Νίκος Μακρής Για δωδέκατη συνεχόμενη ημέρα, το Ιράν βρίσκεται σε κατάσταση γενικευμένης αναταραχής, με μαζικές αντικαθεστωτικές κινητοποιήσεις σχεδόν σε όλες τις μεγάλες πόλεις της χώρας και σκηνές βίας που, σύμφωνα με μαρτυρίες και διαθέσιμα οπτικά τεκμήρια, κλιμακώνονται επικίνδυνα.
Διαδηλωτές έχουν βάλει στο στόχαστρο κυβερνητικά και κρατικά κτίρια, ενώ σε πολλές περιοχές καταγράφονται εμπρησμοί, συγκρούσεις και χρήση πραγματικών πυρών. Στο Γκοργκάν, στα βόρεια, πλήθος εισέβαλε στο κτίριο της περιφέρειας και του έβαλε φωτιά, ενώ αντίστοιχες εικόνες καταστροφής μεταδόθηκαν από το Ισφαχάν, όπου πυρπολήθηκε το κτίριο της κρατικής ραδιοτηλεόρασης. Αστυνομικά και στρατιωτικά οχήματα έχουν καεί σε περισσότερες από μία πόλεις.
Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα τεταμένη στην Τεχεράνη, όπου χιλιάδες πολίτες κατέβηκαν στους δρόμους ή φώναζαν συνθήματα από τα σπίτια τους, παρά το εκτεταμένο μπλακ άουτ στο διαδίκτυο και τις τηλεπικοινωνίες. Σύμφωνα με καταγραφές της NetBlocks και μαρτυρίες ιρανικών δικτύων με έδρα το εξωτερικό, η πρόσβαση στο διαδίκτυο διακόπηκε σχεδόν καθολικά, ενώ ακολούθησαν και διακοπές στις τηλεφωνικές επικοινωνίες, μέτρο που είχε εφαρμοστεί και το 2022.
Πυροβολισμοί και αντικρουόμενες αφηγήσεις
Κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων, ακούστηκαν πυροβολισμοί σε πολλές περιοχές. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατηγορούν τις δυνάμεις ασφαλείας ότι άνοιξαν πυρ κατά διαδηλωτών, ενώ από κυβερνητικές πηγές γίνεται λόγος για ένοπλα στοιχεία μέσα στο πλήθος και «τρομοκρατικές ενέργειες».
Στο Μασχάντ, δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, καταγράφηκε περιστατικό όπου διαδηλωτής έριξε όχημα πάνω σε μέλη των δυνάμεων ασφαλείας. Κυβερνητικές πηγές κάνουν λόγο για απόπειρα τρομοκρατικής επίθεσης που αποτράπηκε, ενώ βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα παρουσιάζουν το συμβάν ως πράξη αντίστασης. Στην ίδια πόλη, όπως και αλλού, σημειώθηκαν εμπρησμοί και συγκρούσεις σώμα με σώμα, μεταξύ άλλων με μέλη της πολιτοφυλακής Μπασίτζ, η οποία παραμένει ιδιαίτερα μισητή στους νέους λόγω του ρόλου της τα προηγούμενα χρόνια.
Νεκροί, συλλήψεις και αντικρουόμενοι απολογισμοί
Η μη κυβερνητική οργάνωση Iran Human Rights, με έδρα τη Νορβηγία, κάνει λόγο για τουλάχιστον 45 νεκρούς διαδηλωτές από την έναρξη των κινητοποιήσεων, ανάμεσά τους οκτώ ανήλικοι, ενώ αναφέρει εκατοντάδες τραυματίες και περισσότερες από 2.000 συλλήψεις. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η χθεσινή ημέρα ήταν η φονικότερη, με 13 νεκρούς.
Αντίθετα, ιρανικές αρχές και μέσα ενημέρωσης μιλούν για τουλάχιστον 21 νεκρούς συνολικά, συμπεριλαμβανομένων μελών των σωμάτων ασφαλείας. Το πρακτορείο Fars ανέφερε ότι δύο αστυνομικοί σκοτώθηκαν από πυρά ενόπλων στη νοτιοδυτική πόλη Λορντεγκάν, ενώ ένας ακόμη αστυνομικός μαχαιρώθηκε θανάσιμα δυτικά της Τεχεράνης.
Οικονομική ασφυξία και πολιτική αμφισβήτηση
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου, με αφορμή την κατάρρευση της αξίας του ριάλ και το κλείσιμο του παζαριού της Τεχεράνης, σε ένα περιβάλλον έντονης οικονομικής πίεσης για τα νοικοκυριά. Η κυβέρνηση υπό τον ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ αντιμετωπίζει ταυτόχρονα τις συνέπειες πολυετών κυρώσεων και τις γεωπολιτικές εντάσεις με ΗΠΑ και Ισραήλ.
Σε περιοχές με έντονο μειονοτικό χαρακτήρα, κυρίως στο δυτικό Ιράν και σε κουρδικές περιοχές, οι ταραχές είναι εντονότερες. Κουρδικά κόμματα της αντιπολίτευσης, με έδρα το Ιράκ, έχουν καλέσει σε γενική απεργία, ενώ αναφέρονται και απεργίες πείνας κρατουμένων.
Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, κάλεσε σε «μέγιστη αυτοσυγκράτηση», ζητώντας αποφυγή της βίας και διάλογο με την κοινωνία. Την ίδια στιγμή, ο επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας διαμήνυσε ότι δεν θα υπάρξει «καμία επιείκεια» για τους συλληφθέντες.
Από το εξωτερικό, ο εξόριστος Ρεζά Παχλεβί, γιος του τελευταίου Σάχη, χαρακτήρισε «πρωτοφανή» τη συμμετοχή στις διαδηλώσεις και κάλεσε σε νέες κινητοποιήσεις, υποστηρίζοντας ότι το καθεστώς είναι «βαθιά τρομοκρατημένο». Σε αρκετές διαδηλώσεις εμφανίστηκαν ιρανικές σημαίες της προεπαναστατικής περιόδου, ενώ ακούστηκαν και συνθήματα υπέρ της επιστροφής της μοναρχίας.
Παρέμβαση Τραμπ και διεθνείς πιέσεις
Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι έχει προειδοποιήσει την ιρανική κυβέρνηση πως αν «αρχίσει να σκοτώνει ανθρώπους», οι ΗΠΑ θα αντιδράσουν «πολύ σκληρά». Τόνισε ότι η Ουάσινγκτον παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και κάλεσε τον ιρανικό λαό να «πιστέψει σθεναρά στην ελευθερία».
Με τις διαδηλώσεις να συνεχίζονται, τις ένοπλες συγκρούσεις να πυκνώνουν και την ενημέρωση να βασίζεται κυρίως σε αποσπασματικά βίντεο κοινωνικών δικτύων, το Ιράν μοιάζει να εισέρχεται σε μια από τις πιο ασταθείς φάσεις των τελευταίων ετών, χωρίς να διαφαίνεται προς το παρόν σαφής διέξοδος από την κρίση.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Ετήσιο τσεκάπ: Οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αναβάλλουμε
Πορτοκαλί φανάρι: Τι λέει ο νέος ΚΟΚ
Αλλάζουν όλα στους μισθούς λόγω ΑΜΚΑ: Ποιες ηλικίες θα δουν αυξήσεις
