Η ντομάτα αποτελεί βασικό συστατικό της μεσογειακής διατροφής και βρίσκεται σχεδόν καθημερινά στο τραπέζι μας. Από τη χωριάτικη σαλάτα μέχρι τις σάλτσες, είναι ένα τρόφιμο που δύσκολα λείπει από την ελληνική κουζίνα. Τώρα, νέα έρευνα έρχεται να εξετάσει αν μπορεί να έχει και έναν επιπλέον ρόλο, αυτή τη φορά στην υγεία του ήπατος.
Η μεταβολική δυσλειτουργία που σχετίζεται με στεατωτική νόσο του ήπατος, γνωστή ως MASLD, χαρακτηρίζεται από συσσώρευση λίπους στο ήπαρ και συνδέεται με παράγοντες όπως η παχυσαρκία, ο διαβήτης και η υπέρταση.
Η διατροφή και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής αποτελούν βασικό κομμάτι της αντιμετώπισής της. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν αν ένα τόσο απλό τρόφιμο όπως η ντομάτα θα μπορούσε να επηρεάσει την ποσότητα λίπους που συσσωρεύεται στο ήπαρ.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients, έδωσε ενδιαφέροντα αποτελέσματα: οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν καθημερινά ντομάτα παρουσίασαν μεγαλύτερη μείωση της ηπατικής στεάτωσης σε σχέση με εκείνους που δεν κατανάλωναν ντομάτα. Στη μελέτη συμμετείχαν 79 ενήλικες με MASLD, οι οποίοι χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Η μία ομάδα ακολούθησε διατροφή χωρίς ντομάτα, ενώ η δεύτερη πρόσθεσε καθημερινά στη διατροφή της 200 γραμμάρια ωμής ντομάτας και 50 γραμμάρια σάλτσας ντομάτας. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να διατηρήσουν κατά τα άλλα τις συνήθεις διατροφικές και καθημερινές τους συνήθειες. Η παρέμβαση διήρκεσε έξι εβδομάδες και οι ερευνητές παρακολούθησαν, μεταξύ άλλων, την ποσότητα λίπους στο ήπαρ, τη σύσταση του σώματος, την ηπατική δυσκαμψία και διάφορους δείκτες στο αίμα.
Το αποτέλεσμα που ξεχώρισε ήταν η αλλαγή στο ηπατικό λίπος.
Η στεάτωση μειώθηκε και στις δύο ομάδες, όμως η μείωση ήταν μεγαλύτερη σε όσους κατανάλωναν καθημερινά ντομάτα και σάλτσα ντομάτας. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που αναφέρθηκαν, η ομάδα της ντομάτας παρουσίασε διάμεση μείωση του σχετικού δείκτη ηπατικού λίπους κατά 35 dB/m, έναντι 18 dB/m στην ομάδα ελέγχου.
Την ίδια στιγμή, δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων σε δείκτες όπως η ηπατική δυσκαμψία, τα λιπίδια του αίματος, τα ηπατικά ένζυμα ή ο δείκτης μάζας σώματος. Το εύρημα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή η μείωση του ηπατικού λίπους παρατηρήθηκε χωρίς σημαντική αλλαγή στο σωματικό βάρος των συμμετεχόντων.
Γιατί μπορεί να έχει ενδιαφέρον η ντομάτα
Οι ερευνητές θεωρούν ότι ορισμένα συστατικά της ντομάτας ενδέχεται να σχετίζονται με το αποτέλεσμα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν το λυκοπένιο και άλλα καροτενοειδή, γνωστά για τις αντιοξειδωτικές τους ιδιότητες.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη μελέτη δεν μέτρησε τα επίπεδα λυκοπενίου και καροτενοειδών στο αίμα των συμμετεχόντων. Επομένως, δεν μπορεί να αποδειχθεί από τα συγκεκριμένα δεδομένα ότι κάποια από αυτές τις ουσίες ευθύνεται για τη μείωση του ηπατικού λίπους.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες κατανάλωναν τόσο ωμή ντομάτα όσο και σάλτσα. Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι ξεκάθαρο αν το πιθανό όφελος προήλθε κυρίως από τη μία μορφή, από την άλλη ή από τον συνδυασμό τους. Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία τους.
Πρώτα απ' όλα, η μελέτη είχε διάρκεια μόλις έξι εβδομάδων. Δεν γνωρίζουμε, επομένως, αν η συγκεκριμένη επίδραση θα διατηρούνταν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ή αν θα οδηγούσε τελικά σε ουσιαστική βελτίωση της πορείας της νόσου.
Επιπλέον, το δείγμα ήταν σχετικά μικρό και αποτελούνταν από έναν αρκετά συγκεκριμένο πληθυσμό, γεγονός που περιορίζει το κατά πόσο τα αποτελέσματα μπορούν να εφαρμοστούν σε όλους τους ανθρώπους με MASLD.
Οι ερευνητές αναγνωρίζουν επίσης ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο οι συμμετέχοντες να άλλαξαν και άλλες πτυχές της συμπεριφοράς τους επειδή γνώριζαν ότι συμμετείχαν σε διατροφική μελέτη.
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι ότι η μείωση του ηπατικού λίπους δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη βελτίωση σε όλους τους υπόλοιπους δείκτες που εξετάστηκαν.
Με άλλα λόγια, το λιγότερο λίπος στο ήπαρ είναι ένα ενδιαφέρον εύρημα, αλλά από μόνο του δεν αποδεικνύει ότι η ντομάτα μπορεί να ανακόψει την εξέλιξη της MASLD ή να θεραπεύσει τη νόσο.
Η ντομάτα δεν αντικαθιστά την αντιμετώπιση της νόσου
Τα αποτελέσματα της έρευνας δεν σημαίνουν ότι η προσθήκη ντομάτας στη διατροφή μπορεί από μόνη της να αντιμετωπίσει τη λιπώδη νόσο του ήπατος. Η MASLD είναι μια σύνθετη μεταβολική κατάσταση και η αντιμετώπισή της βασίζεται συνολικά στη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα, τον έλεγχο του σωματικού βάρους και τη διαχείριση παραγόντων κινδύνου, όπως ο διαβήτης και άλλες μεταβολικές διαταραχές.
Η ντομάτα, πάντως, μπορεί να αποτελεί μέρος μιας ισορροπημένης μεσογειακής διατροφής και είναι ένα τρόφιμο με χαμηλή ενεργειακή πυκνότητα και σημαντική διατροφική αξία. Το πιο σωστό συμπέρασμα, επομένως, δεν είναι ότι «η ντομάτα θεραπεύει το λιπώδες ήπαρ», αλλά ότι μια μικρή και σχετικά σύντομη μελέτη έδειξε ένα ενδιαφέρον πιθανό όφελος που αξίζει να διερευνηθεί περισσότερο.
Για να φανεί αν η σχέση αυτή είναι πραγματικά σημαντική για την υγεία του ήπατος σε βάθος χρόνου, χρειάζονται μεγαλύτερες και μακρύτερες μελέτες.
Μέχρι τότε, η ντομάτα μπορεί να παραμείνει εκεί που ήδη βρίσκεται για τους περισσότερους από εμάς: στη σαλάτα, στη σάλτσα και γενικότερα σε ένα ισορροπημένο διατροφικό πλάνο — χωρίς, όμως, να αντιμετωπίζεται ως «θεραπεία» από μόνη της.
