Βάσει της νέας έρευνας του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών που παρουσίασε ο καθηγητής Δημογραφίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Βύρων Κοτζαμάνης, η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δραματική υποχώρηση των γεννήσεων και μια οξεία επιδείνωση των δημογραφικών δεικτών.
Το ιστορικό πλαίσιο ως το σήμερα
- Κατάρρευση γεννήσεων: Από 148.000 κατά μέσο όρο τη διετία 1979-1980, οι γεννήσεις περιορίστηκαν στις 67.000 το 2024-2025.
- Ηλικία απόκτησης παιδιών: Η μέση ηλικία των γυναικών κατά την απόκτηση παιδιού αυξήθηκε κατά σχεδόν έξι έτη, φτάνοντας από τα 26,2 έτη (1979-80) στα 32,2 έτη (2024-25).
- Δείκτες γονιμότητας: Ο ετήσιος δείκτης γονιμότητας μειώθηκε από 2.200 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες (1979-80) σε μόλις 1.240 παιδιά (2024-25).
- Διαγενεακή γονιμότητα: Οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του '50 απέκτησαν κατά μέσο όρο 2,0 παιδιά, ενώ όσες γεννήθηκαν γύρω στο 1985 αποκτούν λιγότερα από 1,5.
Η μεταβολή του φυσικού ισοζυγίου της χώρας τις τελευταίες δεκαετίες είναι αποκαλυπτική:
- 1971–1980: +638.000 (πλεόνασμα γεννήσεων)
- 1981–1990: +276.000
- 1991–2000: +22.000
- 2011–2020: -267.000 (έλλειμμα/περισσότεροι θάνατοι)
- 2021–2025: -290.000 (πενταετία)
Μείωση του γυναικείου πληθυσμού αναπαραγωγικής ηλικίας
Στην πτώση των γεννήσεων συμβάλλει καθοριστικά η μείωση των γυναικών ηλικίας 25–44 ετών:
- Ο πληθυσμός τους μειώθηκε κατά σχεδόν 480.000 γυναίκες (-28%).
- Η μείωση αυτή οφείλεται στο ότι φτάνουν σε αναπαραγωγική ηλικία λιγότεροι νέοι/νέες (λόγω της πτώσης των γεννήσεων μετά το 1980), αλλά και στο αρνητικό μεταναστευτικό ισοζύγιο των ηλικιών αυτών μετά το 2010.
Αποκλίσεις και στοιχεία ανά Νομό (2009–2024)
Σε εθνικό επίπεδο, οι γεννήσεις μεταξύ 2009 και 2024 μειώθηκαν κατά 42% (από 117.440 σε 68.310). Ωστόσο, παρατηρούνται μεγάλες περιφερειακές διαφορές:
- Μεγαλύτερη μείωση (>50%): Θεσπρωτία, Γρεβενά, Φθιώτιδα, Κοζάνη, Ευρυτανία και Φλώρινα.
- Μείωση 45%–50%: Καταγράφηκε σε δέκα ακόμη νομούς.
- Μαγνησία: Η μείωση κυμάνθηκε μεταξύ 40% και 44%.
- Μικρότερη μείωση (<30%): Καταγράφηκε σε έξι νησιωτικούς νομούς. Στις Κυκλάδες και τη Ζάκυνθο, η πτώση ήταν μικρότερη του 15%.
Λόγος Θανάτων ανά 100 Γεννήσεις (2009–2024)
- Εθνικός Μέσος Όρος: 133 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις.
- Περιοχές με θετικό ισοζύγιο (<100 θάνατοι): Δωδεκάνησα, Ξάνθη και τρεις νομοί της Κρήτης (Χανιά, Ρέθυμνο, Ηράκλειο).
- Περιοχές με οξεία απόκλιση (175–276 θάνατοι): 17 ηπειρωτικοί νομοί. Σε 9 από αυτούς (Τρίκαλα, Αρκαδία, Κιλκίς, Καρδίτσα, Άρτα, Ευρυτανία, Φωκίδα, Γρεβενά, Σέρρες) οι θάνατοι ήταν υπερδιπλάσιοι των γεννήσεων.
- Σύνδεση με τον πληθυσμό: Οι νομοί με την υψηλότερη αναλογία θανάτων/γεννήσεων κατέγραψαν τη μεγαλύτερη συνολική μείωση πληθυσμού (άνω του -10%) την περίοδο 2009–2025.
To 2024, ο εθνικός λόγος διαμορφώθηκε στους 184 θανάτους ανά 100 γεννήσεις (έναντι 92 το 2009).
Στις 74 Περιφερειακές Ενότητες (Π.Ε.) της χώρας:
- Μόλις 5 Π.Ε. είχαν θετικό ισοζύγιο (<100 θάνατοι/100 γεννήσεις): Θήρα, Μύκονος, Κως, Νάξος και Ρέθυμνο.
- 17 Π.Ε. (σχεδόν όλες στην ηπειρωτική Ελλάδα): Κατέγραψαν από 250 έως 376 θανάτους ανά 100 γεννήσεις.
