Στη δημοσιοποίηση του πολυετούς σχεδιασμού για την αναδιάρθρωση της ελληνικής οικονομίας προχώρησε το κυβερνητικό επιτελείο, εξειδικεύοντας τις παρεμβάσεις που θα τεθούν σε εφαρμογή σταδιακά έως το 2030. Ο στρατηγικός σχεδιασμός εστιάζει στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης, την τόνωση των επενδύσεων και την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.
Δημοσιονομικό κόστος και μακροοικονομικοί στόχοι Η εφαρμογή των νομοθετημένων αλλά και των νέων μέτρων αναμένεται να διαμορφώσει το ετήσιο δημοσιονομικό κόστος από 1,54 δισ. ευρώ το 2026 σε 5 δισ. ευρώ το 2027, φτάνοντας σταδιακά τα 9 δισ. ευρώ έως το 2030.
Σε επίπεδο μακροοικονομικών μεγεθών, η οικονομική ηγεσία θέτει ως βασικούς πυλώνες:
- Μεγέθυνση του ΑΕΠ: Ετήσια ανάπτυξη σε πραγματικούς όρους άνω του 2% για την περίοδο 2027-2030, με το ονομαστικό ΑΕΠ να αγγίζει τα 310 δισ. ευρώ το 2030 (από 262 δισ. ευρώ το 2026).
- Αποκλιμάκωση Δημόσιου Χρέους: Υποχώρηση του δείκτη χρέους προς το ΑΕΠ κάτω από το 120% το 2029 και κάτω από το 110% το 2031 (από 137% το 2026), με παράλληλη στόχευση για την κατάκτηση της ανώτερης ενδιάμεσης επενδυτικής βαθμίδας (A) έως το 2030.
- Επενδυτική σύγκλιση: Αύξηση των επενδύσεων ως ποσοστό του ΑΕΠ σε επίπεδα άνω του 20% έως το 2030 (από 17,7% το 2026), γεγονός που αντιστοιχεί σε ετήσιες επενδυτικές εισροές που θα ξεπερνούν τα 60 δισ. ευρώ.
Εισοδηματική ενίσχυση και αγορά εργασίας Η μισθολογική εξέλιξη τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα συνδέεται στενά με την προγραμματισμένη αύξηση των κατώτατων αμοιβών:
- Μισθολογικά επίπεδα: Ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης εκτιμάται ότι θα υπερβεί τα 1.700 ευρώ έως το 2028 και τα 1.800 ευρώ έως το 2030 (από 1.516 ευρώ το 2025).
- Κατώτατος μισθός: Προβλέπεται η αύξησή του στα 1.000 ευρώ (1.300 ευρώ με την προσθήκη των τριετιών) έως τον Ιανουάριο του 2028 μέσω δύο σταδιακών αναπροσαρμογών (Απρίλιος 2027 και Ιανουάριος 2028). Στη συνέχεια, ο μηχανισμός αναπροσαρμογής θα βασίζεται στον δείκτη μισθών και τον πληθωρισμό.
- Δημόσιος τομέας: Οι βασικοί μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων θα αναπροσαρμοστούν οριζοντίως σε αντιστοιχία με την αύξηση του κατώτατου μισθού, ενώ από τον Δεκέμβριο του 2027 καθιερώνεται επίδομα εορτών Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ μικτά (με ετήσια δημοσιονομική επιβάρυνση 433 εκατ. ευρώ για 720.000 δικαιούχους).
- Ασφαλιστικές εισφορές: Από την 1η Απριλίου 2027, οι εισφορές των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα μειώνονται κατά 0,5% (από τις κρατήσεις υπέρ ΔΥΠΑ), συμπιέζοντας τη συνολική επιβάρυνση εισφορών στο 34,66% (έναντι 40,56% το 2019).
Αλλαγές στη φορολογία φυσικών προσώπων και αγροτών Το νέο φορολογικό πλαίσιο εισάγει στοχευμένες ελαφρύνσεις για συγκεκριμένες παραγωγικές και κοινωνικές ομάδες:
- Ελεύθεροι επαγγελματίες: Από το φορολογικό έτος 2026, οι συνεπείς επαγγελματίες (με βάση κριτήρια όπως η τήρηση myDATA, η διασύνδεση POS/ταμειακών και η απουσία υποτροπών/προστίμων για 5 έτη) απαλλάσσονται από τις προσαυξήσεις του ελάχιστου καθαρού εισοδήματος που σχετίζονται με το 10% του κόστους μισθοδοσίας και το 5% της υπερβάσεως του μέσου τζίρου του ΚΑΔ. Επιπλέον, από το φορολογικό έτος 2027, η προκαταβολή φόρου μειώνεται από το 55% στο 50%.
- Αγρότες: Μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ στους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες από το φορολογικό έτος 2026, αυξάνοντας το αφορολόγητο όριο στα 22.204 ευρώ για αγρότες χωρίς τέκνα. Παράλληλα, από τον Νοέμβριο του 2026 τίθεται σε εφαρμογή η απαλλαγή ΕΦΚ και ΦΠΑ στο αγροτικό πετρέλαιο στην αντλία.
