Νέα δεδομένα διαμορφώνονται για τα μη κρατικά πανεπιστήμια που λειτουργούν ή σχεδιάζουν να λειτουργήσουν στην Ελλάδα, καθώς το υπουργείο Παιδείας προχωρά στη θεσμοθέτηση ειδικού τέλους πιστοποίησης για τα προγράμματα σπουδών και τα συστήματα διασφάλισης ποιότητας των παραρτημάτων ξένων ΑΕΙ.
Η νέα ρύθμιση, που περιλαμβάνεται σε σχέδιο νόμου του υπουργείου Πολιτισμού και βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση, έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τα τέσσερα μη κρατικά πανεπιστήμια που έλαβαν άδεια λειτουργίας την προηγούμενη χρονιά, με στελέχη τους να κάνουν λόγο για πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση που ανατρέπει τον αρχικό επιχειρηματικό σχεδιασμό.
Ποια τέλη προβλέπονται
Σύμφωνα με τη ρύθμιση, τα παραρτήματα των ξένων πανεπιστημίων (Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης – ΝΠΠΕ) θα καταβάλλουν στην Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ):
- 15.000 ευρώ για την πιστοποίηση του εσωτερικού συστήματος διασφάλισης ποιότητας.
- 12.000 ευρώ για κάθε πρόγραμμα σπουδών που παρέχεται διά ζώσης.
- 6.000 ευρώ για κάθε πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.
Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα αναπροσαρμογής των ποσών με Κοινή Υπουργική Απόφαση, ύστερα από εισήγηση της ΕΘΑΑΕ.
Η διάταξη δεν θα έχει αναδρομική ισχύ και αφορά νέες διαδικασίες πιστοποίησης, ενώ τα ποσά θα καταβάλλονται κατά την υποβολή της σχετικής αίτησης.
Γιατί επιβάλλεται το νέο τέλος
Το υπουργείο Παιδείας υποστηρίζει ότι η νέα διαδικασία ενισχύει το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των μη κρατικών πανεπιστημίων και εξασφαλίζει ότι όλα τα ιδρύματα αξιολογούνται με τα ίδια ποιοτικά κριτήρια που εφαρμόζονται και στα δημόσια ΑΕΙ.
Τα έσοδα από το τέλος θα κατευθύνονται στην ΕΘΑΑΕ, η οποία έχει αναλάβει πλέον ένα σημαντικά διευρυμένο έργο: αξιολογεί τόσο τα δημόσια πανεπιστήμια όσο και τις αιτήσεις ίδρυσης και τα προγράμματα σπουδών των μη κρατικών ιδρυμάτων.
Οι αντιδράσεις των μη κρατικών πανεπιστημίων
Η νέα οικονομική επιβάρυνση δεν έγινε δεκτή με θετικό τρόπο από τα ιδρύματα που ήδη δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά.
Όπως υποστηρίζουν στελέχη τους, έχουν ήδη καταβάλει παράβολο ύψους 600.000 ευρώ για τη διαδικασία αδειοδότησης, μέρος του οποίου κατευθύνθηκε στην ΕΘΑΑΕ, ενώ το υπόλοιπο διανεμήθηκε στον κρατικό προϋπολογισμό και στον ΕΟΠΠΕΠ.
Εκτιμούν ότι το νέο τέλος:
- αυξάνει σημαντικά το λειτουργικό κόστος,
- δεν είχε προβλεφθεί στις μελέτες βιωσιμότητας,
- αφορά και τα μεταπτυχιακά προγράμματα,
- θα επαναλαμβάνεται ανά πενταετία, καθώς η πιστοποίηση θα ανανεώνεται περιοδικά.
Παράλληλα εκφράζουν προβληματισμό για το γεγονός ότι η νομοθεσία επιτρέπει μελλοντική αναπροσαρμογή των τελών, δημιουργώντας –όπως αναφέρουν– αβεβαιότητα για τον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό των επενδύσεων.
Προχωρά η δεύτερη φάση αδειοδοτήσεων
Την ίδια ώρα ολοκληρώθηκε η αξιολόγηση των αιτήσεων για τη λειτουργία νέων μη κρατικών πανεπιστημίων από το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027.
Σύμφωνα με πληροφορίες, θετική εισήγηση φέρεται να έχουν λάβει επτά έως οκτώ αιτήσεις, με ισχυρές πιθανότητες αδειοδότησης για ιδρύματα όπως:
- Iowa State University,
- Georgetown University,
- Deree – The American University of Greece,
- Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου,
- University of Sunderland.
Παράλληλα αξιολογούνται εκ νέου αιτήσεις πανεπιστημίων που είχαν απορριφθεί στην πρώτη διαδικασία, όπως τα Paris 13–Sorbonne Paris Nord, Derby, London Metropolitan University, West London και Essex.
Το διακύβευμα
Η συζήτηση για το νέο τέλος πιστοποίησης αναδεικνύει ένα νέο πεδίο αντιπαράθεσης γύρω από τη λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα.
Από τη μία πλευρά, το υπουργείο Παιδείας υποστηρίζει ότι η αυστηρή πιστοποίηση και η χρηματοδότηση της διαδικασίας αξιολόγησης αποτελούν προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της ποιότητας και της αξιοπιστίας του νέου θεσμού.
Από την άλλη, οι εκπρόσωποι των ξένων πανεπιστημίων εκτιμούν ότι η επιβολή πρόσθετων οικονομικών βαρών ενδέχεται να λειτουργήσει αποτρεπτικά για νέες επενδύσεις και να δυσκολέψει τον στόχο της κυβέρνησης να καταστήσει την Ελλάδα περιφερειακό εκπαιδευτικό κόμβο, προσελκύοντας διεθνή πανεπιστήμια και φοιτητές.
