Είναι μια λέξη που έχει γίνει σχεδόν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής διαδικτυακής επικοινωνίας. Το «troll» χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον χρήστη που παρεμβαίνει σε μια συζήτηση όχι για να συμβάλει ουσιαστικά σε αυτή, αλλά για να προκαλέσει, να εκνευρίσει ή να οδηγήσει τους άλλους σε αντιπαράθεση.
Πώς όμως έφτασε η λέξη να αποκτήσει αυτή τη σημασία και, κυρίως, πώς θα μπορούσαμε να την αποδώσουμε στα ελληνικά;
Από τα σκανδιναβικά παραμύθια στο διαδίκτυο
Η ιστορία της λέξης έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς συνδέεται με δύο διαφορετικές σημασίες.
Στη σκανδιναβική παράδοση, το troll είναι ένα μυθικό πλάσμα, συνήθως άσχημο και δύστροπο, που εμφανίζεται σε θρύλους και παραμύθια. Τα trolls παρουσιάζονται συχνά ως πλάσματα που ζουν μακριά από τους ανθρώπους και μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα ή αναστάτωση.
Η διαδικτυακή σημασία της λέξης, ωστόσο, συνδέεται με διαφορετική γλωσσική διαδρομή.
Στα αγγλικά, το ρήμα to troll χρησιμοποιείται και για την τεχνική ψαρέματος κατά την οποία το δόλωμα σύρεται μέσα στο νερό. Η μεταφορική σημασία ταιριάζει χαρακτηριστικά με τη συμπεριφορά του διαδικτυακού troll: ρίχνει ένα «δόλωμα» και περιμένει να αντιδράσουν οι υπόλοιποι χρήστες.
Ποιον αποκαλούμε σήμερα «troll»;
Στον ψηφιακό κόσμο, troll είναι ο χρήστης που αναρτά σκόπιμα προκλητικά, ενοχλητικά ή εμπρηστικά σχόλια, με στόχο να προκαλέσει αντιδράσεις.
Δεν ενδιαφέρεται απαραίτητα να υποστηρίξει μια πραγματική θέση ή να συμμετάσχει σε έναν ουσιαστικό διάλογο. Το ζητούμενο μπορεί να είναι απλώς η ένταση, η αντιπαράθεση ή η αποδιοργάνωση μιας συζήτησης.
Γι' αυτό και το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα συχνό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στα διαδικτυακά φόρουμ και στις δημόσιες συζητήσεις κάτω από ειδήσεις και αναρτήσεις.
Υπάρχει ελληνική λέξη;
Η λέξη «troll» έχει πλέον περάσει στην καθημερινή ελληνική χρήση και χρησιμοποιείται αυτούσια. Ωστόσο, υπάρχουν αρκετές προσπάθειες να αποδοθεί με ελληνικούς όρους.
Ανάλογα με το πλαίσιο, θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για:
- διαδικτυακό ταραξία,
- προβοκάτορα,
- χρήστη που προκαλεί σκόπιμα αντιδράσεις,
- ψαρευτή αντιδράσεων.
Η επιλογή εξαρτάται από το ύφος του κειμένου και από το τι ακριβώς θέλουμε να περιγράψουμε.
Ο όρος «προβοκάτορας» είναι ίσως ο πιο άμεσος ως προς τη συμπεριφορά, δεν αποδίδει όμως απόλυτα την ιδιαίτερη διαδικτυακή διάσταση του φαινομένου. Αντίθετα, η έκφραση «διαδικτυακός ταραξίας» περιγράφει πιο καθαρά τον ρόλο του χρήστη μέσα σε μια ψηφιακή συζήτηση.
Η μεταφορική σύνδεση με το ψάρεμα είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της λέξης.
Το troll «ρίχνει» ένα προκλητικό σχόλιο, περιμένει κάποιος να απαντήσει και στη συνέχεια μπορεί να συνεχίσει την αντιπαράθεση, τροφοδοτώντας έναν κύκλο σχολίων και αντιδράσεων.
Έτσι, μια λέξη που ξεκίνησε από τη λαογραφία και συνδέθηκε στη συνέχεια με το ψάρεμα απέκτησε στον 21ο αιώνα μια εντελώς διαφορετική σημασία.
