Ένα ειδικό «λεξικό» για τον κίνδυνο αυτοκτονίας
Στο πλαίσιο της έρευνας, οι επιστήμονες δημιούργησαν ένα ειδικό λεξικό επικινδυνότητας, το οποίο συνδέει λέξεις και εκφράσεις με 49 διαφορετικούς παράγοντες που έχουν συσχετιστεί με τον αυτοκτονικό ιδεασμό, τις απόπειρες αυτοκτονίας και τον θάνατο από αυτοκτονία.
Για την αρχική δημιουργία του λεξικού χρησιμοποιήθηκε τεχνητή νοημοσύνη. Στη συνέχεια, οι προτεινόμενες λέξεις και φράσεις εξετάστηκαν και αξιολογήθηκαν από ειδικούς στον χώρο της κλινικής επιστήμης.
Η τελική έκδοση περιλαμβάνει περίπου 60 λέξεις ή φράσεις για καθέναν από τους 49 παράγοντες κινδύνου.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν στη συνέχεια τα δεδομένα αυτά για να εκπαιδεύσουν ένα μοντέλο μηχανικής μάθησης, το οποίο αναζητά αντίστοιχες γλωσσικές ενδείξεις σε πραγματικές συνομιλίες και υπολογίζει το επίπεδο κινδύνου.
Τι έδειξε η ανάλυση 16.000 συνομιλιών
Για την αξιολόγηση του μοντέλου, η ερευνητική ομάδα συνεργάστηκε με την Crisis Text Line, έναν διεθνή μη κερδοσκοπικό οργανισμό που προσφέρει δωρεάν και εμπιστευτική υποστήριξη μέσω γραπτών μηνυμάτων σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν κρίση.
Οι επιστήμονες εξέτασαν ανώνυμα δεδομένα από περίπου 16.000 συνομιλίες μεταξύ ανθρώπων που ζήτησαν βοήθεια και εκπαιδευμένων εθελοντών συμβούλων.
Οι συνομιλίες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες: άτομα χωρίς ενδείξεις αυτοκτονικής τάσης, άτομα με αυτοκτονικό ιδεασμό αλλά χωρίς άμεσο κίνδυνο και άτομα που θεωρούνταν ότι αντιμετώπιζαν άμεσο κίνδυνο.
Η τελευταία κατηγορία αποτέλεσε το επίκεντρο της ανάλυσης. Σε αυτήν εντάσσονταν άνθρωποι που είχαν καταστρώσει σχέδιο αυτοκτονίας ή είχαν δηλώσει ότι σκόπευαν να πεθάνουν μέσα στις επόμενες 48 ώρες.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ορισμένα γλωσσικά χαρακτηριστικά παρουσίαζαν ισχυρότερη συσχέτιση με την ομάδα υψηλότερου κινδύνου.
Μεταξύ των σημαντικότερων ενδείξεων ήταν οι αναφορές σε μέσα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για αυτοκτονία, η χρήση ουσιών, οι άμεσες αναφορές σε αυτοκτονικό ιδεασμό και οι αναφορές σε αυτοτραυματισμό.
Αντίθετα, η καταθλιπτική διάθεση και η κόπωση, παρότι έχουν συνδεθεί με τον αυτοκτονικό ιδεασμό, παρουσίασαν μικρότερη προγνωστική σημασία στο συγκεκριμένο μοντέλο.
Ενδιάμεση συσχέτιση εμφάνισαν παράγοντες όπως το άγχος, η οριακή διαταραχή προσωπικότητας, το μετατραυματικό στρες και ο έντονος συναισθηματικός πόνος.
Δεν έχουν όλες οι λέξεις την ίδια βαρύτητα
Το σύστημα δεν αντιμετωπίζει όλες τις γλωσσικές ενδείξεις με τον ίδιο τρόπο. Ανάλογα με τον παράγοντα κινδύνου στον οποίο αντιστοιχούν, ορισμένες λέξεις ή φράσεις επηρεάζουν περισσότερο την τελική εκτίμηση.
