Ένα από τα ομορφότερα φεγγάρια της χρονιάς συναντά ένα από τα εντυπωσιακότερα αστρονομικά φαινόμενα του 2026.
Η Πανσέληνος του Αυγούστου, γνωστή παραδοσιακά ως «Φεγγάρι του Οξύρρυγχου», κορυφώνεται το πρωί της Παρασκευής 28 Αυγούστου και συνοδεύεται από μια βαθιά μερική έκλειψη Σελήνης, ορατή και από την Ελλάδα.
Το φαινόμενο χαρακτηρίζεται μερικό, αλλά μόνο… κατ’ όνομα: στο παγκόσμιο μέγιστό του περίπου 96,2% της επιφάνειας του σεληνιακού δίσκου θα καλυφθεί από τη σκιά της Γης, δημιουργώντας την εικόνα μιας σχεδόν ολικής έκλειψης.
Για την Ελλάδα, ωστόσο, υπάρχει μια ιδιαιτερότητα. Η Σελήνη θα βρίσκεται πολύ χαμηλά στον δυτικό ορίζοντα και θα δύσει προτού το φαινόμενο φτάσει στο πραγματικό του μέγιστο.
Αυτό σημαίνει ότι όποιος θέλει να απολαύσει το θέαμα θα πρέπει να ξυπνήσει νωρίς – και κυρίως να βρει ένα σημείο με εντελώς ανοιχτό δυτικό ορίζοντα.
Τι ώρα θα δούμε την έκλειψη στην Ελλάδα
Η έκλειψη αρχίζει τα ξημερώματα, αρχικά πολύ διακριτικά, όταν η Σελήνη εισέρχεται στην παρασκιά της Γης.
Η ουσιαστική και περισσότερο ορατή φάση ξεκινά λίγο αργότερα, όταν η σκοτεινότερη σκιά της Γης αρχίζει να καλύπτει το φεγγάρι.
Για την Αθήνα, οι βασικές ώρες είναι:
- 04:23: αρχή της έκλειψης παρασκιάς
- 05:33: αρχή της μερικής έκλειψης
- περίπου 06:50: καλύτερη ορατή φάση από την Αθήνα
- περίπου 06:54-06:55: η Σελήνη δύει
- 07:12 περίπου: παγκόσμιο μέγιστο της έκλειψης, όταν όμως το φεγγάρι θα έχει ήδη χαθεί κάτω από τον ελληνικό ορίζοντα
- 07:18: η ακριβής στιγμή της Πανσελήνου
Στην Αθήνα, το μέγιστο που θα μπορεί να παρατηρηθεί πριν από τη δύση της Σελήνης υπολογίζεται περίπου στις 06:50, ενώ αντίστοιχη ώρα ισχύει και για τη Θεσσαλονίκη.
Η Πανσέληνος ως αστρονομική φάση κορυφώνεται στις 07:18 ώρα Ελλάδας.
Γιατί το φεγγάρι μπορεί να γίνει κόκκινο
Καθώς η Σελήνη εισέρχεται στη σκιά της Γης, ένα μέρος του ηλιακού φωτός εξακολουθεί να φτάνει στην επιφάνειά της αφού πρώτα περάσει μέσα από τη γήινη ατμόσφαιρα.
Τα μικρότερα, μπλε μήκη κύματος διασκορπίζονται περισσότερο, ενώ οι κόκκινες και πορτοκαλί αποχρώσεις περνούν ευκολότερα και φτάνουν μέχρι τη Σελήνη.
Γι' αυτό σε βαθιές σεληνιακές εκλείψεις το φεγγάρι μπορεί να αποκτήσει χάλκινο, πορτοκαλί ή βαθύ κοκκινωπό χρώμα, δημιουργώντας το φαινόμενο που συχνά περιγράφεται ως «ματωμένο φεγγάρι».
Στην περίπτωση της 28ης Αυγούστου, η έκλειψη είναι τόσο βαθιά ώστε στο παγκόσμιο μέγιστο μόνο ένα πολύ μικρό τμήμα της Σελήνης θα παραμείνει έξω από την κύρια σκιά της Γης. Το ποσοστό κάλυψης της επιφάνειας φτάνει το 96,2%.
Γιατί στην Ελλάδα δεν θα δούμε το 96%
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.
Το 96,2% αφορά το παγκόσμιο μέγιστο της έκλειψης και όχι αυτό που θα δούμε από την Ελλάδα.
Όταν η έκλειψη φτάσει στο αποκορύφωμά της, η Σελήνη θα έχει ήδη δύσει στη χώρα μας.
Στην Αθήνα, η καλύτερη δυνατή εικόνα λίγο πριν από τη δύση αντιστοιχεί σε σημαντικά προχωρημένη έκλειψη, αλλά όχι στο πλήρες 96,2% του παγκόσμιου μέγιστου. Η τοπική ορατότητα μεταβάλλεται ελαφρά ανάλογα με την περιοχή της Ελλάδας.
Γι' αυτό και όσο δυτικότερα βρίσκεται κάποιος, τόσο περισσότερα λεπτά κερδίζει πριν χαθεί το φεγγάρι κάτω από τον ορίζοντα.
Το μυστικό για να το δείτε: Κοιτάξτε χαμηλά προς τη Δύση
Δεν χρειάζεται τηλεσκόπιο ούτε κάποιο ειδικό φίλτρο για την παρατήρηση μιας έκλειψης Σελήνης.
Χρειάζεται όμως αυτή τη φορά κάτι άλλο: καθαρός ορίζοντας.
Λίγο πριν από τις 07:00 η Σελήνη θα βρίσκεται εξαιρετικά χαμηλά. Ένα κτίριο, ένα βουνό ή ακόμη και ένας λόφος προς τα δυτικά μπορεί να κρύψει τα τελευταία και πιο θεαματικά λεπτά.
Παραθαλάσσια σημεία με θέα προς τη Δύση, υψώματα και ανοικτές περιοχές μακριά από ψηλά κτίρια θα προσφέρουν τις καλύτερες πιθανότητες παρατήρησης.
Το «Φεγγάρι του Οξύρρυγχου»
Η αυγουστιάτικη Πανσέληνος είναι γνωστή στη βορειοαμερικανική παράδοση ως Sturgeon Moon – «Φεγγάρι του Οξύρρυγχου».
Η ονομασία συνδέεται παραδοσιακά με την εποχή κατά την οποία ο οξύρρυγχος αλιευόταν σε μεγαλύτερη αφθονία στις λίμνες της Βόρειας Αμερικής.
Στην Ελλάδα, βέβαια, η Αυγουστιάτικη Πανσέληνος έχει αποκτήσει τη δική της ξεχωριστή θέση στη συλλογική μνήμη: συνδέεται με καλοκαιρινές νύχτες, αρχαιολογικούς χώρους, συναυλίες και εικόνες του φεγγαριού πάνω από θάλασσες και νησιά.
Φέτος προσφέρει κάτι ακόμη.
Ένα σχεδόν «ματωμένο» φεγγάρι λίγο πριν χαθεί μέσα στο φως της ανατολής.
Και για όσους αντέξουν το ξύπνημα πριν από τις έξι το πρωί, η αυγουστιάτικη Πανσέληνος του 2026 ίσως αποδειχθεί πράγματι μία από τις πιο εντυπωσιακές της χρονιάς.
