Σε μια εξέλιξη που μπορεί να αλλάξει τον χάρτη της κρίσης στη Μέση Ανατολή, ανακοινώθηκε συμφωνία Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων, έπειτα από μήνες έντασης και συγκρούσεων.
Την ανακοίνωση έκανε ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, ο οποίος δήλωσε ότι οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμφωνία για άμεση και μόνιμη παύση των επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, με την επίσημη υπογραφή να προγραμματίζεται για τις 19 Ιουνίου στην Ελβετία. Σύμφωνα με διεθνή μέσα, η εξέλιξη επιβεβαιώθηκε και από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έκανε λόγο για επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και άρση του ναυτικού αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών.
«Πλοία όλου του κόσμου, βάλτε μπροστά τις μηχανές σας»
Ο Αμερικανός πρόεδρος, σε ανάρτησή του, εμφανίστηκε πανηγυρικός, γράφοντας ότι η συμφωνία με το Ιράν έχει ολοκληρωθεί και καλώντας τη διεθνή ναυσιπλοΐα να επανεκκινήσει τη δραστηριότητά της στα Στενά του Ορμούζ. Η φράση του «Αφήστε το πετρέλαιο να ρεύσει» δείχνει και το τεράστιο οικονομικό βάρος της συμφωνίας, καθώς η περιοχή αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη.
Τι προβλέπει το πλαίσιο
Με βάση τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, το πλαίσιο της συμφωνίας προβλέπει:
| Σημείο συμφωνίας | Περιεχόμενο |
|---|---|
| Παύση επιχειρήσεων | Άμεσος και μόνιμος τερματισμός στρατιωτικών ενεργειών |
| Στενά του Ορμούζ | Επαναλειτουργία για τη διεθνή ναυσιπλοΐα |
| Ναυτικός αποκλεισμός | Άρση του αμερικανικού αποκλεισμού σε ιρανικά λιμάνια |
| Πυρηνικό πρόγραμμα | Δέσμευση του Ιράν να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα |
| Κυρώσεις | Πιθανή ελάφρυνση, υπό όρους |
| Επόμενο στάδιο | Διαπραγματεύσεις εντός 60 ημερών για οριστική συμφωνία |
Επιφυλακτική η Τεχεράνη
Από την ιρανική πλευρά, το κλίμα εμφανίζεται πιο συγκρατημένο. Ιρανοί αξιωματούχοι μιλούν για μνημόνιο κατανόησης και όχι για πλήρη συμφωνία εμπιστοσύνης. Όπως μεταδόθηκε από ιρανικά μέσα, η Τεχεράνη θεωρεί ότι οι ΗΠΑ «αναγκάστηκαν να αποδεχθούν το τέλος του πολέμου», ενώ παράλληλα ζητά μηχανισμό παρακολούθησης της εφαρμογής των δεσμεύσεων.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, ανέφερε ότι θα ακολουθήσουν διαπραγματεύσεις εντός 60 ημερών, με βασικά θέματα την άρση των κυρώσεων, το πυρηνικό πρόγραμμα, την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη της χώρας.
Μια συμφωνία με πολλά ερωτήματα
Παρά τον πανηγυρικό τόνο των ανακοινώσεων, παραμένουν ανοιχτά αρκετά κρίσιμα ζητήματα. Δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί ο ακριβής μηχανισμός επιθεωρήσεων του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, ούτε το εύρος της πιθανής ελάφρυνσης των κυρώσεων.
Επιπλέον, το γεγονός ότι η επίσημη υπογραφή μετατίθεται για τις 19 Ιουνίου δείχνει πως η συμφωνία βρίσκεται ακόμη σε ευαίσθητο στάδιο. Μέχρι τότε, κάθε νέα στρατιωτική ενέργεια ή πολιτική δήλωση μπορεί να επηρεάσει το κλίμα.
Αν εφαρμοστεί, αλλάζει τις ισορροπίες
Η συμφωνία, εφόσον επιβεβαιωθεί και εφαρμοστεί πλήρως, μπορεί να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση μιας από τις πιο επικίνδυνες κρίσεις των τελευταίων μηνών.
Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ θα έχει άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας, ενώ η παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, η πραγματική δοκιμασία δεν θα είναι η ανακοίνωση της συμφωνίας, αλλά η εφαρμογή της. Γιατί στη Μέση Ανατολή, πολλές φορές η ειρήνη δεν κρίνεται στις υπογραφές, αλλά στις επόμενες ώρες σιωπής των όπλων.
