Με το άνοιγμα της πλατφόρμας για την υποβολή των μηχανογραφικών δελτίων, χιλιάδες υποψήφιοι βρίσκονται μπροστά στην πιο κρίσιμη ίσως απόφαση της εκπαιδευτικής τους πορείας. Όχι γιατί πρέπει να προβλέψουν τις βάσεις, αλλά γιατί καλούνται να αποφασίσουν αν θα ακολουθήσουν το δικό τους όνειρο ή τις προσδοκίες των άλλων.
Κάθε χρόνο επαναλαμβάνεται το ίδιο φαινόμενο. Όπως σημειώνει ο Στρατής Στρατηγάκης, μαθητές που συγκέντρωσαν πολύ υψηλές βαθμολογίες δέχονται μια σχεδόν συντονισμένη πίεση από το οικογενειακό και κοινωνικό τους περιβάλλον να επιλέξουν τις σχολές με το μεγαλύτερο κύρος και τις υψηλότερες βάσεις εισαγωγής. Και κάπου εκεί γεννιέται ένας από τους μεγαλύτερους μύθους των Πανελλαδικών: ότι τα μόρια πρέπει να... «εξαργυρωθούν».
Η μεγαλύτερη παγίδα μετά τις βαθμολογίες
Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων φέρνει δικαιολογημένα χαμόγελα στους αριστούχους. Οι κόποι πολλών χρόνων ανταμείβονται και η δυνατότητα εισαγωγής σχεδόν σε οποιαδήποτε σχολή μοιάζει με δικαίωση.
Ωστόσο, εκεί ακριβώς αρχίζει μια διαφορετική δοκιμασία.
«Έχεις τόσα μόρια, γιατί να μην πας Νομική;», «Με τέτοια βαθμολογία είναι κρίμα να μη δηλώσεις Ιατρική», «Θα χαραμίσεις τα μόριά σου αν επιλέξεις αυτή τη σχολή».
Πρόκειται για φράσεις που ακούγονται σχεδόν σε κάθε ελληνικό σπίτι αυτές τις ημέρες.
Πολλοί νέοι, υπό την πίεση συγγενών, φίλων ή ακόμη και ανθρώπων που θεωρούν ότι γνωρίζουν καλύτερα την αγορά εργασίας, εγκαταλείπουν τον αρχικό τους στόχο και επιλέγουν μια σχολή μόνο και μόνο επειδή έχει υψηλή βάση εισαγωγής.
Η βάση δεν μετρά την αξία μιας σχολής
Το μεγαλύτερο λάθος είναι ότι συγχέεται η ζήτηση με την αξία.
Η βάση εισαγωγής αποτυπώνει αποκλειστικά πόσα μόρια είχε ο τελευταίος επιτυχών μιας σχολής. Δεν αποτελεί μέτρο ποιότητας ούτε εγγύηση επαγγελματικής επιτυχίας.
Μια σχολή μπορεί να εμφανίζει υψηλή βάση επειδή:
- βρίσκεται στην Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη,
- διαθέτει ισχυρό κοινωνικό κύρος,
- αφορά ένα αντικείμενο που βρίσκεται στη μόδα,
- συγκεντρώνει αυξημένη ζήτηση λόγω συγκυρίας.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι η καλύτερη επιλογή για κάθε υποψήφιο.
Η πραγματική αξία μιας σχολής έχει δύο διαστάσεις: την ακαδημαϊκή της ποιότητα και, κυρίως, τη σχέση της με τα ενδιαφέροντα, τις δεξιότητες και τα όνειρα του ίδιου του μαθητή.
Οι αριστούχοι που ακολούθησαν τον δικό τους δρόμο
Τα στοιχεία των προηγούμενων ετών αποδεικνύουν ότι αρκετοί αριστούχοι δεν παρασύρονται από τη λογική των μορίων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Φιλολογία του ΕΚΠΑ. Το 2025 η βάση εισαγωγής διαμορφώθηκε στις 11.304 μονάδες, όμως ο πρώτος επιτυχών είχε συγκεντρώσει 19.354 μόρια — περισσότερα από 8.000 μόρια πάνω από τη βάση.
Θα μπορούσε να εισαχθεί σχεδόν σε οποιαδήποτε σχολή του πεδίου του. Επέλεξε όμως εκείνη που πραγματικά επιθυμούσε.
Αντίστοιχα παραδείγματα συναντώνται κάθε χρόνο και στα τέσσερα επιστημονικά πεδία, αποδεικνύοντας ότι αρκετοί υποψήφιοι δεν αντιμετωπίζουν τις Πανελλαδικές ως διαγωνισμό κύρους, αλλά ως αφετηρία της επαγγελματικής τους ζωής.
Η επιτυχία δεν γράφεται στις βάσεις
Η πραγματική επιτυχία δεν είναι να μπει κάποιος στην υψηλότερη δυνατή σχολή.
Είναι να ολοκληρώσει με ενθουσιασμό τις σπουδές του, να εξελιχθεί επιστημονικά και να εργαστεί σε έναν χώρο που τον εκφράζει.
Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί φοιτητές εγκαταλείπουν ή καθυστερούν σημαντικά να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους όταν η επιλογή της σχολής έγινε με μοναδικό κριτήριο τα μόρια και όχι την προσωπική επιθυμία.
Αντίθετα, όσοι επιλέγουν συνειδητά το αντικείμενο που αγαπούν, ακόμη κι αν η σχολή έχει χαμηλότερη βάση, συνήθως παρουσιάζουν μεγαλύτερη αφοσίωση, καλύτερες επιδόσεις και πιο επιτυχημένη επαγγελματική πορεία.
Το μηχανογραφικό δεν είναι διαγωνισμός εντυπώσεων
Το επόμενο διάστημα οι υποψήφιοι θα βρεθούν μπροστά σε εκατοντάδες επιλογές. Παράλληλα θα ακούσουν δεκάδες διαφορετικές γνώμες.
Η ασφαλέστερη πυξίδα, όμως, παραμένει μία: οι προσωπικοί στόχοι, οι πραγματικές κλίσεις και η ουσιαστική ενημέρωση για το αντικείμενο κάθε σχολής.
Οι προβλέψεις των βάσεων, το κύρος ή η κοινωνική αποδοχή μιας σχολής δεν μπορούν να υποκαταστήσουν το προσωπικό ενδιαφέρον.
Γιατί τα μόρια δεν είναι νόμισμα που πρέπει να εξαργυρωθεί. Είναι απλώς το εισιτήριο που δίνει τη δυνατότητα στον υποψήφιο να επιλέξει ελεύθερα τον δρόμο που πραγματικά θέλει να ακολουθήσει. Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη απόφαση που καλείται να πάρει μετά τις Πανελλαδικές.
