Alfavita Newsroom Τα παιδιά αναπτύσσονται στο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον τους, με φυσιολογικό αποτέλεσμα να προσέρχονται στο σχολείο με μια σειρά διαμορφωμένων ιδεών για τον κόσμο που τα περιβάλλει.
Οι ιδέες αυτές αποτελούν ένα σύνολο γνώσεων, ακόμα και κοσμοθεωρία συχνά, βασισμένες σε πολυσύνθετες άτυπες διαδικασίες μάθησης μέσα στην οικογένεια, στον κύκλο των συνομηλίκων ή προέρχονται από τα σύγχρονα μέσα ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίες συγκροτούν με τη σειρά τους επεξηγηματικά πλαίσια, που πολλάκις δεν είναι συμβατά με τα αντίστοιχα εκπαιδευτικά.
Η καταγραφή των αντιλήψεων των μαθητών θα μπορούσε να βοηθήσει :
- στο σχεδιασμός διδακτικών εργαλείων και διδακτικού υλικού,
- στον προσδιορισμός εννοιών για διδασκαλία και μαθησιακών έργων,
- στην αποσαφήνιση γνωστικών στόχων,
- στη σχεδίαση των Αναλυτικών Προγραμμάτων,
- στην εκπαίδευση και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών.
Για όλα τα παραπάνω, που αποτελεί την ουσία της εκπαίδευσης χρόνια τώρα, δεν υπάρχουν οι απαιτούμενες μελέτες και οι βάσει αυτών αντίστοιχες δράσεις.
Δεν πρέπει να γίνονται αποδεκτές τεχνικές και ιδέες που εκπονούνται σε θεωρητικό επίπεδο και -ακόμα χειρότερα- που να βασίζονται σε ερευνητικά στοιχεία από άλλα κράτη.
Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τι αντιλήψεις μεταφέρουν οι μαθητές/τριες καθώς μεταβαίνουν από τη μία βαθμίδα εκπαίδευσης στην επόμενη. Λανθασμένες αντιλήψεις για τα φυσικά φαινόμενα, που συχνά έχουν βαθιές ρίζες, εφόσον μεταφέρονται από το δημοτικό στο γυμνάσιο και από το γυμνάσιο στο λύκειο δυσκολεύουν κατά πολύ την εκπαιδευτική διαδικασία.
Δεν προβλέπεται καμία δράση σε αυτόν τον σημαντικό τομέα, που θα βοηθούσε ώστε να διευκολυνθεί το εκπαιδευτικό έργο και να κατανοηθούν ορθά οι έννοιες της Φυσικής. Προβλέπεται μόνο για τη Γ’ γυμνασίου μια διαπιστωτική εξέταση τύπου PISA, για την τελική αξία της οποίας υπάρχει σοβαρός και εύλογος προβληματισμός.
Ο εκπαιδευτικός δεν είναι αυθεντία, είναι ο πομπός ή μεταδότης της γνώσης. Πρέπει να γίνεται ερευνητής, για να ενθαρρύνει τους μαθητές να επικοινωνήσουν και να ανταλλάξουν τις ιδέες τους. Δεν αρκεί να έχει κατανοήσει επαρκώς τις έννοιες που πρόκειται να διδάξει. Οφείλει να γνωρίζει: (α) τις ιδέες των μαθητών και το ρόλο τους στη δόμηση των γνώσεων, (β) τις τεχνικές διδασκαλίας και (γ) τις δικές του αντιλήψεις.
Το ερώτημα που αναφύεται είναι σκληρό και αμείλικτο: Να προλάβω την ύλη ή να ασχοληθώ με την ουσία της εκπαίδευσης; Εμείς απαντάμε ότι και τα δύο είναι εφικτά εφόσον προβλέπονται οι κατάλληλες ώρες για την διδασκαλία.
Έτσι όπως είναι οι διαμορφωμένες απαιτήσεις του μαθήματος της Φυσικής, με τον ορθά νεοεισερχόμενο εργαστηριακό τρόπο προσέγγισης της Φυσικής Α Λυκείου και τη διαμόρφωση της απαιτητικής και εκτενούς ύλης, η αύξηση των ωρών διδασκαλίας από δύο σε τρεις είναι παραπάνω από επιβεβλημένη και όχι απλό αίτημα.
Και ο προβληματισμός είναι γενικότερος. Η ορθολογική κατανομή των ωρών διδασκαλίας στο ωρολόγιο πρόγραμμα θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχία των νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων. Και δεν κομίζουμε γλαύκας εις Αθήνας.
Η Ομάδα Έρευνας Τεκμηρίωσης Διδασκαλίας της Φυσικής
Δρακόπουλος Γρ.
Εμμανουηλίδης Αρ.
Πετρόπουλος Μιχ
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Τέλος τα παλιά διπλώματα: Τι αλλάζει για όλους τους οδηγούς
Διορισμοί εκπαιδευτικών 2026: Το ΦΕΚ με τα νέα πτυχία που «ξεκλειδώνουν» 10.000 μόνιμες θέσεις
