291/2026 που τροποποιεί την παράγραφο 3 του άρθρου 16 του νόμου 4415/2016»
Η Βουλευτής Έλενα Ακρίτα καταθέτει προς την κ. Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού την κοινοποίηση της ομαδικής αναφοράς που κατατέθηκε στον Συνήγορο του Πολίτη (αριθ.36956/17.05.2026) για θεσμική ανισότητα και αθέμιτη διαφοροποίηση εκπαιδευτικών στο άρθρο 84 του ν. 5291/2026.
Στην αναφορά γίνεται λόγος για άνιση μεταχείριση στις αποσπάσεις εκπαιδευτικών στο εξωτερικό μεταξύ εκπαιδευτικών με ουσιωδώς όμοιες υπηρεσιακές και κοινωνικές συνθήκες. Χωρίς επαρκή αντικειμενική ή αξιοκρατική θεμελίωση, ορισμένες κατηγορίες, και μάλιστα με αποδεδειγμένη εμπειρία στην ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό, αποκλείονται από ισότιμη συμμετοχή στις διαδικασίες αποσπάσεων μετά την εξαετία. Επισημαίνονται ζητήματα συνταγματικότητας, αναλογικότητας, αξιοκρατίας, αλλά και προστασίας του δικαιώματος οικογενειακής συνοχής. Αναφέρεται η πρόσφατη σχετική παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη και ζητείται επανεξέταση του πλαισίου με κοινά αντικειμενικά και κοινωνικά κριτήρια για όλους τους εκπαιδευτικούς.
Επισυνάπτεται η σχετική καταγγελία-αναφορά.
Παρακαλούμε για την απάντηση και τις σχετικές ενέργειες και να μας ενημερώσετε σχετικά.
Αθήνα, 25 Μαΐου 2026
Η καταθέτουσα Βουλευτής
Ακρίτα Έλενα
Η απάντηση Ζαχαράκη όπως κατατέθηκε στη Βουλή
ΘΕΜΑ: «Απάντηση στην Αναφορά με αριθμ. πρωτ. 2465/27-05-2026»
Σε απάντηση του ανωτέρω Μέσου Κοινοβουλευτικού Ελέγχου, κάνουμε γνωστά τα ακόλουθα:
Το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής για την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό και σύμφωνα με τον ν. 4415/2016 (Α΄ 159), όπως ισχύει, με κάθε δυνατό τρόπο στηρίζει, καθοδηγεί και εποπτεύει κάθε μορφή της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης, όπως αυτή παρέχεται σε ομοεθνείς και αλλοεθνείς μαθητές/τριες.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 3 του ν. 4415/2016, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 24 του ν. 4692/2020 (Α’ 111):
«Η ελληνόγλωσση εκπαίδευση παρέχεται από:
α) Σχολικές μονάδες σε τυπικό εκπαιδευτικό σύστημα:
αα) με ελληνόγλωσσο πρόγραμμα, υπό την εποπτεία του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων,
αβ) με δίγλωσσο πρόγραμμα, υπό την εποπτεία του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων,
αγ) ξένων χωρών, με δίγλωσσο πρόγραμμα ή αυξημένη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας,
αδ) άλλων σχολικών μονάδων, με ελληνόγλωσσο πρόγραμμα.
β) Τμήματα Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού (Τ.Ε.Γ.):
αα) ενταγμένα σε εκπαιδευτικές μονάδες άλλων χωρών,
ββ) μη ενταγμένα σε τυπικό εκπαιδευτικό σύστημα
γγ) ενταγμένα σε Α.Ε.Ι. της ημεδαπής τα οποία προσφέρουν εξ αποστάσεως εκπαίδευση.
γ) Eλληνικά τμήματα των Ευρωπαϊκών Σχολείων και των σχολείων διεθνών οργανισμών που ακολουθούν τους κανονισμούς λειτουργίας των σχολείων αυτών.
δ) Τμήματα Ελληνικών Σπουδών ή άλλες μορφές οργάνωσης ελληνικών σπουδών, καθώς και θεολογικές σχολές ή μονάδες θεολογικής εκπαίδευσης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ξένων χωρών.»
