Ποτέ άλλοτε στο πρόσφατο παρελθόν ο αδόκητος και πρόωρος θάνατος μιας συναδέλφου, εκπαιδευτικού Αγγλικής γλώσσας της Δευτεροβάθμιας Εκπ/σης, η οποία υπηρετούσε σε Λύκειο της Θεσσαλονίκης δε συγκλόνισε και προβλημάτισε τόσες/τόσους πολλούς εκπαιδευτικούς σε ολόκληρη τη χώρα όσο, ο θάνατος της Σ. Χ. ύστερα από αιμοραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο που όπως φημολογείται προκλήθηκε από την έντονη στενοχώρια, την πίεση και ένταση που δεχόταν στο χώρο εργασίας της.
Οι περισσότεροι από εμάς τους εκπαιδευτικούς της τάξης στο άγγελμα του θανάτου της συναδέλφισσάς μας κάναμε προβολή της δικής μας μοίρας ή τύχης στην δύσβατη πλέον εργασιακή μας πορεία στην υπηρεσία του Δημόσιου Σχολείου, αφού λίγο – πολύ όλοι/όλες οι εκπαιδευτικοί γινόμαστε καθημερινά πλέον μάρτυρες ανάλογων καταστάσεων μ’ αυτές που αντιμετώπιζε η εκλιπούσα συνάδελφός μας, στις σχολικές μονάδες της πρωτοβάθμιας & δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που υπηρετούμε.
Μοιάζει σαν να έχει ανοίξει «ο ασκός του Αιόλου» και διαλύει καθημερινά και αδιάληπτα τα Δημόσια Σχολεία οδηγώντας χιλιάδες εκπαιδευτικούς στην αβεβαιότητα και την απόγνωση για το εργασιακό τους μέλλον που διαρκώς χειροτερεύει, αφού οι καταγγελίες γονέων και τα περιστατικά λεκτικής, και όχι μόνο, βίας σε βάρος τους είναι πλέον ο κανόνας και όχι η εξαίρεση.
Και πώς να μη συμβεί κάτι τέτοιο όταν εδώ και χρόνια αρκετά και εντονότερα τα τελευταία έξι χρόνια (2020 – 2026) οι εκπαιδευτικοί των Δημόσιων Σχολείων αντιμετωπίζουμε την συνεχή και αδιάλειπτη διάλυση της Δημόσιας Δωρεάν Εκπαίδευσης από τις πολιτικές του ΥΠΑΙΘΑ και της κυβέρνησης της Ν. Δ., ενώ παράλληλα η βαθιά κοινωνική κρίση που διέρχεται η ελληνική κοινωνία και ο εκφασισμός της οδηγεί με γοργούς ρυθμούς το Δημόσιο Σχολείο στην πλήρη απορρύθμισή και διάλυσή του.
Από το 2020 προσπαθεί η κυβέρνηση της Ν. Δ. να πείσει την ελληνική κοινωνία ότι η επιβολή της περιβόητης «αξιολόγησης» στο σώμα της Δημόσιας Εκπαίδευσης θα φέρει την καλυτέρευση των όρων λειτουργίας των Δημόσιων Σχολείων λειτουργώντας ως πανάκεια «διά πάσαν νόσον και πάσα μαλακία» για ο,τιδήποτε αρνητικό είχε το Δημόσιο Σχολείο, αφήνοντας να εννοηθεί ότι για τα «κακώς κείμενα» στο χώρο της Δημόσιας Εκπαίδευσης φταίνει κυρίως και αποκλειστικά οι εκπαιδευτικοί που υπηρετούμε στο Δημόσιο Σχολείο.
