Από πού προέρχονται τα εντερικά αέρια;
Τα αέρια στο έντερο δημιουργούνται κυρίως από τον αέρα που καταπίνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά και από τη δράση των βακτηρίων του εντέρου, τα οποία διασπούν υδατάνθρακες που δεν έχουν προηγουμένως απορροφηθεί πλήρως.
Όταν η αύξηση των αερίων είναι πρόσφατη, αξίζει να εξεταστεί τι μπορεί να άλλαξε περίπου την ίδια περίοδο.
Μερικοί από τους συνηθέστερους παράγοντες είναι:
Αύξηση των φυτικών ινών: Όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, πίτουρο, λαχανικά και φρούτα μπορούν να προκαλέσουν περισσότερα αέρια, ιδιαίτερα όταν η πρόσληψή τους αυξάνεται απότομα.
Προϊόντα χωρίς ζάχαρη: Γλυκαντικές ουσίες όπως η σορβιτόλη και η ξυλιτόλη δεν απορροφώνται εύκολα από όλους και μπορεί να προκαλέσουν εντερικά ενοχλήματα.
Περισσότερα γαλακτοκομικά: Σε περίπτωση δυσανεξίας στη λακτόζη, μπορεί να εμφανιστούν αέρια, φούσκωμα, κοιλιακές κράμπες και σε ορισμένες περιπτώσεις διάρροια.
Πρωτεϊνικές σκόνες και μπάρες: Συστατικά όπως ο ορός γάλακτος (whey), οι πρόσθετες φυτικές ίνες και οι πολυόλες μπορεί να συμβάλλουν στην παραγωγή αερίων.
Ανθρακούχα ποτά: Τα αναψυκτικά με ανθρακικό προσθέτουν επιπλέον αέρα στο πεπτικό σύστημα.
Γρήγορο φαγητό και τσίχλα: Όταν το φαγητό καταναλώνεται βιαστικά ή γίνεται συχνή χρήση τσίχλας, αυξάνεται η ποσότητα αέρα που καταπίνεται.
Απότομες αλλαγές στη διατροφή: Η μετάβαση σε χορτοφαγική διατροφή ή σε ένα πρόγραμμα με πολλές φυτικές ίνες μπορεί προσωρινά να αυξήσει τα αέρια.
Μπορεί να ευθύνεται η δυσκοιλιότητα;
Η δυσκοιλιότητα μπορεί να συνδέεται με αυξημένα αέρια και φούσκωμα. Όταν τα κόπρανα παραμένουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στο παχύ έντερο, η αποβολή των αερίων μπορεί να γίνεται δυσκολότερη.
Επομένως, εάν την ίδια περίοδο οι κενώσεις έχουν γίνει πιο αραιές ή απαιτούν μεγαλύτερη προσπάθεια, η δυσκοιλιότητα ενδέχεται να αποτελεί μέρος της αιτίας.
Υπάρχει περίπτωση να πρόκειται για τροφική δυσανεξία;
Μια νέα τροφική δυσανεξία αποτελεί επίσης πιθανή εξήγηση. Η λακτόζη και η φρουκτόζη είναι δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Όταν ο οργανισμός δεν απορροφά αποτελεσματικά αυτά τα σάκχαρα στο λεπτό έντερο, φτάνουν στο παχύ έντερο, όπου τα βακτήρια τα ζυμώνουν, παράγοντας αέρια.
Συνήθως υπάρχει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: τα συμπτώματα εμφανίζονται μετά την κατανάλωση συγκεκριμένων τροφών και μπορεί να συνοδεύονται από φούσκωμα, κράμπες ή πιο χαλαρές κενώσεις.
Δεν συνιστάται, ωστόσο, ο αποκλεισμός ολόκληρων ομάδων τροφίμων χωρίς συγκεκριμένο λόγο και χωρίς κατάλληλη καθοδήγηση.
Η κοιλιοκάκη μπορεί επίσης να προκαλέσει αέρια και φούσκωμα. Πρόκειται όμως για αυτοάνοσο νόσημα και όχι για απλή τροφική δυσανεξία. Όταν υπάρχει υποψία κοιλιοκάκης, ο διαγνωστικός έλεγχος συνήθως πρέπει να πραγματοποιείται πριν από την έναρξη δίαιτας χωρίς γλουτένη.
