Σε κάθε σχολική τάξη διεξάγεται μια διαρκής, αθόρυβη πάλη για το ποιος θα ορίσει το «κλίμα». Από τη μια, η «κουλτούρα του ανδρισμού» και η επιβολή μέσω του bullying από μια μικρή ομάδα που αναγκάζει τους υπόλοιπους στη σιωπή. Από την άλλη, η προοπτική ενός δημιουργικού κλίματος ασφάλειας.
Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα διαχρονικά μοιάζει να μην «παίρνει χαμπάρι» αυτές τις δυναμικές. Η κοινή γνώμη συχνά εγκλωβίζεται στην ψευδαίσθηση ότι ο αυταρχισμός «από τα πάνω» (αποβολές, αυστηροποίηση ποινών, ακόμα και αναχρονιστικές ιδέες για σωματική τιμωρία) είναι η λύση.
Η αλήθεια είναι διαφορετική:
• Ο ωμός αυταρχισμός, όταν προσπαθεί να τιθασεύσει μια τάξη που ρέπει προς το bullying, συχνά ενθαρρύνει ως αντίδραση την κουλτούρα της «μαγκιάς».
• Μετατρέπει τον παραβάτη σε «πρότυπο αντίστασης» στα μάτια των συμμαθητών του.
Φυσικά και χρειάζονται πειθαρχικά μέτρα. Όμως, αν θέλουμε πραγματική αλλαγή, αυτά πρέπει να εντάσσονται σε μια στρατηγική μικρών, μεθοδευμένων παρεμβάσεων.
1. Εργαλεία Κοινωνιοψυχολογίας για τους εκπαιδευτικούς.
2. Συντονισμένο σχεδιασμό από τη διεύθυνση και το σχολείο.
3. Παρεμβάσεις που αποδομούν το «κύρος» της επιθετικότητας στην πράξη, αντί να το τρέφουν μέσω της σύγκρουσης.
Το σχολείο δεν είναι στρατώνας, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός. Και η υγεία του κρίνεται από το αν θα επιτρέψουμε στη δημιουργικότητα να κερδίσει το έδαφος που σήμερα καταλαμβάνει ο φόβος
*Παναγιώτης Κουσκουβελάκος
Οικονομολόγος ΠΕ80 - Κοινωνιολόγος ΠΕ78