Από την άλλη μεριά η συνεχής υποβάθμιση του Δημόσιου Σχολείου μέσω της υποχρηματοδότησής του, της αύξησης των μαθητών στο τμήμα από 22 που ήταν το 2019 στους 25 σήμερα, καθώς και η σταδιακή και γοργή αποψίλωση των σχολικών μονάδων από κάθε είδους υποστηρικτικές δομές που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη δημιουργία ενός πραγματικά συμπεριληπτικού σχολείου απογειώνουν τα προβλήματα λειτουργίας των σχολικών μονάδων αφήνοντας χωρίς ουσιαστική αντιμετώπιση τα έντονα προβλήματα παραβατικής συμπεριφοράς μαθητών που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια στα σχολεία τόσο της πρωτοβάθμιας όσο και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Πώς να μην συμβεί αυτό και πώς να μην μεταφερθούν εντός των σχολείων τα προβλήματα συμπεριφοράς των παιδιών – μαθητών χιλιάδων ελληνικών οικογενειών, όταν η χώρα μας είναι από τις ελάχιστες χώρες της Ε. Ε. που δεν διάθετει καμία απολύτως πολιτική και σχεδιασμό για την οικογένεια και τα προβλήματά της, ενώ διαθέτει ένα από το χειρότερα εργασιακά νομοθετήματα (13ωρη εργασία) για την συνεχή και αδιάλειπτη παραμονή και εργασία σε ημερήσια βάση των εργαζόμενων στο χώρο εργασίας τους προκειμένου να μπορούν να εξασφαλίσουν τα προς το ζειν, εξαιτίας των μισθών πείνας που λαμβάνουν οι Έλληνες εργαζόμενοι οικογενειάρχες.
Άλλωστε όταν ένα παιδί μεγαλώνει ουσιαστικά μόνο του ή παρκαρισμένο σε ένα ολοήμερο νηπιαγωγείο ή σχολείο και στη συνέχεια σε ένα φροντιστήριο πώς να μην αναπτύξει θυμό – οργή και παραβατική συμπεριφορά;
Στην Ελλάδα του 2026 είναι αδύνατο να μη δουλεύουν και οι δύο γονείς περισσότερο από ένα οχτάωρο σε μια οικογένεια με ένα ή δύο παιδιά, αν θέλουν στοιχειωδώς να μπορούν ν’ ανταπεξέλθουν στα έξοδα διαβίωσής τους. Η κατάσταση δυσχεραίνει συνεχώς για τους εργαζόμενους εξαιτίας της παντελούς έλλειψης μαζικών συνδικαλιστικών και πολιτικών αγώνων για την διεκδίκηση καλύτερων όρων εργασίας και υψηλότερων αμοιβών ανοίγοντας τον δρόμο για την αποδοχή των ιδεολογημάτων που προβάλλει η κυβέρνηση της Ν. Δ. του κοινωνικού αυτοματισμού και της υστερίας σε βάρος κάθε τι Δημόσιου και κρατικού συμβάλλοντας έτσι στον συνεχή εκφασισμό της ελληνικής κοινωνίας.
Στο πλαίσιο αυτό η περιρρέουσα ατμόσφαιρα της υποβάθμισης του Δημόσιου Σχολείου και του εκπαιδευτικού οδηγεί χιλιάδες παιδιά και γονείς στη δημιουργία της αντίληψης ότι το σχολείο είναι «χαμένος χρόνος», τα ιδιωτικά σχολεία αξίζουν περισσότερο από τα Δημόσια ή τα φροντιστήρια και τα ιδιαίτερα μαθήματα αξίζουν μόνο λιπαίνοντας παράλληλα το έδαφος για τη δημιουργία σχολείων νησίδων «αριστείας» (Πρότυπα, Πειραματικά, Ωνάσεια) για επίλεκτους μαθητές εντός του σώματος της Δημόσιας εκπαίδευσης.
