Η Σύνοδος Πρυτάνεων είναι πάντα ένα γεγονός βαρύνουσας σημασίας για τις αποφάσεις που λαμβάνονται για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Πιστεύω ότι η Σύνοδος που θα διεξαχθεί στη Σάμο, υπό την προεδρία του Πανεπιστημίου Αιγαίου, από τις 30 Ιουνίου έως τις 3 Ιουλίου, θα εστιάσει, όπως είθισται ήδη επί αρκετά χρόνια, στην υποχρηματοδότηση των Δημόσιων Ιδρυμάτων, σε αιτήματα επαύξησης του αριθμού του διοικητικού και διδακτικού προσωπικού, σε αναζήτηση λύσεων για τα θέματα στέγασης του φοιτητικού πληθυσμού. Θεωρώ ότι αυτά τα ζητήματα είναι όντως ιδιαίτερα σημαντικά, όμως νομίζω ότι αναδύονται πλέον και τρεις πραγματικότητες που, παρότι δεν έχουν διαλάθει της προσοχής της Συνόδου, δεν έχουν ακόμα συζητηθεί επαρκώς, ώστε να διαμορφωθεί μια συνεκτική πολιτική ως προς αυτές.
Η πρώτη αφορά στην αντιμετώπιση της (σύγχρονης ή ασύγχρονης) εξ’ αποστάσεως εκπαίδευσης, η οποία διεισδύει όλο και περισσότερο στις εκπαιδευτικές διαδικασίες. Πάρα πολλά μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών έχουν ήδη υιοθετήσει σχετικές πρακτικές, συχνά σε μια υβριδική (blended) μορφή, που επιτρέπει την υλοποίηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων με εξ’ αποστάσεως εκπαίδευση, σε (πιθανό) συνδυασμό με σύντομες εντατικές περιόδους δια ζώσης μαθημάτων (crush courses). Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι αυτές οι πρακτικές δεν θα επεκταθούν σταδιακά και στα προπτυχιακά προγράμματα σπουδών (ΠΠΣ), ούτε έχει διενεργηθεί κάποια εκτεταμένη μελέτη για τις επιπτώσεις στη λειτουργία των Δημόσιων Ιδρυμάτων.
Η δεύτερη είναι συναφής με την πρώτη και αφορά στην εισαγωγή Νέων Τεχνολογιών, όπως για παράδειγμα VR (Virtual Reality) και XR (Extended Reality) στις εκπαιδευτικές διαδικασίες. Αυτές οι τεχνολογίες μπορούν να υποστηρίξουν σε σημαντικό βαθμό την εξ’ αποστάσεως εκπαίδευση, αλλά μπορούν επίσης και να λειτουργήσουν επικουρικά στο πλαίσιο μιας δια ζώσης διδασκαλίας. Ο βαθμός εισαγωγής τους στην εκπαιδευτική διαδικασία, τόσο σε επίπεδο μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών (ΜΠΣ), όσο και προπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών (ΠΠΣ), εξαρτάται από μια σειρά τεχνολογικών παραγόντων (όπως για παράδειγμα τη δημιουργία σχετικών πλατφορμών υποστήριξης), αλλά κυρίως εξαρτάται από τη βούληση των Δημόσιων Ιδρυμάτων ως προς το αν θα πειραματιστούν με τις δυνατότητες που προσφέρουν οι Νέες Τεχνολογίες ή θα περιοριστούν σε πιο «συμβατικές» μορφές διδασκαλίας.
Η τρίτη αφορά στη διαχείριση του παράγοντα της Artificial Intelligence (AI) στο σύνολο των εκπαιδευτικών διαδικασιών. Προς το παρόν έχουμε προσεγγίσει την ΑΙ ως ένα «εργαλείο» που μπορεί να συμβάλει στην εκπαιδευτική διαδικασία με διάφορους τρόπους, ενώ η έμφαση στρέφεται περισσότερο προς τη διασφάλιση επαρκών πολιτικών διαφάνειας ως προς τη χρήση της ΑΙ. Όμως, τα νέα εξελιγμένα μοντέλα ΑΙ (και όπως φαίνεται ιδίως αυτά που θα επακολουθήσουν) δεν περιορίζονται σε μια υποστηρικτική διαδικασία ανάπτυξης περιεχομένου, αλλά εξελίσσουν συνθετικές και κριτικές δυνατότητες που μπορούν να δημιουργήσουν αυτόνομα περιεχόμενο. Το ερώτημα είναι σε ποιο βαθμό και υπό ποιες μορφές αυτό το περιεχόμενο μπορεί να τροποποιήσει ή/και να υποκαταστήσει (μελλοντικά), εν μέρει ή ολοκληρωτικά, τις υπάρχουσες πρακτικές διδασκαλίας. Η απάντηση είναι δύσκολη και εξαρτάται και πάλι από τις επιλογές των Δημόσιων Ιδρυμάτων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, αλλά και από ένα ευρύτερο σύστημα προσαρμογών σε θέματα εκπαίδευσης, με παγκόσμια διάσταση.
Θα κλείσω παρατηρώντας ότι οι προκλήσεις και οι προσφερόμενες επιλογές για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, προκύπτουν στη σύγχρονη εποχή με ρυθμούς που δεν επιτρέπουν πάντα μια έγκαιρη και επαρκή ανταπόκριση. Παρ’ όλα αυτά, πιστεύω ότι η εμπειρία των μελών του διοικητικού προσωπικού των Ιδρυμάτων, καθώς και των πανεπιστημιακών ερευνητών και δασκάλων, μπορεί να συμβάλει δημιουργικά στην ανάδειξη συγκεκριμένων εφαρμόσιμων λύσεων. Ευελπιστώ ότι στην προσεχή Σύνοδο θα γίνει ένα ακόμα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.
Ο Καθηγητής Δημήτρης Παπαγεωργίου είναι Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Ηλεία: Νεκρός ο 13χρονος μαθητής που οδηγούσε πατίνι και συγκρούστηκε με αυτοκίνητο
ΑΣΕΠ 1ΕΑ/2025 και 4ΕΑ/2025: Οι οριστικοί πίνακες εκπαιδευτικών ειδικής αγωγής