Περαιτέρω, οι αποσπάσεις εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στις εκπαιδευτικές μονάδες του εξωτερικού διενεργούνται βάσει των διατάξεων του ν.4415/2016, όπως ισχύει. Επίσης, η ειδικότερη διαδικασία για την απόσπαση, τα ειδικότερα προσόντα, τα κριτήρια και τα όργανα επιλογής τους για τοποθέτησή τους σε σχολικές μονάδες της Ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό καθορίζονται με την αριθ. 83046/Η2/1-7-2020 Υπουργική Απόφαση (Β΄2687).
Αναλυτικότερα, στην παρ. 3 του άρθρου 16 ν.4415/2016, ύστερα από την τροποποίησή της με το άρθρο 84 του ν. 5291/2026 (Α΄49), ορίζονται τα κάτωθι:
«3.α) Η απόσπαση των εκπαιδευτικών με αποδοχές στην Ελλάδα και το ειδικό επιμίσθιο στο εξωτερικό γίνεται για τρία (3) συνολικά σχολικά έτη.
β) Παράταση της απόσπασης μπορεί να χορηγηθεί με αίτηση του εκπαιδευτικού, η οποία υποβάλλεται μέσα στο πρώτο δίμηνο του ημερολογιακού έτους, για δύο (2) επιπλέον έτη με επιμίσθιο, κατόπιν εισήγησης του οικείου Συντονιστή Εκπαίδευσης σχετικά με τις ανάγκες της υπηρεσίας και αξιολόγησης του εκπαιδευτικού και ύστερα από σύμφωνη γνώμη της Διεύθυνσης Παιδείας Ομογενών, Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης, Ευρωπαϊκών και Μειονοτικών Σχολείων. Μετά την ολοκλήρωση της συνολικά πενταετούς κατά τα ανωτέρω απόσπασης στο εξωτερικό, είναι δυνατή η παράταση της απόσπασης για ένα (1) ακόμη έτος χωρίς επιμίσθιο, με την ως άνω διαδικασία. Ο χρόνος απόσπασης υπολογίζεται από την έναρξη του σχολικού έτους απόσπασης, εφόσον η ανάληψη υπηρεσίας γίνεται μέσα στο Α’ τετράμηνο του σχολικού έτους απόσπασης, σύμφωνα με την ισχύουσα διάρκεια του σχολικού έτους στην ημεδαπή. Η απόσπαση που γίνεται μετά το Α’ τετράμηνο του σχολικού έτους, διαρκεί μέχρι τη λήξη του αντίστοιχου τετραμήνου του τελευταίου σχολικού έτους. Σε περίπτωση που η έκδοση της απαιτούμενης άδειας εργασίας (visa) καθυστερήσει πάνω από έξι (6) μήνες, χωρίς υπαιτιότητα του εκπαιδευτικού, μπορεί να τροποποιηθεί η αρχική απόφαση απόσπασης με την ίδια χρονική διάρκεια, η οποία αρχίζει από την ημερομηνία έκδοσης της άδειας εργασίας. Σε κάθε περίπτωση, αν η απόσπαση λήγει κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους στη χώρα υποδοχής, όπως αυτή ρυθμίζεται σύμφωνα με την παράγραφο 3 της περίπτωσης Α’ του άρθρου 4, η απόσπαση παρατείνεται αυτοδικαίως και διαρκεί μέχρι τη λήξη του ανωτέρω σχολικού έτους. Εκπαιδευτικοί που έχουν ολοκληρώσει τον χρόνο απόσπασής τους στα Ευρωπαϊκά σχολεία, δεν έχουν δικαίωμα υποβολής αίτησης απόσπασης στη διαδικασία των αποσπάσεων στις άλλες εκπαιδευτικές μονάδες. Εκπαιδευτικοί που δεν έχουν συμπληρώσει τρία (3) συνολικά έτη απόσπασης, με το ειδικό επιμίσθιο εξωτερικού, ακόμα κι αν δεν είναι συνεχόμενα, μπορεί να αποσπαστούν μέχρι τη συμπλήρωση αυτών. Περαιτέρω παράταση της απόσπασης με το ειδικό επιμίσθιο εξωτερικού αποκλείεται. Δεν μπορούν να αποσπαστούν στο εξωτερικό εκπαιδευτικοί που συμπληρώνουν ή έχουν συμπληρώσει έξι (6) συνολικά έτη απόσπασης.