Επιπρόσθετα οι μαθητές/μαθήτριες στα σχολεία λειτουργούν πάντα υπό ένα πλαίσιο το οποίο φτιάχνεται από το κλίμα του σχολείου το οποία διαμορφώνεται πρώτιστα από τον Διευθυντή/Διευθύντρια του κάθε σχολείου, τον Σύλλογο των διδασκόντων και τελευταίο τον εκπαιδευτικό της τάξης. Το πλαίσιο αυτό σ’ όλα τα σχολεία της Δημόσιας Εκπαίδευσης της χώρας αυτή την στιγμή νοσεί βαρύτατα λόγω έλλειψης δημοκρατίας στη λήψη των αποφάσεων διοίκησης των σχολικών μονάδων και επιβολής φόβου κυρώσεων για τους εκπαιδευτικούς από τη στιγμή που θα τολμήσουν να αμφισβητήσουν ή εναντιωθούν στις εντολές της διοίκησης και στις ορέξεις – κελεύσματα των γονέων τους οποίους η πολιτική του ΥΠΑΙΘΑ και της κυβέρνησης έχει μετατρέψει σε «πελάτες» που έχουν πάντα δίκιο προσαρμόζοντας την «ποιότητα» του παιδαγωγικού και διδακτικού έργου των εκπαιδευτικών στις απαιτήσεις τους δημιουργώντας την ψευδαίσθηση (στους γονείς) ότι μπορούν κι εκείνοι λιγάκι «να διατάξουν» τους εκπαιδευτικούς και να έχουν άποψη επί της εκπαιδεύσεως των παιδιών τους πριν οδηγηθούν, όσοι/όσες έχουν χρήματα, στα ιδιωτικά πανεπιστήμια προς άγραν πτυχίων. Άλλωστε η αγορά και η προσφορά και η ζήτηση των πελατών είναι αυτή που θα κρίνει μέσω της «αξιολόγησης» πάντα τις ορθές ή μη επιλογές των γονέων και στο χώρο της παροχής εκπαίδευσης στα παιδιά τους.
Από την άλλη ο/η εκπαιδευτικός στην τάξη είναι τόσο πολύ δέσμιος των κυβερνητικών εκπαιδευτικών πολιτικών που του αφήνουν ελάχιστο περιθώριο παιδαγωγικής αυτονομίας και ευελιξίας έχοντας να «διδάξει» μια σειρά από άχρηστα και ανούσια για τους μαθητές/ τις μαθήτριες πράγματα, ενώ δεν έχει καμία απολύτως βοήθεια στην αντιμετώπιση και επίλυση προβλημάτων μέσα στην τάξη από παιδιά – μαθητές με έντονα μαθησιακά προβλήματα και προβλήματα συμπεριφοράς. Όσο ανεπαρκής είναι συχνά η έννοια του μπούλινγκ για να περιγράψει τις εντάσεις και συγκρούσεις μεταξύ μαθητών, άλλο τόσο ανεπαρκής είναι και για να περιγράψει την πίεση από τους μαθητές και τους γονείς στους εκπαιδευτικούς μέσα στην τάξη.
Ακόμα, τα τελευταία χρόνια βιώνουμε μια εποχή ιδιαίτερου παιδοκεντρισμού χωρίς να τίθενται όρια στα παιδιά, αφού πολλοί σύγχρονοι γονείς φέρονται σαν έφηβοι, θεωρώντας ότι ενώ έχουν παιδιά σχολικής ηλικιάς μπορούν να ζουν όπως όταν ήταν 25χρονοι/-ες νεαροί – νεαρές με τον ίδιο τρόπο μέχρι ν’ αποκτήσουν εγγόνια. Υπό αυτές τις συνθήκες στη δημόσια συζήτηση για το εκπαιδευτικό σύστημα, η έννοια της πειθαρχίας αντιμετωπίζεται ως κάτι αντιδραστικό το οποίο ακόμα και ως λέξη, πρέπει να εξοβελιστεί και που όποιος αναφέρεται σ’ αυτήν, επιδιώκει την καταστολή της νεολαίας και ευθυγραμμίζεται με την πολιτική της κυβέρνησης.
Ας θυμηθούμε ότι ο Α. Γκράμσι έγραφε μέσα από τη φυλακή ότι η εκπαίδευση είναι «μια πάλη ενάντια στα ένστικτα» και ότι ο πολιτισμός είναι «οργάνωση και πειθαρχία του εσωτερικού εαυτού», όταν ο Σοβιετικός παιδαγωγός Μακαρένκο υποστήριζε ότι η πειθαρχία «δεν είναι μέθοδος, αλλά αποτέλεσμα ολοκλήρου του συστήματος εκπαίδευσης» και ότι «μόνο μέσα από το συλλογικό μπορεί να αναπτυχθεί ολοκληρωμένα το άτομο», μάλλον κάτι άλλο είχαν στο μυαλό τους. Ακριβώς πάνω σε αυτές τις απόψεις διαμορφώθηκαν τα εκπαιδευτικά συστήματα σε σοσιαλιστικά κράτη, όπως στην Κούβα, όπου η τάξη σχεδιάστηκε ως colectivo, δηλαδή ως συλλογική ομάδα που οι μαθητές μοιράζονται την ευθύνη για τη λειτουργία και τη συμπεριφορά της κοινότητας και όπου η σχολική ζωή βασίζεται σε σαφείς κανόνες που ενισχύουν την αίσθηση της ευθύνης του ατόμου απέναντι στην κοινότητα.
