Το πρώτο κουδούνι για τη νέα σχολική χρονιά χτύπησε στη Μαγνησία, όμως μαζί με τις καθιερωμένες εικόνες από τους αγιασμούς ήρθαν ξανά στο προσκήνιο οι αριθμοί που αποτυπώνουν τη δημογραφική συρρίκνωση των σχολείων.
Μέσα σε λιγότερο από μιάμιση δεκαετία, τα Δημοτικά της περιοχής έχουν χάσει περίπου 3.350 μαθητές, ενώ ακόμη μεγαλύτερη αναλογικά είναι η μείωση στα παιδιά που εγγράφονται στην Α΄ Δημοτικού.
Τα στοιχεία παρουσίασε, μιλώντας στην ΕΡΤ Βόλου, ο Απόστολος Μούσιος, ο οποίος ολοκλήρωσε φέτος 40 χρόνια στην εκπαίδευση και 28 χρόνια στην προεδρία του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Μαγνησίας.
Από τους 12.500 μαθητές στους 9.156
Το 2012 στα Δημοτικά σχολεία της Μαγνησίας φοιτούσαν περίπου 12.500 παιδιά. Με την έναρξη της σχολικής χρονιάς 2026-2027, ο αντίστοιχος αριθμός έχει υποχωρήσει στους 9.156 μαθητές.
Η διαφορά μεταφράζεται σε περίπου 3.350 λιγότερα παιδιά, δηλαδή σε μείωση που αγγίζει το 27%.
Σύμφωνα με τον Απόστολο Μούσιο, η απώλεια αυτή αντιστοιχεί, με βάση το μέγεθος των τμημάτων στην περιοχή, σε περίπου 160 σχολικές τάξεις.
Όπως ανέφερε, περίπου το 82% των τάξεων στη Μαγνησία λειτουργεί με λιγότερους από 20 μαθητές, ενώ ο μέσος αριθμός παιδιών ανά τμήμα βρίσκεται κοντά στα 16.
Σχεδόν 40% λιγότερα παιδιά στην Α΄ Δημοτικού
Ακόμη πιο έντονη είναι η μεταβολή στις εγγραφές των μικρότερων μαθητών.
Το 2011 περίπου 2.100 παιδιά είχαν εγγραφεί στην Α΄ Δημοτικού. Φέτος ο αριθμός περιορίζεται στα 1.270. Πρόκειται για περίπου 830 λιγότερα «πρωτάκια», μια πτώση που προσεγγίζει το 40% μέσα σε 15 χρόνια.
Μάλιστα, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε ο πρώην πρόεδρος των εκπαιδευτικών της Μαγνησίας, οι φετινές εγγραφές είναι μειωμένες κατά επιπλέον 2%-3% σε σχέση με πέρυσι.
«Αυτό σημαίνει ότι ακόμη δεν έχουμε πιάσει τον πάτο του βαρελιού στο θέμα του δημογραφικού», ανέφερε, εκτιμώντας ότι η καθοδική πορεία πιθανότατα θα συνεχιστεί τουλάχιστον για ακόμη δύο χρόνια, με βάση την εικόνα που καταγράφεται σήμερα σε νήπια και προνήπια.
Το δημογραφικό φτάνει πλέον σε Γυμνάσια και Λύκεια
Η μείωση του μαθητικού πληθυσμού έγινε αρχικά περισσότερο αισθητή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, καθώς εκεί εμφανίστηκαν πρώτες οι επιπτώσεις από την πτώση των γεννήσεων.
Πλέον, όμως, το ίδιο δημογραφικό κύμα αρχίζει να περνά και στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
Σύμφωνα με τον Απόστολο Μούσιο, ήδη από τα σχολικά έτη 2025-2026 και 2026-2027 η μείωση γίνεται ορατή σε Γυμνάσια και Λύκεια και αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς οι μικρότερες ηλικιακά γενιές θα προχωρούν στις επόμενες βαθμίδες.
Αντίστοιχο «καμπανάκι» για τη μεταβολή της μαθητικής σύνθεσης στην περιοχή έχει χτυπήσει και η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Μαγνησίας.
Πώς η πτώση των γεννήσεων έφτασε στις σχολικές αίθουσες
Ένα μέρος της σημερινής εικόνας συνδέεται, σύμφωνα με τον κ. Μούσιο, με τα χρόνια της μεγάλης οικονομικής κρίσης.
Οι γενιές που γεννήθηκαν την περίοδο 2009-2011 άρχισαν μερικά χρόνια αργότερα να περνούν στις αίθουσες των Νηπιαγωγείων και των Δημοτικών, κάνοντας πλέον ορατή στο σχολικό σύστημα τη μείωση των γεννήσεων.