γ) Κατ’ εξαίρεση, παράταση της απόσπασης μπορεί να γίνει και πέραν της εξαετίας, όταν η απόσπαση: αα) επιβάλλεται από διακρατικές συμφωνίες, ββ) οι ανάγκες της υπηρεσίας είναι επείγουσες και δεν είναι δυνατή η αντικατάσταση του αποσπασμένου. Η παράταση χορηγείται για τρία (3) επιπλέον συνεχή σχολικά έτη, χωρίς το ειδικό επιμίσθιο, κατόπιν εισήγησης του Διευθυντή ή Προϊσταμένου των σχολικών μονάδων της παρ. α) του άρθρου 3 ή του Φορέα ίδρυσης και λειτουργίας του Τμήματος Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού (Τ.Ε.Γ.) και του οικείου Συντονιστή Εκπαίδευσης και ύστερα από σύμφωνη γνώμη της Γενικής Διεύθυνσης Διεθνών, Ευρωπαϊκών Θεμάτων Παιδείας Ομογενών και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης.
δ) Με απόφαση του Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού καθορίζονται η ειδικότερη διαδικασία για την απόσπαση των εκπαιδευτικών, σύμφωνα με τις παρ. 1 και 1Α, τα ειδικότερα προσόντα, τα κριτήρια και τα όργανα επιλογής των αποσπασμένων, καθώς και οι ειδικότερες περιπτώσεις απόσπασης εκπαιδευτικών με αποδοχές και επιμίσθιο.
ε) Κατ’ εξαίρεση, είναι δυνατή η απόσπαση εκπαιδευτικών που έχουν διανύσει το προβλεπόμενο, κατά τις ανωτέρω διατάξεις, χρονικό διάστημα απόσπασης, όταν οι ανάγκες είναι επιτακτικές και δεν καθίσταται δυνατή η κάλυψη των κενών, έπειτα από την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών. Στην περίπτωση αυτή, εκδίδεται ειδική πρόσκληση μετά την ολοκλήρωση και των αποσπάσεων της περ. γ).Εκπαιδευτικοί που αποσπώνται κατ’ εξαίρεση σύμφωνα με τα ανωτέρω, δεν δικαιούνται κανένα είδος επιμισθίου και εξόδων μετάβασης και επιστροφής.
στ) Εκπαιδευτικοί που υποβάλλουν αίτηση ανάκλησης μετά την κύρωση των τελικών αξιολογικών πινάκων, καθώς και όσοι δεν αναλαμβάνουν υπηρεσία στη χώρα απόσπασης μετά την έκδοση της απόφασης απόσπασής τους, διαγράφονται από τους πίνακες για όλες τις επιλογές τους και αποκλείονται από κάθε διαδικασία απόσπασης στο εξωτερικό εντός του ίδιου έτους, καθώς και από το δικαίωμα υποβολής αίτησης για απόσπαση στο εξωτερικό για τα δύο (2) επόμενα σχολικά έτη.
ζ) Για την ταχύτερη συγκέντρωση, επεξεργασία, έλεγχο και ενταλματοποίηση, τα δικαιολογητικά για την καταβολή του ειδικού επιμισθίου αναρτώνται από τα Συντονιστικά Γραφεία Εκπαίδευσης, με ευθύνη του Συντονιστή, σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης, με χρήση εγκεκριμένης ηλεκτρονικής υπογραφής από τους Συντονιστές και Αναπληρωτές Συντονιστές. Η υποχρέωση της παρούσας ισχύει παράλληλα με την υποχρέωση έγκαιρης αποστολής των πρωτότυπων δικαιολογητικών και σε έντυπη μορφή.»
