Η ανακοίνωση των σχεδίων της Waymo για επέκταση των υπηρεσιών της σε ευρωπαϊκές μητροπόλεις, όπως το Λονδίνο και το Μόναχο, έχει ανοίξει τη συζήτηση για το ενδεχόμενο εμφάνισης αυτόνομων ταξί χωρίς οδηγό και στην Ελλάδα. Παρά τον ενθουσιασμό για την τεχνολογία, η διαφορά ανάμεσα σε μια ερευνητική δοκιμή και μια εμπορική υπηρεσία μεταφοράς επιβατών επί πληρωμή παραμένει θεσμικά και πρακτικά τεράστια.
Τι προβλέπει η ελληνική νομοθεσία για τα αυτόνομα οχήματα
Η αφετηρία της σχετικής συζήτησης βρίσκεται στον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Νόμος 5209/2025) και στην υπουργική απόφαση 393352/2022.
- Βασικός κανόνας: Κάθε κινούμενο όχημα υποχρεούται να έχει οδηγό στο τιμόνι (Άρθρο 17).
- Εξαίρεση για ερευνητικούς σκοπούς: Επιτρέπεται η κυκλοφορία οχημάτων χωρίς οδηγό αποκλειστικά στο πλαίσιο πιλοτικών/ερευνητικών εφαρμογών, ύστερα από τεκμηριωμένο αίτημα, κυκλοφοριακή μελέτη, απόφαση δημοτικού συμβουλίου και σύμφωνη γνώμη της Τροχαίας.
- Περιορισμοί πιλοτικού πλαισίου: Ορίζεται ανώτατη ταχύτητα 30 χλμ./ώρα, προκαθορισμένη διαδρομή, ενώ η μεταφορά επιβατών γίνεται υποχρεωτικά χωρίς κόμιστρο (δωρεάν).
Επιπλέον, το ελληνικό πιλοτικό μοντέλο απαιτεί την ύπαρξη αδειούχου υπευθύνου στο κέντρο ελέγχου με συνεχή παρακολούθηση (έως 4 οχημάτων), μοντέλο που διαφέρει από την απομακρυσμένη υποστήριξη που εφαρμόζει η Waymo.
Η διαφορά μεταξύ τεχνικής έγκρισης και άδειας ταξί
Παρά την ύπαρξη του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2022/1426 για τις τεχνικές προδιαγραφές των συστημάτων αυτοματοποιημένης οδήγησης, η τεχνική έγκριση ενός οχήματος δεν υποκαθιστά την άδεια παροχής μεταφορικού έργου.
Το καθεστώς των Επιβατηγών Δημόσιας Χρήσης (ΕΔΧ) στην Ελλάδα (Νόμος 4070/2012) είναι δομημένο γύρω από τον αδειοδοτημένο επαγγελματία οδηγό (ειδική άδεια ΕΔΧ). Συνεπώς, η είσοδος μιας εταιρείας ρομποταξί στην εμπορική αγορά δεν μπορεί να γίνει μέσω μιας απλής εφαρμογής κρατήσεων ή αγοράς υφιστάμενων αδειών.
Τι πρέπει να αλλάξει για την έλευση των ρομποταξί
Για να καταστεί εφικτή η λειτουργία εμπορικών αυτόνομων ταξί με χρέωση στην Ελλάδα, απαιτούνται:
- Ρητή νομοθετική ρύθμιση: Θέσπιση ειδικού πλαισίου (στα πρότυπα του Automated Passenger Services της Βρετανίας) που θα ορίζει τους όρους αδειοδότησης του φορέα λειτουργίας.
- Σαφείς κανόνες ασφαλείας: Καθορισμός ζωνών κυκλοφορίας, πρωτόκολλα συνεργασίας με την Τροχαία και τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, καθώς και διαδικασίες ακινητοποίησης σε περίπτωση βλάβης.
- Ασφάλιση και ευθύνη: Καθορισμός του πλαισίου αστικής ευθύνης για αποζημιώσεις σε περίπτωση ατυχήματος (όπως η συνεργασία της Waymo με την Allianz Partners στην Ευρώπη) και προστασία προσωπικών δεδομένων από τις κάμερες των οχημάτων.
- Τεχνική και χαρτογραφική προσαρμογή: Αναλυτική χαρτογράφηση και δοκιμές πεδίου για την προσαρμογή του συστήματος στις ιδιαίτερες συνθήκες των ελληνικών δρόμων (έργα, εκτροπές, στενοί δρόμοι).
Η Ελλάδα διαθέτει ήδη σχετική εμπειρία από ερευνητικά προγράμματα (όπως οι δοκιμές αυτοματοποιημένων λεωφορείων στα Τρίκαλα), ενώ τον Ιούνιο του 2026 προσχώρησε στην κοινή δήλωση 18 κρατών για διασυνοριακές δοκιμές.
Ωστόσο, το πιο ρεαλιστικό πρώτο βήμα για μια εταιρεία όπως η Waymo στην Ελλάδα παραμένει ένα περιορισμένο ερευνητικό πρόγραμμα. Η μετάβαση σε κανονικές, πληρωμένες διαδρομές χωρίς οδηγό απαιτεί ευρείες θεσμικές μεταρρυθμίσεις, καθιστώντας την απόσταση ανάμεσα στη θεωρητική δυνατότητα και την καθημερινή εφαρμογή ακόμα μεγάλη.
