Κοκκινάκη Υπατία Έντονη συζήτηση έχουν προκαλέσει στον ακαδημαϊκό χώρο οι ρυθμίσεις που αφορούν την άρση της απαγόρευσης χρηματοδότησης στρατιωτικής έρευνας στον Κανονισμό του Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ).
Στο επίκεντρο βρίσκεται η γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, η οποία –όπως αναφέρεται– χαρακτηρίζει «αντίθετη με την ακαδημαϊκή ελευθερία» τη διάταξη που μέχρι σήμερα απαγόρευε τη συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα με πολεμικό χαρακτήρα.
Όπως επισημαίνεται στο κείμενο, «αναιρείται ο ίδιος ο θεμελιακός πυρήνας του Αυτοδιοίκητου του Πανεπιστημίου», με τους πανεπιστημιακούς να προειδοποιούν για τον κίνδυνο σταδιακής μετατόπισης του ερευνητικού προσανατολισμού προς τη στρατιωτική χρηματοδότηση, στο όνομα –όπως υποστηρίζουν– της αναζήτησης εναλλακτικών πόρων.
Την ίδια ώρα, ο σύλλογος ΔΕΠ του ΕΜΠ επαναβεβαιώνει τη θέση του υπέρ της διατήρησης της συγκεκριμένης ρήτρας, την οποία χαρακτηρίζει κρίσιμη για τη διασφάλιση της ακαδημαϊκής δεοντολογίας και της «καλλιέργειας της ειρήνης» ως θεμελιώδους αρχής της πανεπιστημιακής έρευνας.
Σε μια περίοδο αυξημένων διεθνών εντάσεων, η Συσπείρωση Πανεπιστημιακών θέτει εκ νέου στο επίκεντρο το ερώτημα των ορίων της ακαδημαϊκής ελευθερίας και του ρόλου των πανεπιστημίων στη χρηματοδότηση και κατεύθυνση της έρευνας, προειδοποιώντας για τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης «κανονικοποίησης της πολεμικής έρευνας» στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Η ανακοίνωση της Συσπείρωσης Πανεπιστημιακών
Για τις ρυθμίσεις άρσης απαγόρευσης χρηματοδότησης της στρατιωτικής έρευνας στον Κανονισμό του ΕΜΠ
Αδιάσειστη ιστορική και ηθική παρακαταθήκη στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) αποτελεί η ρήτρα προστασίας της ερευνητικής δραστηριότητας που δεν συνδέεται με τις αμυντικές ανάγκες της χώρας από τους κινδύνους στρατιωτικοποίησης για πολεμικούς σκοπούς. Tο Γραφείο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ) στο ΕΜΠ με δύο πρόσφατες γνωμοδοτήσεις του έκρινε τη διάταξη του άρθρου 8.1.5 του Κανονισμού του Πολυτεχνείου, που απαγορεύει τη συμμετοχή των μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας σε έρευνες για πολεμικούς σκοπούς, ως αντίθετη με την ακαδημαϊκή ελευθερία, προτείνοντας την άρση της απαγόρευσης χρηματοδότησης από διεθνείς στρατιωτικούς συνασπισμούς.
Με το γνωστό πρόσχημα της ανάγκης εξεύρεσης πόρων άλλων από την κρατική χρηματοδότηση, η οποία υπέστη δραστικές μειώσεις από το 2011 και μετά, αναιρείται ο ίδιος ο θεμελιακός πυρήνας του Αυτοδιοίκητου του Πανεπιστημίου ως θεσμικής εγγύησης της ακαδημαϊκής ελευθερίας. Πτυχή της ακαδημαϊκής ελευθερίας αποτελεί και η ελευθερία της έρευνας, η οποία μπορεί προφανώς να ορίζει και να οριοθετεί το αντικείμενο της ερευνητικής δραστηριότητας εντός ενός πλαισίου ηθικής και δεοντολογίας της έρευνας και με βασικό γνώμονα τις οικουμενικές και πανανθρώπινες αξίες, όπως αυτή της καλλιέργειας της ειρήνης. Δεν είναι άλλωστε αυτός ένας θεμιτός σκοπός που αγκαλιάζεται από το Σύνταγμα, το πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο, διεθνείς συμβάσεις κ.ο.κ.; Πώς είναι, λοιπόν, δυνατόν μία ρύθμιση που έχει ταχθεί σε έναν υπέρτερο σκοπό, που κατοχυρώνεται σε υπέρτερης τυπικής ισχύος διατάξεις, να αντίκειται στο Σύνταγμα;
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Σύλλογος των μελών ΔΕΠ του ΕΜΠ επαναεπιβεβαίωσε στις 19/01/2026 και στις 4/03/2026 την πάγια αυτή θέση όπως ορίζεται στον Εσωτερικό Κανονισμό Λειτουργίας του Ιδρύματος. Αντιστοίχως, σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα Πανεπιστήμια διατηρούν τον έλεγχο των πηγών χρηματοδότησης τους και έχουν υιοθετήσει ‘Αστικές’ ρήτρες για ειρηνική έρευνα.
Εν μέσω έντονων γεωπολιτικών εντάσεων και πολεμικών συγκρούσεων που εγείρουν ζητήματα αλλεπάλληλων παραβιάσεων θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα στη ζωή και την ελευθερία, και εκδηλώνονται μέσα από τον διωγμό, την εθνοκάθαρση, την καταπίεση και τις διακρίσεις, τα πλαίσια δεοντολογίας, η ακεραιότητα και ο κοινωνικός αντίκτυπος της δημόσιας πανεπιστημιακής έρευνας αποτελούν μέγιστης σημασίας ζήτημα.
Η ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ εκφράζει:
- την έντονη ανησυχία της για τον τρόπο που επιχειρείται να καταστρατηγηθεί η ιστορική παράδοση του ΕΜΠ, προωθώντας μια κατάφωρα αρνητική ερμηνεία του θεμελιώδους δικαιώματος της ακαδημαϊκής ελευθερίας και με απώτερο σκοπό την κανονικοποίηση της διεξαγωγής της πολεμικής έρευνας στα Πανεπιστήμια μας.
- τη συμπαράστασή της στο σύλλογο μελών ΔΕΠ του ΕΜΠ και σε όλα τα μέλη ΔΕΠ που αγωνίζονται για την υπεράσπιση της αυτονομίας, της ηθικής ακεραιότητας και του κοινωνικά χρηστού χαρακτήρα της ακαδημαϊκής έρευνας.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Γιατί τα παράθυρα στις σχολικές αίθουσες μπαίνουν αριστερά των μαθητών