Επιπροσθέτως, σας γνωρίζουμε ότι στις εκπαιδευτικές μονάδες του εξωτερικού δεν υφίστανται οργανικές θέσεις οι οποίες να καλύπτονται από διορισμένους/ες εκπαιδευτικούς, όπως συμβαίνει στην ημεδαπή.
Η οργανωμένη παρέμβαση-ενίσχυση της Ελληνικής Πολιτείας, όσον αφορά τις εκπαιδευτικές μονάδες ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης πραγματοποιείται στοχευμένα με την απόσπαση, την πρόσληψη ωρομισθίων και την παράταση απόσπασης εκπαιδευτικών από την Ελλάδα που πληρούν τις προϋποθέσεις του ως άνω νόμου. Η απόσπαση και η παράταση απόσπασης εκπαιδευτικών στο εξωτερικό πραγματοποιείται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.
Σύμφωνα με τον ν. 5291/2026 (Α’ 49) οι αποσπασμένοι/ες εκπαιδευτικοί θα λαμβάνουν και το 5ο έτος της απόσπασής τους το ειδικό επιμίσθιο.
Το σχολικό έτος 2017-2018 ήταν το έτος που για την απόσπαση και την παράταση απόσπασης εκπαιδευτικών στο εξωτερικό εφαρμόστηκαν οι διατάξεις του ν.4415/2016 που διέπει την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό και μόνο όσοι/ες αποσπασμένοι/ες στο εξωτερικό εκπαιδευτικοί πληρούσαν στο σύνολό τους τις προϋποθέσεις των οριζόμενων στις μεταβατικές διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 26 του ως άνω νόμου έλαβαν παράταση απόσπασης στο εξωτερικό λόγω γάμου, ύστερα από αίτησή τους. Ειδικότερα, στην παρ. 1 του άρθρου 26 του ν. 4415/2016 ορίζεται ότι: «Εκπαιδευτικοί που υπηρετούν συνεχώς για χρονικό διάστημα άνω των επτά (7) ετών με απόσπαση σε εκπαιδευτικές μονάδες του άρθρου 4, και είναι ομογενείς οι ίδιοι ή έχουν σύζυγο ομογενή ή αλλογενή, μόνιμο κάτοικο του εξωτερικού στη χώρα απόσπασής τους, μπορεί να αποσπώνται μόνο με τις τακτικές αποδοχές τους στην Ελλάδα, χωρίς επιμίσθιο, ως τη συνταξιοδότησή τους ύστερα από ετήσια αίτηση παράτασης υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) έχουν μόνιμη εγκατάσταση και αδιάκοπη εργασιακή σχέση με τη χώρα μόνιμης διαμονής του/της συζύγου για διάστημα μεγαλύτερο από τα επτά (7) τελευταία χρόνια,
β) ο γάμος έχει τελεστεί τουλάχιστον τρία (3) χρόνια πριν από την αίτηση πρώτης παράτασης πέραν της πενταετίας, και
γ) έχουν πολύ καλή γνώση της γλώσσας της χώρας υποδοχής
Οι ανωτέρω εκπαιδευτικοί δεν δικαιούνται κανένα είδος επιμισθίου ή πρόσθετης αποζημίωσης και χάνουν την οργανική τους θέση στην ημεδαπή.
Αν η εκπαιδευτική μονάδα όπου υπηρετούν καταργηθεί ή συγχωνευθεί ή δεν υπάρχει ανάγκη κάλυψης κενού λόγω διακρατικής συμφωνίας οφείλουν να επιστρέψουν στη Διεύθυνση Εκπαίδευσης της ημεδαπής στη διάθεση της οποίας βρίσκονται.»
Το Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. ενεργεί σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής διοίκησης, της ισότητας και της αμεροληψίας απέναντι στους/στις εκπαιδευτικούς που πληρούν τις εκ του νόμου προϋποθέσεις απόσπασης και παράτασης της απόσπασής τους, έχοντας ως πρώτιστο μέλημα τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας των εκπαιδευτικών μονάδων ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης του εξωτερικού.
Η ΥΠΟΥΡΓΟΣ
ΣΟΦΙΑ ΖΑΧΑΡΑΚΗ
