Οι χώρες που βρίσκονται στην κορυφή
Στην κατάταξη του World Population Review που βασίζεται στα δεδομένα του International IQ Test (IIT), την πρώτη θέση καταλαμβάνει το Χονγκ Κονγκ με μέσο IQ 107,73.
Στις επόμενες θέσεις βρίσκονται η Νότια Κορέα με 106,97, η Κίνα με 106,48, το Μακάο με 106,32 και η Ιαπωνία με 106,30. Ακολουθούν η Ταϊβάν με 105,80 και άλλες χώρες που καταγράφουν υψηλές μέσες επιδόσεις.
Η παρουσία αρκετών ασιατικών χωρών στις πρώτες θέσεις δεν αφορά μόνο συγκεκριμένα τεστ IQ. Στις διεθνείς αξιολογήσεις μαθητών, όπως το PISA του ΟΟΣΑ, εκπαιδευτικά συστήματα της Ανατολικής Ασίας καταγράφουν επίσης πολύ υψηλές επιδόσεις. Στο PISA 2022, για παράδειγμα, η Σιγκαπούρη βρέθηκε στην κορυφή και στα τρία βασικά γνωστικά πεδία, ενώ υψηλές επιδόσεις καταγράφηκαν επίσης σε Ιαπωνία, Κορέα, Χονγκ Κονγκ, Μακάο και Ταϊβάν.
Πώς καταρτίζονται οι σχετικές λίστες
Η κατάταξη που παρουσιάζει το World Population Review δεν προέρχεται από μία και μοναδική επιστημονική μέτρηση. Η πλατφόρμα συγκεντρώνει και παρουσιάζει διαφορετικούς δείκτες και πηγές, οι οποίοι χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθοδολογίες.
Μία από τις πιο πρόσφατες πηγές είναι το International IQ Test, ένα διαδικτυακό τεστ που βασίζεται κυρίως σε ασκήσεις λογικής και αναγνώρισης μοτίβων. Το μεγάλο πλήθος συμμετεχόντων προσφέρει σημαντικό όγκο δεδομένων, ωστόσο το διαδικτυακό δείγμα δεν αποτελεί απαραίτητα αντιπροσωπευτικό δείγμα ολόκληρου του πληθυσμού κάθε χώρας.
Παράλληλα, το World Population Review παραθέτει και παλαιότερες εκτιμήσεις που συνδέονται με τη βάση δεδομένων των Richard Lynn και David Becker και το έργο The Intelligence of Nations του 2019. Η συγκεκριμένη προσέγγιση έχει δεχθεί κριτική σχετικά με τη διαθεσιμότητα και την αντιπροσωπευτικότητα ορισμένων δειγμάτων, καθώς και με τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκαν ορισμένες στατιστικές εκτιμήσεις.
Στους δείκτες που παρουσιάζονται περιλαμβάνονται επίσης ο Intelligence Capital Index, ο οποίος εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη αξιοποιούν το ανθρώπινο κεφάλαιο στην οικονομία της γνώσης, αλλά και τα αποτελέσματα του PISA του ΟΟΣΑ. Οι δείκτες αυτοί, ωστόσο, δεν μετρούν ακριβώς το ίδιο πράγμα και δεν μπορούν να θεωρηθούν εναλλακτικές εκδοχές ενός ενιαίου «δείκτη εξυπνάδας».
Σε ποια θέση βρίσκεται η Ελλάδα
Με βάση τη λίστα του International IQ Test που παρουσιάζει το World Population Review, η Ελλάδα βρίσκεται στην 40ή θέση, με μέσο IQ 99,55. Η επίδοση αυτή βρίσκεται πολύ κοντά στο 100, που αποτελεί το σημείο αναφοράς της συγκεκριμένης κλίμακας.
Στην ίδια κατάταξη, η Κύπρος βρίσκεται υψηλότερα, στη 15η θέση, με μέσο IQ 102,12.
