Νίκος Τσούλιας 
Συνήθως η γλωσσική μας επικοινωνία γίνεται σε αδρές γραμμές. Το καθημερινό μας λεξιλόγιο είναι πολύ φτωχό. Χρησιμοποιούμε λέξεις και έννοιες, που απορρέουν από τις άμεσες βιοτικές και επαγγελματικές ανάγκες. Οι τόσοι και τόσοι στοχασμοί, οι ατέλειωτοι προβληματισμοί, οι πάντα παρούσες ανησυχίες, τα απανωτά ερωτήματα “βράζουν στο ζουμί τους”, ανακυκλώνονται χωρίς να δέχονται ξένα ερεθίσματα, χωρίς να δοκιμάζονται στο πεδίο του διαλόγου, της διαβούλευσης, της αντιπαράθεσης, της σύνθεσης.
Ακόμα και τα πιο έντονα φιλοσοφικά και υπαρξιακά προβλήματά μας – αν και είναι διαρκώς στην πρώτη γραμμή της σκέψης μας – λιμνάζουν και αναπνέουν μόνο με τυχαίες ανατροφοδοτήσεις και με σκόρπιες αφορμές. Η συσσώρευσή τους και η στόμωσή τους υπονομεύουν τη φύση και το περιεχόμενό τους. Ωστόσο, το όλο ζήτημα δεν αφορά μόνο επιμέρους ανεκδήλωτες εκφράσεις της σκέψης μας. Σχετίζεται άμεσα με τον γλωσσικό μας κώδικα, με την κουλτούρα μας, με την ίδια τη ζωή μας. Η εκπτώχευση του γλωσσικού μας πλούτου υπονομεύει ευθέως την πνευματική μας ανάπτυξη, φτωχαίνει τη ζωή μας.
Οι λέξεις και οι έννοιες ζουν και εξελίσσονται από την χρήση τους, αλλιώς μαραίνονται και εξασθενούν. Όταν μια λέξη παύει να χρησιμοποιείται, χάνεται όλο το ιστορικό φορτίο της, που κουβαλάει μέσω των αιώνων. Και είναι φυσικό επακόλουθο η έκλειψη λέξεων, που συναρτώνται με συγκεκριμένα υλικά αγαθά και εργαλεία, που παύουν να είναι σε λειτουργία από την κοινωνία, οι οποίες λέξεις ωστόσο θα παραμένουν σε επιμέρους τομείς, για παράδειγμα, στη λογοτεχνία ή και στη λαογραφία. Το δρεπάνι, η κόσα, η κασάρα και άλλα γεωργικά εργαλεία της παλιότερης αγροτικής ζωής χάνονται από τα χέρια των αγροτών και μαζί χάνονται με κάποια υστέρηση βέβαια από το λεξιλόγιό μας.
Από την άλλη πλευρά, γεννιούνται και αναπτύσσονται νέες λέξεις απορρέουσες από νέα πράγματα και νέα γεγονότα, και ιδιαίτερα από τον κόσμο της τεχνολογίας. Το ίντερνετ, η βιοτεχνολογία, η ρομποτική κλπ εισέρχονται όλο και πιο δυναμικά στις νέες γενιές δημιουργώντας εικόνες του μέλλοντος.
Μόνο σε οριακές περιπτώσεις ξεδιπλώνονται οι τόσες και τόσες, θεωρητικά άπειρες, γλωσσικές και νοητικές δυνατότητές μας. Δυστυχώς δεν επιδιώκουμε να καλλιεργούμε τη σκέψη μας στα όρια των δυνατοτήτων της και πέραν αυτών. Όμως εκεί υπάρχει ομορφιά μοναδική. Όχι, γιατί μόνο γνωρίζουμε πράγματα που δεν ξέρουμε, αλλά γιατί νιώθουμε τον εαυτό μας να ξεδιπλώνει νέες δυνατότητες!
Ο κόσμος της λογοτεχνίας, της επιστήμης, της τέχνης έχει σταθερά σημεία αναφοράς, έχει λέξεις, σημασιολογήσεις και γλωσσικά σχήματα που συνδέονται με διαμάντια της ανθρώπινης σκέψης, που είναι διαχρονικά νήματα της ιστορίας και ενοποιούν τις αναζητήσεις και τις αγωνίες του πνεύματος. Εδώ είναι πλούτος στοχασμών και προβληματισμών. Μπορούμε να τον αποσιωπούμε ή να τον βρίσκουμε ελάχιστες φορές σε οριακές περιπτώσεις, που προκύπτουν μάλιστα με έξωθεν πρωτοβουλίες;
Τα ερωτήματα που θέτω τελικά είναι αυτών των μορφών. Γιατί στις σχέσεις μας, στις παρέες μας, στις συζητήσεις μας δεν θέτουμε τα μείζονα προβλήματα του ανθρώπου; Πώς μπορούν να νοηθούν ουσιαστικές σχέσεις και φιλίες και συνεργασίες αν δεν ανοίγουμε καν τον κύκλο σε μείζονα ζητήματα, τα οποία ούτως ή άλλως απασχολούν κάθε άνθρωπο;
Πώς μπορούμε να “ζούμε μια ζωή” με τη / τον σύζυγό μας, μαζί με τα παιδιά μας, με τους γονείς μας και να μην κουβεντιάζουμε τόσο σημαντικά ζητήματα; Και ως αποτέλεσμα όλων αυτών προκύπτει και ένα παράγωγο ερώτημα. Κατά πόσο γνωριζόμαστε με αυτούς που νομίζουμε ότι γνωριζόμαστε;
Συμπερασματικά, γιατί δεν συζητάμε κρίσιμα θέματα μέσα από διάλογο που θα εμπλούτιζε τη γλωσσική μας επικράτεια, θα εμβάθυνε τη σκέψη μας χαρίζοντάς μας μια ξεχωριστή ομορφιά και το κυριότερο θα γνωρίζαμε πολύ καλύτερα τους δικούς μας ανθρώπους, τους ανθρώπους που αγαπάμε και κάνουμε μαζί το πιο γοητευτικό ταξίδι, το ταξίδι της ζωής;
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Προσλήψεις εκπαιδευτικών – ΟΠΣΥΔ: Τα 6 βήματα για σωστά δικαιολογητικά και φάκελο
Πανελλήνιες 2026: Το έγγραφο «κλειδί» για την είσοδο στα εξεταστικά κέντρα
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
