Βασίλης Γκουζέλος Ενώ το διεθνές ενδιαφέρον επικεντρώνεται παραδοσιακά στις επιπτώσεις που έχουν οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, μια νέα, πιο «κρυφή» απειλή αναδύεται. Οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ ενδέχεται να πυροδοτήσουν μια αλυσιδωτή κρίση στην παγκόσμια γεωργία, με τελικό αποδέκτη την τσέπη των καταναλωτών σε κάθε γωνιά του πλανήτη.
Τα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελούν μόνο την κύρια αρτηρία για την ενέργεια, αλλά και τον κομβικό διάδρομο για τη μεταφορά λιπασμάτων. Χώρες όπως το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, το Ομάν και το Ιράν κατέχουν δεσπόζουσα θέση στις εξαγωγές ουρίας και φωσφορικών λιπασμάτων, τα οποία είναι απαραίτητα για τη διατήρηση των αποδόσεων στις καλλιέργειες παγκοσμίως.
Τυχόν αποκλεισμός ή σοβαρή δυσχέρεια στη διέλευση των φορτίων θα σήμαινε αυτόματα εκτόξευση του κόστους παραγωγής για τους αγρότες. Σύμφωνα με το International Food Policy Research Institute (IFPRI), η αύξηση των γεωργικών εισροών απειλεί να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό των τροφίμων, ακριβώς τη στιγμή που η παγκόσμια οικονομία έδειχνε σημάδια σταθεροποίησης.
Οι πρώτες χώρες που βρίσκονται στη γραμμή του πυρός είναι εκείνες που εξαρτώνται άμεσα από τις εισαγωγές μέσω της συγκεκριμένης διαδρομής. Το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και η Σαουδική Αραβία βασίζονται σε θαλάσσιες μεταφορές για την τροφοδοσία τους σε τρόφιμα.
Σε περίπτωση κρίσης, οι λύσεις είναι περιορισμένες και κοστοβόρες:
Στροφή σε εναλλακτικές θαλάσσιες οδούς ή χερσαία δίκτυα.
Χρήση αεροπορικών μεταφορών (μόνο για τις πλουσιότερες οικονομίες).
Κίνδυνος σοβαρών ελλείψεων για χώρες με μικρότερα οικονομικά περιθώρια, όπως το Ιράκ και το Ιράν.
Η μεγαλύτερη ανθρωπιστική ανησυχία εντοπίζεται στην Υποσαχάρια Αφρική, μια περιοχή που εισάγει πάνω από το 90% των λιπασμάτων που καταναλώνει. Καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι, που αποτελεί τη βάση της διατροφής για εκατομμύρια ανθρώπους, απαιτούν τεράστιες ποσότητες λιπασμάτων. Μια πιθανή έλλειψη θα οδηγούσε σε κατακόρυφη πτώση της παραγωγής και εκρηκτική άνοδο των τιμών.
Αντίστοιχα, μεγάλες αγροτικές δυνάμεις της Ασίας, όπως η Ινδία, το Μπαγκλαντές, η Ταϊλάνδη και η Ινδονησία, εξαρτώνται από τα λιπάσματα του Κόλπου. Διαταραχές κατά τις κρίσιμες περιόδους φύτευσης ρυζιού και καλαμποκιού θα μπορούσαν να προκαλέσουν παγκόσμιο σοκ στην προσφορά βασικών αγαθών.
Ακόμη και αν η παραγωγή δεν μειωθεί δραματικά, η άνοδος του ενεργειακού κόστους από μόνη της είναι αρκετή για να ακριβύνει το πιάτο του καταναλωτή. Η ενέργεια διατρέχει ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα:
Παραγωγή λιπασμάτων και λειτουργία μηχανημάτων.
Μεταφορά και διανομή των προϊόντων.
Επεξεργασία και συσκευασία των τροφίμων.
Όπως τονίζουν οι οικονομολόγοι, ο χρόνος είναι ο κρισιμότερος παράγοντας. Μια σύντομη ένταση στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να απορροφηθεί από τα υπάρχοντα αποθέματα. Αν όμως οι διαταραχές παραταθούν, οι επιπτώσεις στην παγκόσμια αγορά τροφίμων θα γίνουν αισθητές μέσα σε λίγες εβδομάδες ή μήνες, θέτοντας σε κίνδυνο την επισιτιστική σταθερότητα σε παγκόσμια κλίμακα.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Market Pass 2026: Πώς θα πάρετε το επίδομα για σούπερ μάρκετ
