Μια συμφωνία με τη δυναμική να επηρεάσει τις γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή φαίνεται να διαμορφώνεται μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν. Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιοποίησε το ισραηλινό δίκτυο Channel 12, οι δύο πλευρές έχουν καταλήξει σε ένα αρχικό μνημόνιο κατανόησης, το οποίο θέτει τις βάσεις για αποκλιμάκωση της έντασης, επανεκκίνηση των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και σταδιακή άρση σημαντικών περιορισμών.
Το προσχέδιο της συμφωνίας προβλέπει σειρά αμοιβαίων δεσμεύσεων που αγγίζουν κρίσιμα ζητήματα ασφαλείας, ενέργειας και διεθνούς εμπορίου, με στόχο τη δημιουργία ενός σταθερού πλαισίου διαπραγμάτευσης για τους επόμενους μήνες.
Κομβικό σημείο του μνημονίου αποτελεί η επαναβεβαίωση από την πλευρά του Ιράν ότι δεν θα επιδιώξει την ανάπτυξη ή την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Παράλληλα, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη συμφωνούν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις για το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου και το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος της χώρας.
Μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις για μια τελική συμφωνία, το Ιράν δεσμεύεται να διατηρήσει αμετάβλητη την υφιστάμενη κατάσταση στις πυρηνικές του εγκαταστάσεις.
Ανοίγει ο δρόμος στα Στενά του Ορμούζ
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για την ελεύθερη και ασφαλή ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη, από την οποία διέρχεται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Τεχεράνη αναλαμβάνει να διασφαλίσει την απρόσκοπτη διέλευση εμπορικών πλοίων για διάστημα τουλάχιστον 60 ημερών, χωρίς πρόσθετες χρεώσεις ή περιορισμούς. Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ προχωρούν στην άρση του ναυτικού αποκλεισμού και δεσμεύονται να μην ενισχύσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή κατά τη διάρκεια των συνομιλιών.
Πετρέλαιο και κυρώσεις
Ένα ακόμη σημαντικό κεφάλαιο αφορά την οικονομία και την ενέργεια. Οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται διατεθειμένες να παραχωρήσουν προσωρινές εξαιρέσεις από το καθεστώς κυρώσεων, επιτρέποντας στο Ιράν να αυξήσει τις εξαγωγές πετρελαίου όσο εξελίσσονται οι διαπραγματεύσεις.
Παράλληλα, προβλέπεται η αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό, προσφέροντας σημαντική οικονομική ανάσα στην ιρανική οικονομία.
Το πιο εντυπωσιακό ίσως στοιχείο του σχεδίου αφορά τη δημιουργία ενός διεθνούς ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο θα χρηματοδοτήσει την ανασυγκρότηση και τον εκσυγχρονισμό κρίσιμων υποδομών του Ιράν.
Η πρόβλεψη αυτή αναμένεται να αποτελέσει βασικό διαπραγματευτικό χαρτί για την επίτευξη μιας οριστικής συμφωνίας, καθώς συνδέεται άμεσα με την οικονομική ανάκαμψη της χώρας μετά από χρόνια κυρώσεων και διεθνούς απομόνωσης.
Οι 12 βασικές δεσμεύσεις
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το πλαίσιο συμφωνίας περιλαμβάνει:
- Τερματισμό των εχθροπραξιών μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
- Δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
- Συνέχιση των συνομιλιών για τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.
- Διαπραγματεύσεις για τις πυρηνικές ανάγκες της Τεχεράνης.
- Διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος στο πυρηνικό πρόγραμμα.
- Άρση του ναυτικού αποκλεισμού και πάγωμα νέων κυρώσεων.
- Εγγυήσεις για ασφαλή ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
- Αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.
- Σταδιακή άρση όλων των αμερικανικών κυρώσεων σε περίπτωση τελικής συμφωνίας.
- Δημιουργία ταμείου ανασυγκρότησης 300 δισ. δολαρίων.
- Προσωρινή δυνατότητα εξαγωγής ιρανικού πετρελαίου.
- Πολυμερείς συνομιλίες με τη συμμετοχή του Ομάν και κρατών του Κόλπου για ζητήματα ναυτιλίας και περιφερειακής ασφάλειας.
Εάν οι προβλέψεις αυτές υλοποιηθούν, θα πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες διπλωματικές εξελίξεις των τελευταίων ετών στη Μέση Ανατολή, με άμεσες επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, στη ναυτιλία και στις σχέσεις Δύσης – Ιράν.