Έτσι, αναφορές που συνδέονται άμεσα με αυτοκτονική συμπεριφορά μπορούν να έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα, ενώ εκφράσεις που σχετίζονται με την απελπισία μπορεί να επηρεάζουν λιγότερο το αποτέλεσμα.
Ένα από τα χαρακτηριστικά που ξεχωρίζουν στο συγκεκριμένο εργαλείο είναι ότι δεν παρέχει απλώς μια συνολική εκτίμηση κινδύνου. Μπορεί επίσης να υποδεικνύει ποιες συγκεκριμένες λέξεις ή φράσεις συνέβαλαν στο αποτέλεσμα.
Αυτό επιτρέπει στον επαγγελματία που αξιολογεί τη συνομιλία να εξετάσει τα στοιχεία στα οποία βασίστηκε η εκτίμηση του αλγορίθμου, αντί να αντιμετωπίζει το αποτέλεσμα ως μια «μαύρη» πρόβλεψη χωρίς εξήγηση.
Μικρότερες υπολογιστικές απαιτήσεις
Το μοντέλο έχει επίσης σχεδιαστεί ώστε να είναι σχετικά «ελαφρύ» σε σύγκριση με μεγάλα γλωσσικά μοντέλα. Ως αποτέλεσμα, απαιτεί λιγότερη υπολογιστική ισχύ για να λειτουργήσει.
Αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση του κόστους εφαρμογής, ενώ παράλληλα ενδέχεται να περιορίζει ορισμένες ανησυχίες που αφορούν την επεξεργασία ιδιαίτερα ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων.
Οι ερευνητές, ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι η τεχνολογία δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη κρίση.
Ένας βασικός περιορισμός της προσέγγισης είναι ότι η ίδια λέξη μπορεί να έχει διαφορετική σημασία ανάλογα με το πλαίσιο στο οποίο χρησιμοποιείται. Παράλληλα, ένα σύστημα που βασίζεται σε προκαθορισμένο λεξιλόγιο ενδέχεται να δυσκολεύεται να αναγνωρίσει νέες εκφράσεις ή διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι περιγράφουν την ψυχική τους κατάσταση.
Για τον λόγο αυτό, απαιτείται περαιτέρω και εκτεταμένη επικύρωση του μοντέλου πριν εξεταστεί η χρήση του σε κλινικές συνθήκες.
Από τις γραμμές βοήθειας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Η ερευνητική ομάδα εξετάζει ήδη αν η συγκεκριμένη τεχνολογία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σε μεγαλύτερο εύρος εφαρμογών στον χώρο της ψυχικής υγείας.
Το λεξικό επικινδυνότητας και το λογισμικό που αναπτύχθηκε για τη δημιουργία του μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σε άλλες ερευνητικές προσπάθειες.
Μεταξύ των πιθανών πεδίων που εξετάζονται είναι τα δεδομένα από μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και τα ηλεκτρονικά αρχεία υγείας, προκειμένου να διερευνηθεί αν μπορούν να προσφέρουν επιπλέον πληροφορίες για την αξιολόγηση του κινδύνου.
Η βασική ιδέα της προσέγγισης είναι ότι ο τρόπος με τον οποίο εκφράζεται κάποιος μπορεί να αποτελέσει μία ακόμη πηγή πληροφοριών για την έγκαιρη αναγνώριση μιας σοβαρής κρίσης.
Παρόλα αυτά, οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ένας αλγόριθμος δεν μπορεί να αποτελεί τη μοναδική βάση για μια τόσο κρίσιμη αξιολόγηση. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργεί υποστηρικτικά, αναδεικνύοντας πρόσθετες ενδείξεις στους ειδικούς, όμως η τελική αξιολόγηση και οι αποφάσεις σχετικά με την υποστήριξη ενός ανθρώπου παραμένουν υπόθεση της ανθρώπινης παρέμβασης.