Ποιες παθήσεις μπορεί να προκαλούν περισσότερα αέρια;
Όταν δεν υπάρχει κάποια εμφανής αλλαγή στη διατροφή ή στις καθημερινές συνήθειες, τα αυξημένα αέρια μπορεί να σχετίζονται με διάφορες παθήσεις του πεπτικού συστήματος, όπως:
σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ)
υπερανάπτυξη βακτηρίων στο λεπτό έντερο (SIBO)
κοιλιοκάκη
επίμονη δυσκοιλιότητα
πρόσφατη γαστρεντερική λοίμωξη
γαστροπάρεση
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι το έντονο αίσθημα φουσκώματος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι παράγεται μεγαλύτερη ποσότητα αερίων.
Σε καταστάσεις όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, το πεπτικό σύστημα μπορεί να παρουσιάζει αυξημένη ευαισθησία στη φυσιολογική διάταση. Έτσι, ακόμη και μια συνηθισμένη ποσότητα αερίων μπορεί να γίνεται αντιληπτή ως πολύ πιο έντονο φούσκωμα.
Μπορεί να φταίνε φάρμακα ή συμπληρώματα;
Ορισμένα φάρμακα και συμπληρώματα μπορούν επίσης να επηρεάσουν το πεπτικό σύστημα.
Τα αντιβιοτικά, για παράδειγμα, μπορούν να μεταβάλουν το μικροβίωμα του εντέρου. Παράλληλα, ορισμένα σκευάσματα που επιβραδύνουν την κινητικότητα του εντέρου ενδέχεται να προκαλέσουν φούσκωμα ή αυξημένα αέρια.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί με συμπληρώματα φυτικών ινών, ιδιαίτερα όταν προστίθενται στη διατροφή απότομα και σε μεγάλη ποσότητα.
Εάν τα συμπτώματα εμφανίστηκαν μετά την έναρξη ενός νέου φαρμάκου ή συμπληρώματος ή μετά από αλλαγή στη δοσολογία, είναι καλό να συζητηθεί το ενδεχόμενο αυτό με γιατρό. Τα συνταγογραφούμενα φάρμακα δεν θα πρέπει να διακόπτονται χωρίς ιατρική οδηγία.
Τι μπορεί να βοηθήσει αρχικά;
Για μία ή δύο εβδομάδες μπορεί να είναι χρήσιμο να καταγράφονται τα τρόφιμα και τα ροφήματα που καταναλώνονται, οι κενώσεις και τα συμπτώματα. Ένα τέτοιο ημερολόγιο μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό επαναλαμβανόμενων μοτίβων.
Παράλληλα, μπορούν να δοκιμαστούν ορισμένες απλές αλλαγές:
πιο αργή κατανάλωση του φαγητού
περιορισμός των ανθρακούχων ποτών και της τσίχλας
σταδιακή αύξηση των φυτικών ινών, αντί για απότομη αλλαγή
έλεγχος των ετικετών σε προϊόντα χωρίς ζάχαρη για σορβιτόλη, ξυλιτόλη και άλλες πολυόλες
τακτική σωματική δραστηριότητα
αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, εφόσον υπάρχει
Πότε χρειάζεται να γίνει ιατρικός έλεγχος;
Τα αέρια, από μόνα τους, σπάνια αποτελούν ένδειξη σοβαρής πάθησης. Ωστόσο, όταν πρόκειται για μια καινούργια αλλαγή που επιμένει για αρκετές εβδομάδες, χωρίς να υπάρχει προφανής εξήγηση, ή όταν τα συμπτώματα γίνονται σταδιακά εντονότερα, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να αναζητηθεί νωρίτερα ιατρική βοήθεια εάν τα αυξημένα αέρια συνοδεύονται από:
αίμα στα κόπρανα ή μαύρα κόπρανα
ανεξήγητη απώλεια βάρους
επίμονο ή έντονο κοιλιακό πόνο
επαναλαμβανόμενους εμετούς
παρατεταμένη διάρροια ή δυσκοιλιότητα
έντονη κόπωση ή αδυναμία
επίμονη αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου
Η διάρκεια των συμπτωμάτων, οι αλλαγές στη διατροφή και τις κενώσεις, καθώς και τυχόν άλλα συνοδά συμπτώματα μπορούν να βοηθήσουν τον γιατρό να εντοπίσει την πιθανότερη αιτία και να κρίνει εάν χρειάζονται εξετάσεις.