Οι όποιες προσπάθειες του ΥΠΑΙΘΑ να αντιμετωπίσει τα ολοένα αυξανόμενα φαινόμενα βίας και παραβατικότητας στα σχολεία μέσω της δημιουργίας πλατφορμών για ηλεκτρονικές καταγγελίες (π.χ. πλατφόρμα bulling) καταλήγουν σε παταγώδη αποτυχία και επιπλέον επιβάρυνση του ήδη τεράστιου γραφειοκρατικού όγκου δουλειάς των σχολικών μονάδων.
Αυτή τη στιγμή είναι αναγκαία μια νέα οραματική πνοή για την αναζωογόνηση του Δημόσιου Σχολείου το οποίο σταδιακά βυθίζεται στο τέλμα της διάλυσης και της παρακμής εξαιτίας όλων των παραπάνω βαθιά αντιλαϊκών και αντιεκπαιδευτικών πολιτικών που εφαρμόζονται από την κυβέρνηση και το ΥΠΑΙΘΑ.
Ίσως ο στόχος της κυβέρνησης και του ΥΠΑΙΘΑ για να περάσει την πολιτική του και να διαλύσει το Δημόσιο Σχολείο και το Δημόσιο Πανεπιστήμιο να είναι να μας κάνει όλους/όλες εμάς τους εκπαιδευτικούς να μισήσουμε το σχολείο, τη δουλειά μας και τα παιδιά που υπηρετούμε και μπορεί εν μέρει να το έχει καταφέρει και η βλάβη που έχει προκαλέσει να είναι πλέον ανήκεστη, αφού οι εκπαιδευτικοί ως κατεξοχήν υπερασπιστές του Δημόσιου Σχολείου σιγά σιγά παραιτούμαστε των προσπαθειών μας υποκύπτοντας στα «βαριά τραύματά» μας αυτά που μας έχει προκαλέσει η συνεχής και έντονη εργασιακή πίεση, οι διώξεις από την υπηρεσία και η απαξίωση από την πλευρά των γονιών και των μαθητών μας, όμως αν γυρίσουμε στα βασικά και επιχειρήσουμε να δώσουμε μια άλλη πνοή και τροπή στα πράγματα ίσως η κατάσταση για το Δημόσιο Σχολείο, τη Δημόσια Παιδεία ν’ αλλάξει προς το καλύτερο για όλους μας εκπαιδευτικούς – μαθητές – γονείς. Δεν έχουμε φυσικά και άλλο δρόμο από αυτόν....
Η ΑΓΑΠΗ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΑ ΤΑ ΟΡΙΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΛΥΣΗ - ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΜΑΖΙ...ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΤΟΥΣ ΜΑΖΙΚΟΥΣ ΛΑΪΚΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΚΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΜΕ ΣΑΦΕΙΣ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΓΜΑΤΑ
Το λειτούργημα του Δασκάλου είναι μια βαριά διακονία και σε ποτίζει, ενώ η τάξη είναι πάντα ένα πεδίο μάχης. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι η λύση είναι να αρχίσουμε ισοπεδωτικά να εντοπίζουμε «παιδιά τέρατα». Το σχολείο δεν είναι αποκομμένο από την κοινωνία και ότι συμβαίνει έξω συμβαίνει και μέσα σ’ αυτό. Αν υπάρχει ένας δρόμος για να αλλάξουν τα πράγματα δεν είναι άλλος από την συλλογική και μαζική διεκδίκηση για καλύτερες συνθήκες εργασίας, με 15 παιδιά στο τμήμα, με αξιοπρεπείς αμοιβές, με υποστηρικτικές δομές για μαθητές και εκπαιδευτικούς (πρώιμη παρέμβαση, στελεχωμένα Τ. Ε., εκπαιδευτικούς παράλληλης στήριξης, σχολικούς ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, στελεχωμένα σχολεία με εκπαιδευτικούς χωρίς κενά και ελλείψεις, κατάλληλα και ασφαλή σχολικά κτήρια κ.