Το δέρμα γίνεται σταδιακά πιο λεπτό και λιγότερο ελαστικό, ενώ μειώνεται η παραγωγή σμήγματος. Τα φυσικά έλαια που λειτουργούν ως προστατευτικός φραγμός περιορίζονται, με αποτέλεσμα η επιδερμίδα να είναι πιο επιρρεπής στην ξηρότητα.
Το Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης των ΗΠΑ επισημαίνει ότι το πολύ ζεστό νερό, αλλά και η υπερβολική χρήση σαπουνιού, μπορούν να εντείνουν την ξηροδερμία. Αυτό δεν σημαίνει ότι η προσωπική καθαριότητα πρέπει να περιορίζεται, αλλά ότι ο τρόπος με τον οποίο γίνεται το μπάνιο μπορεί να χρειάζεται προσαρμογή με την πάροδο της ηλικίας.
Γιατί το δέρμα γίνεται πιο ξηρό
Καθώς ο οργανισμός γερνά, μειώνεται σταδιακά η παραγωγή σμήγματος, ενώ παράλληλα περιορίζεται και το κολλαγόνο. Σύμφωνα με τη δερματολόγο και χειρουργό Δρ. Nicole Negbenebor, οι αλλαγές αυτές κάνουν την επιδερμίδα πιο ευάλωτη στην ξηρότητα, ιδιαίτερα όταν έρχεται συχνά σε επαφή με πολύ ζεστό νερό και ισχυρά καθαριστικά.
Ο δερματολόγος Δρ. Brian Toy εξηγεί ότι η μειωμένη λειτουργία των σμηγματογόνων αδένων αφήνει το δέρμα περισσότερο «στεγνό», με το πρόσωπο και τα πόδια να παρουσιάζουν συχνά εντονότερα συμπτώματα.
Η Δρ. Sylvie Meaume, η οποία ειδικεύεται μεταξύ άλλων στη φροντίδα τραυμάτων, επισημαίνει ότι το ώριμο δέρμα μπορεί να αντέχει το καθημερινό ξέπλυμα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι χρειάζεται καθημερινά σαπούνισμα σε ολόκληρο το σώμα.
Πόσο συχνά χρειάζεται το ντους;
Δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος αριθμός ντους που να θεωρείται ιδανικός για όλους. Η συχνότητα εξαρτάται από παράγοντες όπως η σωματική δραστηριότητα, η εφίδρωση, το κλίμα, η κατάσταση του δέρματος και η γενικότερη υγεία.
Για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν έντονη ξηροδερμία, η Δρ. Negbenebor προτείνει δύο έως τρία ολοκληρωμένα ντους την εβδομάδα, σε συνδυασμό με καθαρισμό συγκεκριμένων περιοχών, όπως οι μασχάλες και η βουβωνική χώρα, τις υπόλοιπες ημέρες.
Αντίστοιχη σύσταση περιλαμβάνεται και σε οδηγίες του Εθνικού Ινστιτούτου Γήρανσης των ΗΠΑ για τη φροντίδα ανθρώπων με νόσο Αλτσχάιμερ, όπου αναφέρονται δύο έως τρία μπάνια ή ντους την εβδομάδα και ενδιάμεσος καθαρισμός. Η συγκεκριμένη οδηγία, ωστόσο, αφορά άτομα με άνοια και δεν αποτελεί γενικό κανόνα για όλους τους ηλικιωμένους.
Από την άλλη πλευρά, ο Δρ. Robert Shmerling του Harvard Health Publishing έχει επισημάνει ότι το καθημερινό ντους δεν είναι απαραίτητα πιο ωφέλιμο για την υγεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, μπορεί να εντείνει τον ερεθισμό και την ξηρότητα. Για αρκετούς ανθρώπους, σύντομα ντους διάρκειας λίγων λεπτών, αρκετές φορές την εβδομάδα, μπορεί να είναι επαρκή, εκτός εάν υπάρχει έντονη εφίδρωση, ρύπανση ή κάποιος άλλος λόγος που επιβάλλει συχνότερο πλύσιμο.
Τι δείχνουν οι μελέτες
Τα επιστημονικά δεδομένα δεν οδηγούν σε έναν απόλυτο κανόνα σχετικά με τη συχνότητα του μπάνιου.
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Dermatology Reports εξετάστηκαν 124 ηλικιωμένοι στην Ιαπωνία, με μέση ηλικία 83,6 έτη. Περίπου τέσσερις στους δέκα παρουσίαζαν ξηροδερμία, ενώ η καθημερινή χρήση ενυδατικής λοσιόν και τα υψηλότερα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας συνδέθηκαν με καλύτερη ενυδάτωση της επιδερμίδας.
Στη συγκεκριμένη έρευνα, η συχνότητα του μπάνιου δεν φάνηκε να αποτελεί σημαντικό παράγοντα πρόβλεψης της ξηροδερμίας. Το εύρημα αυτό δεν ακυρώνει τις συστάσεις των δερματολόγων, δείχνει όμως ότι η συμβουλή για περιορισμό των ντους σχετίζεται κυρίως με τον γνωστό μηχανισμό κατά τον οποίο το καυτό νερό και το σαπούνι απομακρύνουν τα φυσικά λιπίδια της επιδερμίδας.
Πώς μπορεί να προστατευθεί το δέρμα
Πέρα από τη συχνότητα του ντους, σημαντικό ρόλο παίζει και ο τρόπος με τον οποίο γίνεται.
Οι ειδικοί προτείνουν:
Το νερό να είναι χλιαρό και όχι πολύ ζεστό.
Το ντους να μην έχει μεγάλη διάρκεια.
Το σαπούνι να χρησιμοποιείται κυρίως στις περιοχές που ιδρώνουν περισσότερο, όπως οι μασχάλες, η βουβωνική χώρα και τα πόδια.
Να εφαρμόζεται ενυδατική κρέμα αμέσως μετά το σκούπισμα, όταν το δέρμα παραμένει ελαφρώς νωπό.
Η ενυδάτωση μετά το μπάνιο βοηθά στη συγκράτηση του νερού στην επιδερμίδα και στη διατήρηση της λειτουργίας του φυσικού δερματικού φραγμού.
Το καθημερινό ντους δεν θεωρείται από μόνο του επικίνδυνο για τους περισσότερους ανθρώπους. Ωστόσο, όταν μετά το πλύσιμο εμφανίζονται έντονο τράβηγμα, φαγούρα, ξεφλούδισμα ή ερεθισμός, μπορεί να χρειάζεται αλλαγή στη θερμοκρασία του νερού, στη διάρκεια του ντους ή στην ποσότητα και το είδος του καθαριστικού.
Εάν η ξηρότητα επιμένει ή γίνεται εντονότερη, καλό είναι να αναζητηθεί ιατρική συμβουλή. Η επίμονη ξηροδερμία δεν οφείλεται πάντα μόνο στην ηλικία και μπορεί να συνδέεται με έκζεμα, αφυδάτωση, φαρμακευτική αγωγή ή άλλη κατάσταση που χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση.