Ωστόσο, όπως επισήμανε, το δημογραφικό δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην οικονομική κρίση. Χαμηλοί μισθοί, ακρίβεια, πληθωρισμός, ύψος οικογενειακών επιδομάτων και ανεπάρκεια κοινωνικών δομών συνθέτουν, κατά τον ίδιο, ένα περιβάλλον που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τα νέα ζευγάρια να δημιουργήσουν οικογένεια.
Δεν είναι μόνο η Μαγνησία – Μικραίνει ο μαθητικός πληθυσμός σε όλη τη χώρα
Η εικόνα στη Μαγνησία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης τάσης που καταγράφεται στα σχολεία ολόκληρης της χώρας.
Για το σχολικό έτος 2026-2027, οι κατανομές μαθητών στην Α΄ Δημοτικού των δημόσιων σχολείων ανέρχονται σε 69.895, έναντι 71.094 την προηγούμενη χρονιά. Μέσα σε μόλις ένα έτος, δηλαδή, καταγράφονται περίπου 1.200 λιγότερα παιδιά.
Η υποχώρηση του μαθητικού πληθυσμού επηρεάζει ήδη και τον ίδιο τον σχολικό χάρτη, με συγχωνεύσεις, υποβιβασμούς και καταργήσεις σχολικών μονάδων λόγω περιορισμένου αριθμού μαθητών.
Για τη φετινή χρονιά προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η συγχώνευση 70 Νηπιαγωγείων σε 33 σχολικές μονάδες και 12 Δημοτικών σε έξι, ενώ 106 Δημοτικά υποβιβάζονται λόγω μειωμένης φοίτησης. Παράλληλα, καταργούνται 43 Νηπιαγωγεία και 32 Δημοτικά, τα περισσότερα από τα οποία βρίσκονταν ήδη σε αναστολή λειτουργίας εξαιτίας πολύ χαμηλού ή μηδενικού μαθητικού δυναμικού.
«Τα μέτρα που έχουν ληφθεί είναι αναποτελεσματικά»
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε ο Απόστολος Μούσιος απέναντι στις πολιτικές που έχουν εφαρμοστεί μέχρι σήμερα για την αντιμετώπιση του δημογραφικού.
Όπως υποστήριξε, παρά το γεγονός ότι η σοβαρότητα του προβλήματος αναγνωρίζεται εδώ και χρόνια, τα αποτελέσματα των μέτρων που έχουν εφαρμοστεί δεν έχουν αναστρέψει την κατάσταση.
«Αποδείχθηκε ότι τα μέτρα τα οποία έχουν παρθεί εδώ και δεκαετίες είναι αναποτελεσματικά», σημείωσε, ζητώντας παρεμβάσεις που θα προσφέρουν ουσιαστική οικονομική και κοινωνική στήριξη στις οικογένειες.
Στο επίκεντρο έθεσε την οικονομική ασφάλεια των νέων ζευγαριών, τις κοινωνικές δομές και την πρόσβαση των εργαζόμενων γονέων σε υπηρεσίες φροντίδας των παιδιών τους.
Το δημογραφικό δεν είναι πια μια πρόβλεψη για το μέλλον
Τα στοιχεία των γεννήσεων δείχνουν ότι η πίεση δεν περιορίζεται στις σχολικές αίθουσες. Το 2025 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 65.594 γεννήσεις, αριθμός μειωμένος κατά 4,2% σε σύγκριση με το 2024.
Στη Μαγνησία, τα προσωρινά διοικητικά δεδομένα από τις ληξιαρχικές δηλώσεις των δήμων καταγράφουν για το 2025 περισσότερους από 2.200 θανάτους έναντι μόλις 487 γεννήσεων. Πρόκειται για διοικητικά στοιχεία και όχι για την τελική στατιστική αποτύπωση της ΕΛΣΤΑΤ, ωστόσο η απόσταση μεταξύ γεννήσεων και θανάτων είναι ενδεικτική της δημογραφικής πίεσης που δέχεται η περιοχή.
«Οι ψυχροί αριθμοί αποτυπώνουν μια αδυσώπητη, σκληρή πραγματικότητα για την τοπική κοινωνία», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Απόστολος Μούσιος.
Και κάπως έτσι, το πρώτο κουδούνι της νέας σχολικής χρονιάς στη Μαγνησία συνοδεύεται από ένα δεύτερο, πολύ πιο ηχηρό καμπανάκι για το δημογραφικό: τα θρανία λιγοστεύουν, επειδή λιγοστεύουν τα παιδιά που φτάνουν κάθε χρόνο στην πόρτα του σχολείου.
