Ο Οκτώβριος, που έχει καθιερωθεί διεθνώς ως Μήνας Ευαισθητοποίησης για τον Καρκίνο του Μαστού, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα δημόσιας υγείας για τις γυναίκες, αλλά κυρίως ένα μήνυμα που επαναλαμβάνεται σταθερά από την επιστημονική κοινότητα: όσο νωρίτερα εντοπιστεί η νόσος, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες αποτελεσματικής αντιμετώπισής της.
Ο καρκίνος του μαστού παραμένει η συχνότερα διαγνωσμένη κακοήθεια στις γυναίκες παγκοσμίως, παρά τη μεγάλη πρόοδο που έχει σημειωθεί τόσο στη διάγνωση όσο και στις θεραπευτικές επιλογές.
Σύμφωνα με στοιχεία του GLOBOCAN και του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφοριών για τον Καρκίνο, το 2024 καταγράφηκαν παγκοσμίως περίπου 2,4 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις και περίπου 694.000 θάνατοι, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμάται ότι υπήρξαν περίπου 362.000 νέα περιστατικά και 93.000 θάνατοι.
8.700 νέες διαγνώσεις τον χρόνο στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η νόσος αποτελεί επίσης τη συχνότερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες, με περίπου 8.700 νέες διαγνώσεις και 2.400 θανάτους ετησίως.
Όπως αναφέρει ο Ιωάννης Κακουλίδης, Ακτινοθεραπευτής Ογκολόγος στη Διεύθυνση Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Πρόληψης Μη Μεταδοτικών Νοσημάτων του ΕΟΔΥ, η πιθανότητα μιας γυναίκας να εμφανίσει καρκίνο του μαστού κατά τη διάρκεια της ζωής της υπολογίζεται περίπου στο 12%, δηλαδή περίπου μία στις οκτώ γυναίκες.
Περισσότερες από τις μισές νέες περιπτώσεις αφορούν γυναίκες ηλικίας 45 έως 69 ετών, ενώ περίπου το 16% των περιστατικών εμφανίζεται πριν από την ηλικία των 50 ετών. Η μέση ηλικία διάγνωσης τοποθετείται στα 62 έτη.
Πάνω από 99% επιβίωση όταν εντοπιστεί νωρίς
Παρά τη μεγάλη συχνότητα της νόσου, τα δεδομένα δείχνουν ότι η πρόγνωση είναι πολύ καλή όταν η διάγνωση γίνει εγκαίρως.
Η πενταετής επιβίωση ξεπερνά το 91% συνολικά, ανεξάρτητα από ηλικία και στάδιο, ενώ στις περιπτώσεις όπου ο καρκίνος εντοπίζεται σε πρώιμο στάδιο το ποσοστό υπερβαίνει το 99%.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο τακτικός προσυμπτωματικός έλεγχος θεωρείται καθοριστικός, καθώς στα πρώτα στάδια ο καρκίνος του μαστού συχνά δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα.
Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο
Ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες και δεν συνδέεται με μία μόνο αιτία.
Η ηλικία παίζει σημαντικό ρόλο, όπως και το οικογενειακό ιστορικό, ιδιαίτερα όταν υπάρχει συγγενής πρώτου βαθμού που έχει νοσήσει. Αυξημένο κίνδυνο διατρέχουν επίσης γυναίκες που φέρουν ορισμένες γενετικές μεταλλάξεις, όπως οι BRCA1, BRCA2 και PALB2.
Στους επιβαρυντικούς παράγοντες περιλαμβάνονται ακόμη ορισμένες ορμονικές επιδράσεις, η παχυσαρκία μετά την εμμηνόπαυση, η κατανάλωση αλκοόλ, το κάπνισμα, καθώς και ιστορικό ακτινοβόλησης της θωρακικής χώρας σε νεαρή ηλικία.
Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται
Παρότι η νόσος μπορεί να είναι ασυμπτωματική στα αρχικά της στάδια, υπάρχουν αλλαγές που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η εμφάνιση εξογκώματος ή μάζας στον μαστό, ο επίμονος πόνος, αλλαγές στο μέγεθος ή στο σχήμα, ερυθρότητα ή αλλοίωση του δέρματος με όψη «φλούδας πορτοκαλιού», μεταβολές στη θηλή, κνησμός ή ξηροδερμία στην περιοχή, καθώς και ψηλαφητή διόγκωση στη μασχάλη.
Η παρουσία ενός από αυτά τα σημεία δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη καρκίνο, αποτελεί όμως λόγο για ιατρική διερεύνηση.
Η πρόληψη μειώνει τη θνητότητα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο κ. Κακουλίδης, οι θάνατοι από καρκίνο του μαστού έχουν μειωθεί κατά 44% από το 1989 έως το 2024, εξέλιξη που αποδίδεται κυρίως στη βελτίωση των μεθόδων έγκαιρης διάγνωσης και στις σύγχρονες θεραπείες.
Ο προσυμπτωματικός έλεγχος εκτιμάται ότι μειώνει τη θνητότητα κατά 20% έως 35% στις γυναίκες ηλικίας 50 έως 69 ετών, ενώ έχει μικρότερο αλλά υπαρκτό όφελος και στις ηλικίες 40 έως 49 ετών.
Το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ»
Στην Ελλάδα λειτουργεί το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», το οποίο απευθύνεται σε γυναίκες ηλικίας 45 έως 74 ετών του γενικού πληθυσμού που δεν ανήκουν σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.
Το πρόγραμμα προβλέπει χωρίς οικονομική επιβάρυνση ψηφιακή μαστογραφία ανά δύο χρόνια, υπερηχογράφημα μαστών όταν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, καθώς και κλινική εξέταση από ειδικό γιατρό όταν υπάρχουν ευρήματα.
Το βασικό μήνυμα του φετινού Οκτωβρίου παραμένει απλό αλλά κρίσιμο: ο καρκίνος του μαστού, όταν εντοπίζεται νωρίς, μπορεί σε πολύ μεγάλο ποσοστό να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά.
Η ενημέρωση, η γνώση του προσωπικού κινδύνου και κυρίως η συμμετοχή στον τακτικό προληπτικό έλεγχο μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε μία νόσο που εντοπίζεται εγκαίρως και σε μία διάγνωση που γίνεται πολύ αργότερα.