λπ.), αλλαγή των αναλυτικών προγραμμάτων και σχολικών εγχειριδίων στη βάση των προτάσεων των εκπαιδευτικών ομοσπονδιών (ΔΟΕ – ΟΛΜΕ), πλήρη συνταξιοδότηση των εκπαιδευτικών στα 55 χρόνια με 30 έτη υπηρεσίας, είναι αδύνατο ένας εκπαιδευτικός να παραμένει στην τάξη έως τα 65 – 67 του χρόνια, ένα σχολείο που να επιδιώκει να επιβραβεύει ή να τιμωρεί στη βάση της δικαιοσύνης και όχι στη βάση της εξιδανίκευσης μιας ταξικά φορτισμένης «αριστείας», κατάργηση των νόμων 4692/2020 & 4823/2021 για την «αξιολόγηση» των εκπαιδευτικών και της σχολικής μονάδας, κατάργηση κάθε είδους πλατφόρμας ηλεκτρονικών καταγγελιών (bulling κ.λπ.), κατάργηση του νόμου για το Πειθαρχικό Δίκαιο των Δ. Υ., να σταματήσουν οι χιλιάδες διώξεις εκπαιδευτικών για τη συνδικαλιστική τους δράση και τη συμμετοχή τους στην Απεργία – Αποχή από την «αξιολόγηση», κατάργηση Πειραματικών & Ωνάσειων Σχολείων νησίδων «αριστείας». Σεβασμός και προστασία για τον δάσκαλο/την δασκάλα που όχι δεν δουλεύει 21 ώρες και μετά κάθεται, όπως μας κατηγορούν, αλλά είμαστε πάντα παρόντες και παρούσες, γιατί η τάξη και ο πίνακας διαδραστικός ή με κιμωλία όλα τα τρώει, πολλές φορές και την ίδια τη ζωή των εκπαιδευτικών.
Επίσης ίδρυση και λειτουργία Σχολών Γονέων με υποχρεωτική συμμετοχή για τους γονείς με παιδιά με παραβατική συμπεριφορά αλλά και αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου για τον έλεγχο της γονεϊκής επιμέλειας σε περιπτώσεις ουσιαστικής απουσίας αυτής.
Γι’ αυτό είναι πλέον αναγκαία μια τέτοιου είδους μεταρρύθμιση στην εκπαίδευση που θα εμπεριέχει όλα τα παραπάνω ως προϋπόθεση πριν θεσμοθετηθούν: α) νομικές ρυθμίσεις που θα καθιστούν την παρενόχληση ή την εξύβριση εκπαιδευτικού κατά την άσκηση των καθηκόντων του ιδιώνυμο αδίκημα με αυτεπάγγελτη δίωξη, ώστε ο εκπαιδευτικός να απαλλάσσεται από το οικονομικό και ψυχολογικό βάρος της υποβολής μήνυσης, β) παροχή δωρεάν νομικής υποστήριξης και συμβουλευτικής από την πολιτεία προς τους εκπαιδευτικούς που στοχοποιούνται, γ) σύσταση ειδικών νομικών τμημάτων ανά Διεύθυνση Εκπαίδευσης, τα οποία θα αναλαμβάνουν την πλήρη νομική υπεράσπιση του προσωπικού σε περιπτώσεις αβάσιμων καταγγελιών ή αγωγών.
Όλα τα παραπάνω έπρεπε ήδη να έχουν διεκδικηθεί και να έχουν υλοποιηθεί χθες από το εκπαιδευτικό λαϊκό κίνημα, το γονεϊκό κίνημα και την επίσημη πολιτεία στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα ότι η παιδαγωγική ελευθερία και δημοκρατία στα σχολεία αλλά και η αξιοπρέπεια των λειτουργών της εκπαίδευσης είναι αδιαπραγμάτευτες.
*Δάσκαλος του 1ου Δημ. Σχ. Αμαρουσίου, Πρόεδρος του Δ. Σ. του Συλλόγου Εκπ/κών Π. Ε. Αμαρουσίου, Δρ Ιστορίας της Εκπαίδευσης (Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών & Κοινωνικών Επιστημών)
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Market Pass 2026: Πώς θα πάρετε το επίδομα για σούπερ μάρκετ