Η εικόνα διαφοροποιείται σημαντικά όταν χρησιμοποιείται η παλαιότερη βάση των Lynn και Becker. Εκεί η Ελλάδα εμφανίζεται στην 55η θέση, με εκτιμώμενο IQ περίπου 90,77, ενώ η Κύπρος βρίσκεται στην 47η θέση με 93,39.
Η μεγάλη απόσταση ανάμεσα στις δύο εκτιμήσεις αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο σημαντική είναι η μεθοδολογία, το δείγμα και ο τρόπος συλλογής των δεδομένων. Επομένως, τέτοιες κατατάξεις δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απόλυτη μέτρηση της νοημοσύνης ενός ολόκληρου έθνους.
Τι δείχνουν οι επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών στο PISA
Ένας διαφορετικός τρόπος να εξεταστούν οι γνωστικές δεξιότητες που καλλιεργεί ένα εκπαιδευτικό σύστημα είναι το πρόγραμμα PISA του ΟΟΣΑ, το οποίο αξιολογεί 15χρονους μαθητές σε μαθηματικά, κατανόηση κειμένου και φυσικές επιστήμες.
Στο PISA 2022, οι επιδόσεις των μαθητών στην Ελλάδα ήταν χαμηλότερες από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και στους τρεις τομείς.
Η Ελλάδα συγκέντρωσε 430 μονάδες στα μαθηματικά, 438 στην κατανόηση κειμένου και 441 στις φυσικές επιστήμες, ενώ οι επιδόσεις και στα τρία αντικείμενα μειώθηκαν σε σχέση με προηγούμενες αξιολογήσεις.
Στα μαθηματικά, μόλις το 53% των μαθητών στην Ελλάδα έφτασε τουλάχιστον στο Επίπεδο 2 επάρκειας, έναντι 69% κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ. Στην κατανόηση κειμένου το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 62%, έναντι 74% στον ΟΟΣΑ, ενώ στις φυσικές επιστήμες έφτασε το 63%, έναντι 76%.
Ακόμη μικρότερο ήταν το ποσοστό των μαθητών που κατατάχθηκαν στις κορυφαίες επιδόσεις. Στα μαθηματικά, μόλις το 2% των μαθητών στην Ελλάδα βρέθηκε στα Επίπεδα 5 ή 6, έναντι 9% στον ΟΟΣΑ. Στην κατανόηση κειμένου το ποσοστό ήταν επίσης 2%, έναντι 7%, ενώ στις φυσικές επιστήμες μόλις 1%, έναντι 7% στον ΟΟΣΑ.
Η εικόνα σε βάθος χρόνου
Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν επίσης πτωτική πορεία των επιδόσεων της Ελλάδας σε βάθος δεκαετίας. Από το 2012 έως το 2022, η μέση επίδοση μειώθηκε κατά περίπου 22,5 μονάδες στα μαθηματικά, 38,5 μονάδες στην κατανόηση κειμένου και 24,2 μονάδες στις φυσικές επιστήμες.
Τα δεδομένα αυτά δεν αποτελούν μέτρηση του IQ των Ελλήνων. Αποτυπώνουν την επίδοση μαθητών συγκεκριμένης ηλικίας σε συγκεκριμένες δοκιμασίες και προσφέρουν διαφορετικού τύπου πληροφορίες από μια κατάταξη μέσου IQ.
Έτσι, η θέση μιας χώρας σε έναν πίνακα IQ δεν αρκεί για να περιγράψει το γνωστικό επίπεδο του πληθυσμού της. Οι διαφορετικές μεθοδολογίες μπορούν να οδηγήσουν σε αισθητά διαφορετικά αποτελέσματα, ενώ οι διεθνείς εκπαιδευτικές αξιολογήσεις εξετάζουν άλλες, πιο συγκεκριμένες δεξιότητες. Η εικόνα της Ελλάδας επομένως χρειάζεται να εξετάζεται μέσα από περισσότερους δείκτες και όχι από έναν μόνο αριθμό.