- Τρίτεκνοι: Εφαρμόζεται μηδενικός φορολογικός συντελεστής για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ από το φορολογικό έτος 2027, διαμορφώνοντας το αφορολόγητο όριο στα 25.364 ευρώ.
Συντάξεις και κοινωνική πρόνοια Η ενίσχυση των συνταξιούχων και των ευάλωτων ομάδων δομείται πάνω σε μόνιμες αυξήσεις και θεσμικές προσαρμογές:
- Έκτακτη ενίσχυση: Η ετήσια ενίσχυση Νοεμβρίου αυξάνεται μόνιμα από τα 300 στα 400 ευρώ καθαρά από το 2026 και διευρύνεται στο σύνολο των συνταξιούχων άνω των 65 ετών, καλύπτοντας συνολικά 2,2 εκατ. πολίτες με ετήσιο κόστος 879 εκατ. ευρώ.
- Τακτικές αυξήσεις: Από την 1η Ιανουαρίου 2027, οι συντάξεις θα αυξάνονται ετησίως βάσει ΑΕΠ και πληθωρισμού χωρίς συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς. Παράλληλα, καταργείται η περικοπή του 50% στις συντάξεις λόγω θανάτου μετά την τριετία.
- Αναπηρικά επιδόματα: Από το 2027 εισάγεται μηχανισμός ετήσιας τιμαριθμοποίησης των επιδομάτων αναπηρίας (ΟΠΕΚΑ και e-ΕΦΚΑ) με βάση τον πληθωρισμό και το ΑΕΠ, επηρεάζοντας θετικά 218.000 δικαιούχους.
- «Κουμπαράς νέας γενιάς»: Θεσπίζεται ειδικός αποταμιευτικός/επενδυτικός λογαριασμός για νεογνά, όπου το κράτος θα συνεισφέρει ισόποσα με τους γονείς έως το ποσό των 1.200 ευρώ ετησίως μέχρι τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του παιδιού.
Επιχειρηματικότητα, επενδύσεις και εταιρική φορολογία Για την ενίσχυση της εταιρικής ρευστότητας και τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος προβλέπονται:
- Προκαταβολή φόρου νομικών προσώπων: Σταδιακή μείωση κατά 5% ετησίως από το φορολογικό έτος 2028 (από το 80% στο 50% έως το φορολογικό έτος 2033). Η προκαταβολή για τα τραπεζικά ιδρύματα παραμένει στο 100%.
- Τέλος επιτηδεύματος: Καταργείται από το 2027 για νομικά πρόσωπα με έδρα εκτός Περιφέρειας Αττικής (και στην Π.Ε. Νήσων). Στην Περιφέρεια Αττικής μειώνεται κατά 50% το 2028 και καταργείται πλήρως το 2029.
- Επιταχυνόμενες αποσβέσεις: Μείωση του χρόνου απόσβεσης για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό στα 6 έτη (αντί για 10) με αυξημένους συντελεστές για δαπάνες που πραγματοποιούνται από το 2027.
- Φορολόγηση υψηλών αμοιβών στελεχών: Αμοιβές μελών ΔΣ και διευθυντικών στελεχών από συμμετοχή στα κέρδη (μερίσματα) που υπερβαίνουν τις 60.000 ευρώ ετησίως θα φορολογούνται με συντελεστή 15% (αντί για 5%) από την 1η Ιανουαρίου 2027.
- Ρευστότητα ΜμΕ: Διάθεση 1,5 δισ. ευρώ από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας για τη δημιουργία δανειοδοτικών και εγγυοδοτικών προγραμμάτων, με συνολική μόχλευση δανείων ύψους 5 δισ. ευρώ.
Στεγαστική πολιτική και ακίνητη περιουσία Η αντιμετώπιση των πιέσεων στην αγορά ακινήτων περιλαμβάνει συνδυασμό φορολογικών κινήτρων και αντικινήτρων:
- Αύξηση φόρου μεταβίβασης για Τρίτες Χώρες: Ο φόρος μεταβίβασης για αγορά κατοικιών από φυσικά πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι εκτός ΕΕ/ΕΟΧ (και δεν υπάγονται σε καθεστώς ειδικής διαμονής) αυξάνεται από το 3% στο 15% (15,45% με τη δημοτική εισφορά).
- Ενίσχυση αγοράς πρώτης κατοικίας: Εκκίνηση του προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙΙ» με πόρους 2 δισ. ευρώ για την παροχή χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων.
- Κατάργηση ΕΝΦΙΑ: Από το 2027 απαλλάσσονται από τον ΕΝΦΙΑ οι κύριες κατοικίες σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους (έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία), εφόσον η αντικειμενική αξία του ακινήτου δεν ξεπερνά τις 400.000 ευρώ (εξαιρείται η Αττική πλην της Π.Ε. Νήσων).
- Παράταση υφιστάμενων μέτρων: Διατηρούνται η τριετής απαλλαγή φόρου για κενά ακίνητα που εκμισθώνονται, οι φορολογικές εκπτώσεις για αναβαθμίσεις κτιρίων, η αναστολή ΦΠΑ στα νεόδμητα και οι περιορισμοί στη βραχυχρόνια μίσθωση.
