Ζήτημα ενίσχυσης της ψηφιακής διαφάνειας και δημόσιας λογοδοσίας φέρνουν στη Βουλή βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, με πρωτοβουλία της βουλευτού Έλενας Ακρίτα. Με κοινοβουλευτική τους ερώτηση προς τους αρμόδιους Υπουργούς Εσωτερικών καθώς και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ζητούν την υπαγωγή της Προεδρίας της Δημοκρατίας στο Πρόγραμμα «Διαύγεια» (ν. 4727/2020), ώστε οι πράξεις οικονομικού αντικειμένου και οι επιμέρους δαπάνες της να καθίστανται προσβάσιμες στους πολίτες.
Όπως επισημαίνεται στη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, παρότι ο θεσμός λειτουργεί ως αυτοτελής δημόσια υπηρεσία και χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από τον κρατικό προϋπολογισμό, δεν περιλαμβάνεται ρητά στους υπόχρεους φορείς δημοσιότητας. Από την πλευρά της αξιωματικής αντιπολίτευσης τονίζεται ότι η απουσία αναλυτικής ενημέρωσης εγείρει ερωτήματα σχετικά με την ύπαρξη διαφορετικών ταχυτήτων λογοδοσίας στο Δημόσιο, υπογραμμίζοντας πως ο δημόσιος έλεγχος δεν θίγει, αλλά αντίθετα θωρακίζει το κύρος των θεσμών.
Το θεσμικό κενό και η νομική υπόσταση
Στο κείμενο της ερώτησης υπενθυμίζεται ότι το Πρόγραμμα «Διαύγεια» (αρχικά με τον ν. 3861/2010 και μετέπειτα με τον ν. 4727/2020 περί Ψηφιακής Διακυβέρνησης) θεσμοθετήθηκε για να διασφαλίσει ότι κάθε διαχείριση δημόσιου χρήματος είναι προσβάσιμη στην κοινωνία. Παρά ταύτα, στο άρθρο 76 του ν. 4727/2020, όπου ορίζονται αναλυτικά τα υπόχρεα όργανα, η Προεδρία της Δημοκρατίας απουσιάζει.
Οι βουλευτές σημειώνουν ότι, βάσει του π.δ. 351/1991, η Προεδρία συνιστά αυτοτελή δημόσια υπηρεσία (διοικητικά και δημοσιονομικά), γεγονός που επιβεβαιώνεται και στην επίσημη ιστοσελίδα της. Κατά συνέπεια, υποστηρίζουν ότι δεν προκύπτει συνταγματικός ή άλλος γενικός λόγος που να δικαιολογεί την ολική εξαίρεση των δαπανών της από την ψηφιακή δημοσιότητα.
Η πρόβλεψη για τα κρατικά απόρρητα και τα τέσσερα ερωτήματα
Η πλευρά των ερωτώντων βουλευτών διευκρινίζει ότι η απαίτηση για διαφάνεια δεν παραγνωρίζει τις ειδικές απαιτήσεις ασφαλείας που συνοδεύουν τον θεσμό του Προέδρου της Δημοκρατίας. Στο πλαίσιο αυτό, τονίζεται πως είναι αυτονόητη η προστασία ευαίσθητων πληροφοριών που αφορούν την ασφάλεια προσώπων ή ζητήματα που εμπίπτουν νόμιμα στην κατηγορία του απορρήτου. Ωστόσο, υπογραμμίζεται ότι η ανάγκη αυτή δε δικαιολογεί τη μη αναλογία δημοσιότητας για τις συνήθεις, τρέχουσες λειτουργικές δαπάνες της εν λόγω υπηρεσίας.
Η κοινοβουλευτική παρέμβαση, την οποία υπογράφουν οι βουλευτές Έλενα Ακρίτα, Θεοδώρα Ακριώτου, Γιώργος Παπαηλιού και η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας Ρένα Δούρου, καλεί την κυβέρνηση να τοποθετηθεί επί των εξής σημείων:
- Νομική βάση εξαίρεσης: Ποιος είναι ο συγκεκριμένος θεσμικός λόγος που η Προεδρία της Δημοκρατίας δεν εντάχθηκε στους υπόχρεους φορείς του ν. 4727/2020.
- Συνταγματική ή άλλη αιτιολογία: Εάν υφίσταται ειδική πρόβλεψη που να δικαιολογεί τη μη ανάρτηση των οικονομικών πράξεων στη «Διαύγεια».
- Πρόσβαση των πολιτών: Με ποιον εναλλακτικό τρόπο διασφαλίζεται σήμερα η αναλυτική και εύχρηστη πρόσβαση των φορολογουμένων στις επιμέρους δαπάνες και όχι μόνο στα συνολικά κονδύλια του προϋπολογισμού.
- Νομοθετική πρωτοβουλία: Εάν προτίθεται η κυβέρνηση να αναλάβει σχετική νομοθετική πρωτοβουλία για τη ρητή υπαγωγή του θεσμού στο καθεστώς ψηφιακής διαφάνειας, με τις απαραίτητες εξαιρέσεις αποκλειστικά για λόγους ασφαλείας ή υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος.
