Σε τροχιά βαθιών μεταρρυθμίσεων εισέρχεται η δευτεροβάθμια και η τριτοβάθμια εκπαίδευση στη χώρα, καθώς στο επίκεντρο του κυβερνητικού σχεδιασμού τίθεται πλέον η αναμόρφωση της δομής του Λυκείου και η θέσπιση του Εθνικού Απολυτηρίου. Το πιο ριζοσπαστικό στοιχείο του νέου εγχειρήματος είναι ότι η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας επιδιώκει να δώσει τον λόγο απευθείας στους πολίτες, καλώντας γονείς και μαθητές να εκφράσουν την άποψή τους για την ενδεχόμενη κατάργηση του υφιστάμενου συστήματος των Πανελλαδικών Εξετάσεων.
Η λήψη μιας τέτοιας απόφασης δεν θεωρείται αυτονόητη ούτε απλή, καθώς οι Πανελλαδικές έχουν κατοχυρωθεί στη συνείδηση της ελληνικής κοινωνίας ως ένα απόλυτα αδιάβλητο σύστημα. Αυτός είναι και ο λόγος που η κυβέρνηση αποφεύγει τις σπασμωδικές κινήσεις, ξεκαθαρίζοντας ότι η πλήρης αντικατάστασή τους δεν θα πραγματοποιηθεί προτού διασφαλιστεί ένας εξίσου αξιόπιστος και αδιάβλητος εναλλακτικός μηχανισμός πρόσβασης στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΕΙ).
Το πλαίσιο των επερχόμενων αλλαγών οριστικοποιήθηκε σε συνάντηση που είχε στο Μέγαρο Μαξίμου ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με την υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη και τον πρόεδρο της επιτροπής εθνικού διαλόγου, Μιχάλη Σφακιανάκη. Η αρμόδια επιτροπή έχει ήδη ολοκληρώσει τις εισηγήσεις της, οι οποίες διαρθρώνονται γύρω από πέντε κεντρικούς πυλώνες:
- Εκπαιδευτικό περιεχόμενο: Μετατόπιση του ενδιαφέροντος από τη στείρα διδασκαλία μαθημάτων στον καθορισμό των δεξιοτήτων και των γνώσεων που πρέπει να κατέχει ο μαθητής κατά την αποφοίτησή του.
- Σχολική ζωή: Έμφαση στο παιδαγωγικό κλίμα, στην ψυχική ευημερία των παιδιών και στην ενεργό συμμετοχή της σχολικής κοινότητας.
- Εκπαιδευτικοί: Στρατηγική για την επιμόρφωση και την επαγγελματική ανάπτυξη του διδακτικού προσωπικού.
- Υποδομές: Εκσυγχρονισμός των κτιριακών, ψηφιακών και εργαστηριακών εγκαταστάσεων των σχολείων.
- Διακυβέρνηση: Αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου διοίκησης και των μεθόδων αξιολόγησης των μαθητών.
Για τα ζητήματα αυτά πρόκειται να κληθούν σε διάλογο τόσο τα πολιτικά κόμματα όσο και οι θεσμικοί εκπαιδευτικοί φορείς της χώρας.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, στα τέλη Ιουλίου θα δοθεί στη δημοσιότητα η ενδιάμεση έκθεση της επιτροπής, ανοίγοντας επίσημα τον κύκλο του δημόσιου διαλόγου. Αμέσως μετά, θα τεθεί σε λειτουργία μια ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα, μέσω της οποίας η κυβέρνηση θα ζητήσει τη γνώμη των γονέων και των μαθητών, στοχεύοντας στη μέγιστη δυνατή κοινωνική συναίνεση.
Η πλατφόρμα θα περιλαμβάνει κρίσιμα ερωτήματα, μεταξύ των οποίων το εάν πρέπει να καταργηθούν οριστικά οι Πανελλαδικές Εξετάσεις και ποιο σύστημα προτείνεται να τις αντικαταστήσει. Επιπλέον, οι συμμετέχοντες θα κληθούν να απαντήσουν για τον τρόπο υπολογισμού του Εθνικού Απολυτηρίου, δηλαδή για το αν θα συνυπολογίζονται οι βαθμοί και των τριών τάξεων του Λυκείου ή μόνο της Β΄ και της Γ΄ τάξης, καθώς και με ποιο ποσοστό βαρύτητας για κάθε έτος.
Στα άμεσα σχέδια του Υπουργείου Παιδείας δεν περιλαμβάνεται μια απότομη ανατροπή, αλλά ένα μοντέλο σταδιακής απομείωσης της βαρύτητας των Πανελλαδικών. Η σημασία των εισαγωγικών εξετάσεων θα μειώνεται βαθμιδωτά και παράλληλα με την ενίσχυση της αξιοπιστίας των εσωτερικών εξετάσεων που θα οδηγούν στην απόκτηση του Εθνικού Απολυτηρίου.
Όσον αφορά τον χρόνο εφαρμογής, η δημόσια διαβούλευση αναμένεται να ολοκληρωθεί τον προσεχή Σεπτέμβριο, ενώ η τελική έκθεση με τον οδικό χάρτη και τις πιλοτικές φάσεις θα παρουσιαστεί τον Οκτώβριο. Στόχος είναι το σχετικό νομοσχέδιο να ψηφιστεί εντός του 2026 ή στις αρχές του 2027. Σε κάθε περίπτωση, ξεκαθαρίζεται ότι οι αλλαγές δεν θα έχουν αναδρομικό χαρακτήρα που θα αιφνιδιάσει τους μαθητές, καθώς όσοι θα φοιτήσουν στην Α΄ Γυμνασίου το σχολικό έτος 2026-2027 θα εισαχθούν στα πανεπιστήμια με το τρέχον, ισχύον σύστημα.
