Λεωνίδας Βουρλιώτης Η εικόνα των ελληνικών αμφιθεάτρων αναμένεται να αλλάξει δραματικά τις επόμενες δεκαετίες, καθώς η δημογραφική συρρίκνωση της χώρας χτυπά πλέον την πόρτα της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Σύμφωνα με επιστημονικές προβλέψεις, ο αριθμός των φοιτητών στα δημόσια πανεπιστήμια ενδέχεται να σημειώσει πτώση έως και 35% μέχρι το 2050, φέρνοντας την Πολιτεία και τις ακαδημαϊκές διοικήσεις προ των ευθυνών τους για την πολυετή κωλυσιεργία στην αναδιάρθρωση του χάρτη της ανώτατης εκπαίδευσης.
Η «γενιά της κρίσης» προ των πυλών
Η τρέχουσα ακαδημαϊκή χρονιά θεωρείται ορόσημο, καθώς στα θρανία των πανελλαδικών εξετάσεων κάθεται πλέον η «γενιά του 2009-2010». Πρόκειται για τα παιδιά που γεννήθηκαν στην απαρχή της οικονομικής κρίσης, περιόδου που σηματοδότησε την κατακρήμνιση των γεννήσεων στην Ελλάδα.
Το φαινόμενο αυτό έρχεται να προστεθεί στις ήδη υπάρχουσες πληγές του συστήματος, όπως η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ), η οποία αφήνει ετησίως περίπου 10.000 κενές θέσεις στα ιδρύματα. Το αποτέλεσμα είναι ένας ακαδημαϊκός χάρτης με τμήματα που «φυλλορροούν», ειδικά στην περιφέρεια, χωρίς ωστόσο να έχει υπάρξει μέχρι στιγμής ένας σοβαρός στρατηγικός σχεδιασμός για τη χωροταξική τους επιβίωση.
Το αδιέξοδο των ευθυνών: Υπουργείο vs Πανεπιστήμια
Η έλλειψη τολμηρών αποφάσεων φαίνεται να είναι αποτέλεσμα μιας ιδιότυπης «ομηρίας» μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών. Από τη μία, οι διοικήσεις των ΑΕΙ, φοβούμενες τις εσωτερικές αναταράξεις, αποφεύγουν να προτείνουν το κλείσιμο ή τη συγχώνευση τμημάτων που έχουν ξεπεραστεί επιστημονικά ή παρουσιάζουν χαμηλή ζήτηση.
Από την άλλη πλευρά, το Υπουργείο Παιδείας εμφανίζεται διστακτικό στο να αναλάβει την πρωτοβουλία μιας συνολικής αναδιάρθρωσης. Όπως σημειώνεται, η κατάχρηση πολιτικών που περιόρισαν το αυτοδιοίκητο των ιδρυμάτων τα προηγούμενα χρόνια, έχει στερήσει από την κεντρική διοίκηση τη δυνατότητα να επιβάλει αλλαγές σε τομείς που αποτελούν αμιγώς δική της αρμοδιότητα.
Αποσπασματικές πολιτικές και αβέβαιο μέλλον
Η καθηγήτρια Οικονομικής Δημογραφίας του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου, Αλεξάνδρα Τραγάκη, η οποία ηγήθηκε της σχετικής έρευνας, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Επισημαίνει ότι οι πολιτικές για το δημογραφικό παραμένουν αποσπασματικές και εργαλειοποιούνται ανάλογα με τα δημοσιονομικά περιθώρια ή τον εκάστοτε πολιτικό κύκλο των κυβερνήσεων, στερούμενες μακρόπνοου οράματος.
Η ανάγκη για ανάδειξη των «δυνατών» επιστημονικών σημείων κάθε ιδρύματος μέσω συγχωνεύσεων είναι πλέον επιτακτική. Αν δεν υπάρξει άμεση ακαδημαϊκή αναδιάρθρωση, ο κίνδυνος να βρεθούν ολόκληρα πανεπιστημιακά τμήματα χωρίς το βασικότερο συστατικό τους —τους φοιτητές— είναι ορατός και μη αναστρέψιμος.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Τέλος τα παλιά διπλώματα: Τι αλλάζει για όλους τους οδηγούς
Διορισμοί εκπαιδευτικών 2026: Το ΦΕΚ με τα νέα πτυχία που «ξεκλειδώνουν» 10.000 μόνιμες θέσεις
